III SA/Gl 494/12
Administrative courts2012-12-19
Case number
III SA/Gl 494/12
Court
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Judgment date
2012-12-19
Type
Wyrok WSA w Gliwicach
Judges
Iwona Wiesner
Ruling
Uchylono zaskarżoną decyzję
Judgment text
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi J.F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rent strukturalnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
UZASADNIENIE
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ż. nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania renty strukturalnej. Powyższa decyzja została wydana w skutek z łożonego przez J. F. wniosku o przyznanie renty strukturalnej w roku 2010 na podstawie przepisów art. 5 oraz art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz 427 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007r. Nr 109, poz. 750 ze zm.) znowelizowanego Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2010r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2010r. Nr 131, poz. 886), które mało zastosowanie do rozpatrywanej sprawy renty strukturalnej. §4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007r. Nr 109, poz. 750 ze zm.) stanowi, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co
najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników;
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu, b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;
4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei § 4 pkt 5) Rozporządzenia (Dz. U. 2007r. Nr 109, poz. 750 ze zm.) stanowi, iż warunek przekazania dotyczyć ma gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3ha.
Organ pierwszej instancji rozpoznając wniosek o przyznanie renty strukturalnej odmówił przyznania prawa do renty ze względu na brak spełnienia warunku przekazania gospodarstwa rolnego o powierzchni wynoszącej co najmniej 3,00ha. Do wniosku o przyznanie renty strukturalnej dołączono obowiązkowe załączniki w postaci
-odpisu zwykłego z księgi wieczystej Nr [...] z dnia [...] r.
- decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r.
- aktu notarialnego Nr [...] z dnia [...] r.
- wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] r.
- zaświadczenia KRUS z dnia [...] r. [...]
- zaświadczenia KRUS z dnia [...] r. [...]
- umowy dzierżawy z dnia [...] r.
- aneksu z dnia [...] r.
- oświadczenia o korzystaniu z programów pomocowych z dnia [...] r.
- oświadczenia woli z dnia [...] r. dotyczące zwierząt
- oświadczenia woli małżonki wnioskodawcy z dnia [...] r.
ponadto dokumenty dotyczące zadeklarowanego przejmującego gospodarstwo B. F.:
- zaświadczenie KRUS z dnia [...] r .
- zaświadczenia o ukończeniu kursu (2x).
Wniosek zawierał deklarację pięciu działek ewidencyjnych: [...] , [...] , [...] , [...] i [...] w obrębie: Ż., gmina: [...] , powiat: [...] , o łącznej całkowitej powierzchni [...] ha.
Organ I instancji dokonał weryfikacji złożonych dokumentów celem sprawdzenia spełnienia przez Wnioskodawcę wstępnych warunków uzyskania renty strukturalnej określonych w § 4 Rozporządzenia w wyniku czego zobowiązał Wnioskodawcę w trybie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. m 98, poz.1071 ze zm.) do wskazania stanu prawnego gospodarstwa, prawa do produkcji kwoty mlecznej, złożenia wniosku w ramach działania "ułatwianie startu młodym rolnikom" oraz innych spraw pomocowych i zobowiązań z nimi związanych.
W odpowiedzi na wezwanie Strona przedłożyła korektę wniosku, w której uzupełniła deklarację wniosku w zakresie działki [...] obręb Ż. o powierzchni [...] ha użytków (innych niż rolne) wraz z odpisem z księgi wieczystej z dnia [...] r. Uzupełnienie to nie wpłynęło w żaden sposób na łączną powierzchnię użytków rolnych deklarowanych do przekazania na rzecz następcy. Nadto w uzupełnieniu Wnioskodawca przedstawił wypis z rejestru gruntów z dnia [...] r. dla działki [...] o powierzchni [...] ha, której jest właścicielem wraz z żoną
oraz wypis z rejestru gruntów dla działki [...] o powierzchni [...] ha, dla której brak jest właściciela, natomiast władającym ustanowiona jest AWR Biuro Terenowe w B. Złożoną decyzją [...] z dnia [...] r. zatwierdzono projekt podziału nieruchomości o numerach: [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Aktami notarialnymi - Nr [...] i Nr [...] wyjaśniony został stan prawny dla rozbieżności względem działek [...] i [...] . W odniesieniu do działki [...] Wnioskodawca wykazał jej podział na: [...] i [...], który nastąpił na mocy decyzji [...] z dnia [...] r. Niniejsze wyjaśnia, rozbieżność dotyczącą oznaczenia numerowego miedzy treścią wniosku o przyznanie renty strukturalnej (nr [...]) i Aktem Notarialnym Nr [...] oraz decyzjami Wojewody [...] z [...] r. (nr [...]).
