I OZ 954/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 września 2007 r. sygn. akt II SA/Op 3/07 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie asesorów, sędziów WSA oraz sędziów NSA w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w sprawie ze skargi J. R. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opinii o służbie postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 10 września 2007 r. oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesorów, sędziów WSA oraz sędziów NSA w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że przyczyny wyłączenia sędziego od rozpoznawania sprawy z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając na uwadze, że przesłanki do wyłączenia sędziego z mocy ustawy, wymienione w tym przepisie tworzą katalog zamknięty, nie można żądać wyłączenia sędziego w innych przypadkach niż w nim przewidziane. Ponadto, jak dalej wyjaśniał Sąd I instancji, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony postępowania w przypadku istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności w danej sprawie. Zaznaczyć należy, że osoba składająca wniosek o wyłączenie sędziego zgodnie z art. 20 P.p.s.a., ma obowiązek wykazać przyczyny wyłączenia sędziego oraz powołać okoliczności lub dowody uprawdopodabniające ich istnienie. Mając na uwadze, że instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu wniosek podlegający rozpoznaniu w tym zakresie przez sąd powinien być wszechstronnie rozpoznany. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu I instancji, nie zachodziły okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia asesorów lub sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od orzekania w niniejszej sprawie. Niestwierdzono bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 P.p.s.a., stanowiących podstawę do wyłączenia wskazanych osób z mocy ustawy, zaś sam skarżący nie wskazał także, aby pomiędzy stronami postępowania lub ich przedstawicielami, a którymkolwiek z asesorów lub sędziów w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość ich bezstronność przy orzekaniu. Jak stanowi art. 19 P.p.s.a., tylko istnienie takiego stosunku osobistego może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego na jego wniosek lub na wniosek strony. Zaznaczyć należy, że w ramach wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownego wyjaśnienia. W przypadku, gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości złożonego w tym przedmiocie oświadczenia przez sędziego, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały jego wiarygodność (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w zakresie przeprowadzonej analizy co do wniosku skarżącego w przedmiocie wyłączenia asesorów i sędziów w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił go nie znajdując jakiejkolwiek podstawy do jego uwzględnienia. Postanowienie to zostało zaskarżone przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Rozważania co przedmiotowego zażalenia należy rozpocząć od przybliżenia istoty instytucji wyłączenia sędziego. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02 (OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 67) charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty - sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W tym zakresie istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne wymienione enumeratywnie w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 P.p.s.a., jest taka sama. Ma ona zapewnić realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wniosek o wyłączenie sędziego winien podlegać starannej ocenie, ponieważ ma on istotne znaczenie z punktu widzenia analizy nieważności postępowania dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, którą w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu. Stosownie do treści art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi między innymi wtedy, gdy skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi jednak taka sytuacja. Analiza wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów, pozwala dojść do przekonania, iż Sąd I instancji prawidłowo ustalił brak podstaw do wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie asesorów i sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na podstawie art. 18 lub 19 P.p.s.a. Skarżący J. R. nie podał żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego, o których mowa w wyżej powołanych przepisach. Takimi okolicznościami nie mogą być domniemane, ogólnikowe zarzuty dotyczące braku profesjonalizmu sędziów, czy też rozczarowanie sposobem prowadzenia postępowania sądowego. Stwierdzić bowiem należy, iż zarzuty co do sposobu prowadzenia przez nich postępowania skarżący może podnosić w środkach odwoławczych od ewentualnych orzeczeń Sądu I instancji, natomiast nie mogą one stanowić podstawy do uwzględnienia tego rodzaju wniosku i wyłączenia w związku z tym konkretnego sędziego. Ponadto w sytuacji, w której strona dochodzi do przekonania, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym prowadzone jest w sposób przewlekły może złożyć skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na przewlekłość takiego postępowania, a nie wniosek o wyłączenie wszystkich orzekających w danym sądzie asesorów i sędziów. Uznania Naczelnego Sadu Administracyjnego nie może zyskać również zarzut skarżącego, odnoszący się do tego, że kwestionowane rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odebrało mu możliwość pełnej realizacji prawa do rzetelnie prowadzonego postępowania. W ramach tak sformułowanego zarzutu należy mieć na względzie, że wniosek skarżącego o wyłączenie wszystkich asesorów i sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach od rozpoznawania jego sprawy został rozpoznany przez inny, bezstronny Sąd wskazany do przeprowadzenia określonej procedury i analizy w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto wszelkie rozstrzygnięcia, które mogły zostać przez ten Sąd podjęte na czele z kwestionowanym podlegają stosownie do określonych przepisów kontroli instancyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jako Sądem II instancji. W związku z tym trudno uznać, że skarżącemu nie zostały zagwarantowane możliwości do pełnej realizacji prawa do rzetelnie prowadzonego postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.