I SA/Wa 1349/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. i J. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 131/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. H. i J. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE J. H. i J. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 131/19 z wnioskiem o ukaranie organu grzywną. W skardze podnieśli, że wyrok wydany 10 maja 2019 r. zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 16, ozn. nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5.000 zł, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 5.000 zł, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że pomimo upływu terminu wyznaczonego przez sąd oraz skierowanego przez nich wezwania do wykonania wyroku skarżący nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie. Organ nie wyjaśnił przyczyn zwłoki oraz nie wyznaczył nowego terminu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ dysponuje kompletną dokumentacją, pozwalającą na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, mimo to nie podejmuje żadnych czynności w sprawie. Zdaniem skarżących przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2020 r. zwrócił się do Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Zasobów Lokalowych z prośbą o udzielenie informacji, czy lokal socjalny (lokal nr 1) znajdujący się w budynku jest obecnie objęty umową najmu i czy są w nim zameldowani lokatorzy. W odpowiedzi pismem z [...] kwietnia 2020 r. poinformowano, iż lokal nr 1 usytuowany w budynku przy ul. [...] 16 pozostaje nadal zasiedlony oraz, że zameldowana jest w nim jedna osoba, która [...] lutego 2020 r. uzyskała skierowanie do ponownego zawarcia umowy najmu socjalnego na okres 3 lat. Natomiast pismem z [...] maja 2020 r. Urząd Dzielnicy [...] Wydział Zasobów Lokalowych poinformował, że najemca lokalu nr 1 przy ul. [...] 16 zmarł oraz, że [...] maja br. lokal przekazany został przez członka rodziny zmarłej administratorowi i obecnie stanowi pustostan. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 10 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 131/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 16, ozn. nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] grudnia 2019 r., skoro – jak wynika z akt administracyjnych - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy [...] września 2019 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w związku z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z 10 maja 2019 r. wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ po otrzymaniu wyroku wymierzającego grzywnę podejmował w sprawie czynności wyjaśniające zmierzające do załatwienia sprawy. Prezydent [...][...] października 2019 r. zlecił opracowanie geodezyjne polegające na naniesieniu granic działki hipotecznej z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach. Następnie pismem z [...] kwietnia 2020 r. zwrócił się do Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Zasobów Lokalowych o udzielenie informacji, czy lokal socjalny (lokal nr 1) znajdujący się w budynku przy ul. [...] 16 jest obecnie objęty umową najmu i czy są w nim zameldowani lokatorzy. Co istotne jest to pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 10 maja 2019 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie. Nie można pominąć i tego, że Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] w sprawach nieruchomości objętych tzw. dekretem [...]. Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu tego tytułu sankcji ustawowych. Sąd miał także na uwadze także to, że tzw. "sprawy dekretowe" są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na okolicznościach o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. W tej sytuacji Sąd, uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z 10 maja 2019 r., przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Organ pojął w sprawie jedynie dwie czynności mające na celu rozpoznanie sprawy i uwzględniając krótki okres zawieszenia terminów procesowych spowodowanych COVID-19, pozostawał przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 ppsa jak też art. 153 ppsa i art. 12 kpa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3043/18). W sprawie niniejszej Sąd, oceniając charakter bezczynności Prezydenta [...], wziął pod uwagę przede wszystkim to, że wniosek dekretowy pochodzi z 1948 r. oraz czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, a także brak informowania stron o przyczynach jej niezałatwienia. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 ppsa. Suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. Ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Zdaniem Sądu tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych, wynikających ze szczególnie uporczywej bezczynności, z ewidentnie złej woli organu. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje, albowiem organ podejmował czynności w sprawie, nadto sprawa ma skomplikowany charakter. Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie mogło zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa orzekł, jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).