Odnosząc się do uzupełnionego wniosku Organ stwierdził, że w stosunku do działki [...] (po podziale [...]) brak jest uregulowanego stanu prawnego, gdyż akt notarialny nr [...] z dnia [...] r. dokumentuje uzyskanie przez Wnioskodawcę działki [...] od ojca – J. F., o tyle zapis zawarty w tym akcie: "J. F. oświadcza, że jest ponadto nieujawnionym w księgach wieczystych właścicielem działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w Ż., że poza tym innych nieruchomości nie posiada oraz, że jest wdowcem" sygnalizuje brak uregulowania i umocowania stosunku prawnego do spornej działki.
Z jednej strony - brak jest niniejszej działki w wypisie z księgi wieczystej wg. stanu na dzień [...] r. dla p. J. F. oraz wskazanie na przynależność tej działki do [...] na podstawie Decyzji Naczelnika Miasta Ż. nr [...] z dnia [...] r., z drugiej zaś strony - Wnioskodawca wykazuje prawo władania nią jako właściciel na podstawie wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] r. oraz okazuje akt notarialny [...] z dnia [...] r. mówiący o własności działki na rzecz J. F., ojca Wnioskodawcy. Decyzja [...] z dnia [...] r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości wskazuje na prawo własności działki [...] (podzielonej na [...] i [...] ) na rzecz J. F. Wnioskodawca wyjaśniając te wątpliwości wskazał, że są one wynikiem zaniedbania Urzędu Wojewódzkiego w B., który nie dokonał zmian w księdze wieczystej po przeprowadzonej w roku [...] wymianie i scaleniu gruntów.
Wnioskodawca, powziąwszy z ARiMR informację o powyższych wątpliwościach złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Ż. o uregulowanie własności działki [...]. Uzasadniając swój wniosek J. F. wskazał, iż działkę [...] posiadał nieżyjący już S. D., który decyzją [...] z dnia [...] r. przekazał gospodarstwo na rzecz [...], zaś decyzją [...] z dnia [...] r. udział w niej otrzymał J. F. Dokonane w wyniku zamiany gruntów, zmiany własnościowe zostały uwzględnione w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w Ż. i znalazły odzwierciedlenie w wypisie z rejestru gruntów sporządzonym w dniu [...] r.
Do wniosku o przyznanie renty strukturalnej Wnioskodawca zobowiązany był dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, potwierdzające łączną powierzchnię, położenie i stan prawny gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku. Dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności są akt notarialny, prawomocne orzeczenie sądu, wypis z księgi wieczystej, wypis z ewidencji gruntów i budynków, zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) oraz inne dokumenty potwierdzające dane.
Organ I instancji uznał w oparciu o dotychczas przedstawione w dokumenty, w tym wypisy z rejestru gruntów, stan prawny działek za uregulowany, jednocześnie wiedząc, iż Wnioskodawca złożył wniosek o uregulowanie własności działki [...], a w następstwie stwierdził spełnienie wstępnych warunków uzyskania renty strukturalnej, określonych § 4 Rozporządzenia (Dz. U. 2007r. Nr 109, poz. 750 ze zm.). Wydanie tego postanowienia obligowało Wnioskodawcę do przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w terminie 9 miesięcy od dnia jego doręczenia w dniu [...] r. Organ podkreślił, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi, jeżeli m.in. przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa. Wnioskodawca przekazał na rzecz następcy gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych [...] ha, co potwierdza akt notarialny Rep. [...] Nr [...] z dnia [...] r. Wobec powyższego organ rozstrzygnął prowadzone postępowanie decyzją nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania renty strukturalnej.
