II FZ 748/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 358/11 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. UZASADNIENIE II FZ 748/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawi o sygnaturze akt I SA/Wr 358/11, odmówił S.K. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2010 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od zażalenia (w kwocie 100 zł) na postanowienie Sądu z dnia 9 maja 2011 r. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w tym zakresie podnosząc, że od lutego 205 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 565 zł, jego majątek obciążony jest zajęciami komorniczymi, a z żoną pozostaje od 2002 r. w ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Posiada 1/12 udziału w nieruchomości otrzymanej w spadku po zmarłej siostrze. Poza tym, nie posiada innego majątku, jak również oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochód uzyskuje ze stosunku pracy w kwocie 556,65 netto. Wnioskodawca, powołując się na małżeńską rozdzielność majątkowa z żoną nie podał źródła ani wysokości uposażenia małżonki. Na wezwanie w trybie art. 255 o przedłożenie: zeznania podatkowego wnioskodawcy i jego małżonki za 2010 r., zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia D. K., kwotowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, kopii historii rachunków bankowych, lokat i kart kredytowych za miesiące, a także innych oświadczeń, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wnioskodawca przedłożył wydruk z listy płac, dokumenty dotyczące stanu zdrowia matki i ojca, zestawienie miesięcznych wydatków na poziomie kwoty 3000 zł, rachunki, wezwanie do zapłaty za wodę, kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego Wdział I Cywilny z dnia 7 lipca 2011 r. (sygn. akt [...]) o zwolnieniu wnioskodawcy od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu prowadzonym przed tym Sądem, jak również kserokopie postanowień sądów powszechnych z dnia 14 lutego 2011 r. i 17 czerwca 2011 r., dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych żony. Nadto, wnioskodawca przedłożył ponownie, dołączone wcześniej do wniosku pismo z ZUS dotyczące wszczęcia postępowania wyjaśniającego w/s wymiaru składek za czerwiec 2002 r. z tytułu zatrudnienia żony, dokumenty potwierdzające egzekucje z wynagrodzenia, decyzję o wykreśleniu z ewidencji prowadzonej działalności gospodarczej, akt notarialny o ustanowieniu małżeńskiej rozdzielności majątkowej, nadto, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2005 r. (sygn. akt I SA/Wr 207/05) o odrzuceniu skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 stycznia 2005 r. nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przyznania prawa pomocy podniósł, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, Nr 153, poz. 1270 ze zm.,) dalej u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd nie stwierdził przesłanek pozwalających przyjąć, że wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria do przyznania mu takiego prawa. O negatywnej ocenie wniosku zadecydował przede wszystkim fakt, iż poza samymi tylko deklaracjami strony o braku środków na opłacenie żalenia w kwocie 100 zł wnioskodawca nie przestawił w istocie dowodów potwierdzających te deklaracje. W ocenie Sądu wysokość miesięcznego uposażenia wnioskodawcy (565 zł) nie mogła przesądzić o uznaniu, że wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe o jakich mowa w treści art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., albowiem, w postępowaniu z zakresu przyznania prawa pomocy ocenie Sądu podlega sytuacja majątkowa wnioskodawcy oceniana w sposób wszechstronny, tj. odnoszący się z jednej strony do wysokości jej miesięcznych obciążeń finansowych, z drugiej zaś, do majątkowych możliwości nie tylko samego wnioskodawcy, ale i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Sąd dodał, że w sprawie, pomimo dwukrotnego wezwania w trybie art. 255 u.p.p.s.a. wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów, co czyniło ocenę wniosku przeprowadzoną tylko na podstawie informacji w nim ujętych oceną niepełną, a zatem, pozbawioną dostatecznych podstaw by uznać, że skarżący spełnia kryteria ustawowe z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem oraz wniósł o jego uchylenie. Ponownie wskazał na trudną sytuację majątkową uniemożliwiającą mu poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej u.p.p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nieprawidłowo ocenił sytuację finansową oraz możliwości płatnicze skarżącego i w konsekwencji niewłaściwie odmówił przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący bowiem we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał w sposób nie budzący wątpliwości, że na miesięczne dochody jego rodziny składa się wynagrodzenie miesięczne za pracę w kwocie 565 zł. Już ta okoliczność w powiązaniu z pozostawaniem na utrzymaniu skarżącego dwóch małoletnich dzieci, uzasadnia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spełnienie przesłanek o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, bez konieczności uzupełniania wniosku w trybie art. 255 u.p.p.s.a. Znajdujące się w aktach sprawy dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy pozwalają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Skarżący wykazał tym samym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.