Wnioskodawca wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C., wyjaśniając, iż działkę [...] otrzymał po swoim ojcu w [...] r. Działkę tę ojciec, J. F., otrzymał w wyniku scalenia gruntów, w zamian za oddaną działkę [...] na rzecz [...] . W [...] r. działkę [...] podzielono na dwie, tj. [...] i [...]. Od tegoż roku podjęli czynności wyjaśniające, zmierzające do uregulowania stanu prawnego w zakresie wpisu działki [...] do ksiąg wieczystych. Jednakże podejmowane działania nie przyniosły dotychczas rezultatu. Podkreślił, że otrzymał z Agencji w Ż. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej i na tej podstawie przekazał gospodarstwo rolne, a obecnie pozostał bez środków do życia. Stwierdził, że dokupił działkę o powierzchni [...] arów, nie przedstawiając odpowiednich dowodów.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. uznał, że zaskarżona decyzja odmawiająca przyznania renty strukturalnej, wydana została zgodnie z procedurą obsługi i przepisami prawa obowiązującymi w tym zakresie, wobec czego decyzją [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił ustalenia stanu faktycznego i poglądy prawne zaprezentowane w decyzji organu I instancji. Zgodnie bowiem z § 19b ust. 1 Rozporządzenia z dnia 16 lipca 2010 r. (Dz. U. 2010r. Nr 131, poz. 886)- "jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych, określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków, w terminie 20 dni od dnia podania przez Prezesa Agencji do publicznej wiadomości informacji, o której mowa w § 9a ust. 8". § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007r. Nr 109, poz. 750 ze zm.) stanowi, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem ", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:
1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co
najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym ";
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu, b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;
4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Organ I instancji zobowiązany był wydać Wnioskodawcy postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej. Z kolei § 4 pkt 5) Rozporządzenia (Dz. U. 2007r. Nr 109, poz. 750 ze zm.) stanowi, iż warunek przekazania dotyczyć ma gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3ha. Katalog warunków, jakie musi spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie renty strukturalnej, zamieszczony w § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007r. Nr 109 poz. 750 ze zm.) jest katalogiem wyczerpującym, co oznacza, iż spełnienie wszystkich tych przesłanek przez wnioskodawcę ubiegającego się o przyznanie świadczenia powinno skutkować pozytywnym rozpatrzeniem jego wniosku przez organ. Do wniosku o przyznanie renty strukturalnej Wnioskodawca zobowiązany był dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające łączną powierzchnię, położenie i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku.
Dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności (powierzchnię i stan prawny) są:
1) akt notarialny;
2) prawomocne orzeczenie sądu;
3) wypis z księgi wieczystej;
4) wypis z ewidencji gruntów i budynków;
5) zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza lub prezydenta miasta);
6) inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię, położenie i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego.
Weryfikując poszczególne dokumenty załączone do wniosku przez Stronę, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. bezsprzecznie stwierdził braki w spójności dokumentów w zakresie działki [...] i [...] i domagał się od Wnioskodawcy dodatkowych wyjaśnień. Wnioskodawca zamieścił we wniosku o przyznanie renty strukturalnej m.in. działkę [...] (z podziału działki [...] ), która to działka nie figuruje w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ż. Natomiast wpisana jest w niniejszej księdze wieczystej działka [...], która według wnioskodawcy nie stanowi już jego własności. Wyjaśniając powyższą sytuację Wnioskodawca stwierdził, iż nieścisłości te są wynikiem zaniedbania Urzędu Wojewódzkiego w B., który nie dokonał zmian w księdze wieczystej po przeprowadzonej w [...] r. wymianie i scaleniu gruntów. Nie jest ujęta w księdze wieczystej działka [...] , którą Wnioskodawca uzyskał w wyniku wymiany gruntów w zamian za działkę [...] . Ta ostatnia natomiast nadal figuruje w księdze wieczystej KW nr [...] , a jej właścicielem jest Wnioskodawca. Analizując wyjaśnienia Strony i przedłożone dokumenty, Dyrektor ARiMR stwierdził, iż powyższe jest wynikiem nieujawnienia nowego stanu własności w księgach wieczystych. Tytuł prawny do ujawnienia zmian stanowi Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi P. gminy Ł. i miasta Ż. Na podstawie ustawy z dnia 24 listopada 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 9, poz. 13 ze zm.) - uczestnik scalenia staje się właścicielem gruntów po scaleniowych stanowiących ekwiwalent gruntów należących do niego przed scaleniem. Poprzedni właściciel traci z chwilą wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia prawo własności gruntów objętych scaleniem, jeżeli otrzymał za nie odpowiedni ekwiwalent i dlatego nie może żądać wydania mu gruntów należących do niego przed scaleniem, które przypadły innemu uczestnikowi. Ponieważ wymiana gruntów prowadzona była z urzędu obowiązek ujawnienia zmian w zakresie własności gruntów spoczywał przede wszystkim na Wojewodzie [...], który tego zaniedbał. Wnioskodawca wystąpił do Sądu Rejonowego w Ż. o uregulowanie własności działki [...] o powierzchni [...] ha położonej w Ż. Dokonane w wyniku zamiany gruntów, zmiany własnościowe zostały uwzględnione w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w Ż. i znalazły odzwierciedlenie w wypisie z rejestru gruntów z dnia [...] r. Zapis załącznika do rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych przewiduje, jako dokument potwierdzający stan prawny gruntów, również wypis z rejestru gruntów, a Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. uznał w oparciu o przedstawione dokumentach stan prawny działek za wystarczający, przy posiadanej jednocześnie wiedzy, iż Wnioskodawca podjął czynności zmierzające do pełnej jasności względem działki [...], co pozwoli na przekazanie wszystkich działek w sposób trwały na rzecz wskazanego przejmującego. Z przedłożonych dnia [...] r. przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w Ż. dokumentów wynika, że przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej dokonane na rzecz następcy nastąpiło dnia [...] r. Aktem Notarialnym Repertorium [...] Nr [...], na podstawie którego przeniesiono własność działek ewidencyjnych: [...] , [...] , [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Powodem nie przekazania działki [...] było najprawdopodobniej nie ujawnienie jej w księdze wieczystej nr [...] , ustanowionej dla gospodarstwa. Wnioskodawca winien posłużyć się księgą wieczysta, w której działka [...] figuruje. W aktualnej sytuacji, Wnioskodawca powinien ujawnić działkę w KW nr [...] lub założyć dla niej osobną księgę. Zaniedbanie w powyższym zakresie nie zostało naprawione przez wiele lat, a to Wnioskodawca aktualnie miał interes prawny w uregulowaniu tej kwestii.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi, jeżeli łącznie spełnia następujące warunki:
1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu, b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników; -t) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa;
6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Powierzchnia użytków rolnych, o których mowa w § 4 pkt 5) przekazanych na rzecz syna aktem notarialnym umowy darowizny oraz umowy ustanowienia nie odpłatnie użytkowania Nr [...] z dnia [...] r. -nie spełnia tego warunku.
W odniesieniu do argumentu zawartego w piśmie odwoławczym, dotyczącego nabycia przez Skarżącego dodatkowego gruntu o powierzchni [...] arów stwierdzić przyjdzie, iż w zebranym materiale dowodowym brak dokumentów potwierdzających tę informację, stąd Dyrektor ARiMR nie odniósł się do kwestii ewentualnego znaczenia takich dokumentów w rozpatrywanej sprawie.
W dniu [...] r. Wnioskodawca wniósł na powyższą decyzję skargę do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając Dyrektorowi ARiMR w C. błąd w ustaleniach stanu faktycznego i wniósł o zawieszenie postępowania, do czasu zakończenia sprawy o zasiedzenie nieruchomości, prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Ż. Skarżący przyznał, że nastąpił błąd w czasie sporządzania aktu notarialnego, którym przekazane zostało gospodarstwo rolne na rzecz syna B. F., gdyż nie podał działek o numerach [...] i [...] . Skarżący wyjaśnił, że od lat 80-tych uważał działkę [...] jako majątek rodzinny, a działka była użytkowana rolniczo przez Skarżącego i jego małżonkę.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w postępowaniu odwoławczym zobowiązany był do weryfikacji akt i stanu sprawy zgodnie z wymaganymi w tym zakresie przepisami prawa i obowiązującą w ARiMR procedurą obsługi wniosków. W odniesieniu do wyjaśnień i informacji przedstawionych w skardze do WSA w Gliwicach, dotyczących toczącej się sprawy przed Sądem Rejonowym w Ż. w zakresie stwierdzenia zasiedzenia własności nieruchomości dla działek: [...] i [...] , w ocenie Dyrektora ARiMR stwierdzić przyjdzie spóźnione działanie Strony względem wykazania prawa własności do powierzchni użytków rolnych o powierzchni co najmniej 3,00ha i przekazania takiej właśnie powierzchni (minimum 3,00ha) na rzecz następcy, w obowiązującym terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej (tj. do [...] r.). Akt notarialny z dnia [...] r. potwierdza przekazanie przez J. i G. F. nieruchomości rolnych na rzecz B. F. o powierzchni [...] ha.
W odniesieniu do wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o zasiedzenie nieruchomości rolnych przed Sądem Rejonowym w Ż., wyjaśnić należy, że na obecnym etapie postępowania jest on bezzasadny, bowiem postępowanie w sprawie zostało już rozstrzygnięte. Zgadnie z przyjętą doktryną, aby zawiesić postępowanie, winno ono toczyć się i mieć charakter ciągły. tzn. toczyć się bez przerwy od momentu wszczęcia postępowania aż do chwili wydania decyzji przez organ prowadzący postępowanie.
Organ odwoławczy wyjaśnia, że ARiMR stwierdzając nieprawidłowości w deklaracji złożonej przez Wnioskodawcę, nie nadaje im wagi. Konsekwencje wynikające z konkretnego stanu faktycznego są określone przez przepisy prawa. Przepisy regulujące prawo przyznawania prawa do płatności, mają charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek - ich stosowanie nie jest zależne od uznania organu. Powyższe ma na celu zagwarantowanie wszystkim producentom równego traktowania w takim samym stanie faktycznym.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR pragnie podkreślić, że wskazane normy prawne nakazują w określonym stanie faktycznym wydanie określonej decyzji. Organ nie może w tej sytuacji odstąpić od przestrzegania przepisów powołując się na słuszny interes strony.
Decyzja wydana w rozpatrywanej sprawie o przyznanie renty strukturalnej, nie jest decyzją uznam ową. Ponieważ pomoc finansowa z tytułu renty strukturalnej, stanowi jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, może być przyznawana producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne i tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską.
Mając na względzie powyższe, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR
w C. wnosi o oddalenie skargi.
Pismem z dnia [...] r. Skarżący przesłał do Sądu odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] r. stwierdzającego, iż Skarżący wraz z małżonką w drodze zasiedzenia nabyli z dniem [...] r. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej własność nieruchomości położonej w Żywcu, a oznaczonej numerem [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).
Na wstępie należy stwierdzić, iż zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję powołały się na przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2007.64.427). Ustawa ta w art. 5 ust. 1 pkt 3 wskazuje, iż program jest realizowany na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje również renty strukturalne. Natomiast zgodnie z art. 1 powołanej ustawy określa ona zadania oraz właściwości organów i jednostek organizacyjnych w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz warunki i tryb przyznania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich. Art. 21 ustawy wskazuje, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy, udzielić stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, zapewnienia stronom, na ich żądanie czynnego udziału w postępowaniu w każdym stadium. W sposób szczegółowy warunki do przyznania prawa do renty strukturalnej zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2007.109.750)
§ 4 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określa warunki jakie winien spełniać Wnioskodawca by uzyskać prawo do renty strukturalnej, którą przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem ", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:
1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co
najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym ";
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu, b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;
4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Natomiast § 19b ust. 1 Rozporządzenia z dnia 16 lipca 2010 r. stanowi, że jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych, określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków, w terminie 20 dni od dnia podania przez Prezesa Agencji do publicznej wiadomości informacji, o której mowa w § 9a ust. 8. Z kolei § 4 pkt 5 Rozporządzenia (Dz. U. 2007r. Nr 109, poz. 750 ze zm.) stanowi, iż warunek przekazania dotyczyć ma gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3ha.
Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy podkreśliły, iż katalog warunków, jakie musi spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie renty strukturalnej, zamieszczony w § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ma charakter zamknięty. Organy prawidłowo stwierdziły, iż warunki te stanowią katalog zamknięty, a ich spełnienie powinno skutkować przyznaniem prawa do renty strukturalnej. Do wniosku o przyznanie renty strukturalnej Wnioskodawca zobowiązany był dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające łączną powierzchnię, położenie i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku, a to zgodnie z wymogami określonymi w § 17 ust. 3-5 Rozporządzenia. § 18 ust. 2 określa zakres dokumentów, które potwierdzają powyższe okoliczności dotyczące powierzchni oraz stanu prawnego, a są nimi: akt notarialny, prawomocne orzeczenie sądu, wypis z księgi wieczystej, wypis z ewidencji gruntów i budynków, zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza lub prezydenta miasta), inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające łączną powierzchnię, położenie i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego.
Zakres działań, jakie ma obowiązek podjąć kierownik biura powiatowego Agencji weryfikując wniosek o przyznanie renty strukturalnej wskazuje § 19 Rozporządzenia, w szczególności w ust. 3 nakazuje sprawdzenie spełnienia warunków określonych w § 4 pkt 1-4, łączna powierzchnię, położenie gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała ta powierzchnia w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku, stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegał ten stan w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku, spełnienie warunku posiadania kwalifikacji zawodowych przez osobę wskazaną we wniosku jako przejmująca gospodarstwo rolne, łączną powierzchnię, położenie i stan prawny gospodarstwa rolnego należącego do przejmującego gospodarstwo przekazane na powiększenie gospodarstwa rolnego. Natomiast § 19 ust. 4 Rozporządzenia wskazuje na obowiązek wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa do renty strukturalnej, gdy kierownik biura powiatowego Agencji stwierdzi, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4 ust.1-4 lub § 11 lub nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 ust. 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika.
W tym miejscu należy podkreślić, iż na wstępnym etapie weryfikacji wniosku kierownik biura powiatowego Agencji winien stwierdzić, czy wnioskodawca spełnia omówione wyżej warunki, a wyniku pozytywnej weryfikacji wydać postanowienie określone w § 19b Rozporządzenia, zaś w sytuacji, gdy ich nie spełnia wydać decyzję o odmowie przyznania prawa do renty zgodnie z § 19 ust. 4 Rozporządzenia.
Na tym etapie postępowania winny być zatem wyjaśnione w sposób jednoznaczny wszelkie wątpliwości dotyczące posiadania przez skarżącego gospodarstwa rolnego o odpowiednim areale.
Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty strukturalnej wnioskodawcy, który otrzymał postanowienie, o którym mowa w § 19b, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez tego wnioskodawcę dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Drugi etap postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej sprowadza się, zatem do sprawdzenia, czy wnioskodawca spełnia kolejne warunki tzn. czy przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 3 ha oraz czy zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Na tym etapie organ orzekający nie sprawdza, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4, oraz § 11.
Niedopuszczalnym jest wydanie najpierw postanowienia o stwierdzeniu, że wnioskodawca spełnia wszystkie warunki do przyznania mu renty strukturalnej, a następnie decyzji o odmowie przyznania tej renty z uwagi na to, że nie spełnia on jednego z tych warunków, gdyż świadczyłoby to niedostatecznie wnikliwym przeprowadzeniu procesu weryfikacyjnego wniosku na pierwszym etapie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej, co doprowadziło do podjęcia przez skarżącego czynności prawnych, tj. przekazanie gospodarstwa rolnego. W sprawie, w której postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej wywołuje tak daleko idące skutki, jak przekazanie gospodarstwa rolnego, szczegółowa weryfikacja wniosku i tego, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania renty strukturalnej, miały istotne znaczenie.
Należy również zwrócić uwagę na charakter aktu notarialnego jako dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. gdzie wskazano, że dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (post. SN z 28.6.2000r. IV CKN 1083/00, niepublik.). Odpowiednikiem tego przepisu w kodeksie postępowania administracyjnego jest art. 76 kpa. Dokument urzędowy korzysta bowiem z domniemania autentyczności i prawdziwości, co w tym drugim przypadku oznacza domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie urzędowym stwierdzone. Nadto art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. o notariacie (Dz.U.2008.189.1158 j.t.) stwierdza, że czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego.
W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. [...] skarżący przeniósł własność gospodarstwa rolnego na rzecz następcy, a w akcie tym powierzchnię tegoż gospodarstwa określono łącznie na [...] ha. Kierownik biura powiatowego Agencji nie miał, więc na drugim z omawianych wyżej etapów postępowania w przedmiocie przyznania prawa do renty rolnej prawa odmówić przyznania tegoż prawa w drodze samodzielnej weryfikacji treści aktu notarialnego.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skoro już na etapie pierwotnej weryfikacji wniosku przez kierownika biura powiatowego Agencji istniały wątpliwości, co do własności działek o numerach [...] i [...], organ winien pouczyć skarżącego o konieczności podjęcia działań ostatecznie weryfikujących te kwestie i konsekwencjach nie wykonania ich. W zależności od poczynionych przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustaleń, organ winien rozważyć podjęcie różnego rodzaju działań. Organ ma bowiem, możliwość zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 kpa gdyż rozpoznanie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny w przedmiocie własności nieruchomości (art. 100 kpa.).
Tak prowadzone postępowanie narusza przepisy prawa materialnego, jak i narusza naczelne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 77 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Natomiast art. 8 kpa obliguje organ do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Z kolei art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.
Należy również odwołać się do treści art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, który wprost odwołuje się do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a nadto podkreśla obowiązek organu do stania na straży praworządności, wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, udzielenia stronom odpowiednich pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
Organ wydając zaskarżoną decyzję w sposób niedostatecznie wnikliwy odniósł się do kwestii własności działek [...] i [...] , a wydając postanowienie w trybie § 19b Rozporządzenia uznał, iż skarżący posiada gospodarstwo rolne o odpowiedniej powierzchni.
Z powyższych względów uznać należało, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego – art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, § 4 pkt 5, § 20 ust. 1, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a także prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po myśli art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tejże ustawy.