III SA/Gl 254/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2020 r. sprawy ze skargi M. L. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1087/18 ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę. UZASADNIENIE Skarżąca M. L. w złożonej skardze domagała się wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 maja 2019 o sygn. akt II SA/GL1087/18. W skardze wskazała, iż [...] r. goszcząc w kancelarii doradztwa podatkowego powzięła wiadomość, że ustawodawca w art. 221 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa uregulował, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w trybie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów służy do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego (w tej sprawie administracyjnego). Ustawodawca w przywołanym przepisie ustanowił właściwość miejscową przy wnoszeniu odwołania wskazując na Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który co do zasady byłby właściwy nie z uwagi na Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wydającego decyzję, lecz właściwy dla kontrolowanego co w odniesieniu do niej oznacza, iż właściwym byłby Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Zaznaczyła, że decyzja organu I Instancji zawierała wadliwe pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Uchybienie to wpłynęło negatywnie na ograniczenie uprawnień skarżącego w podejmowaniu czynności procesowych. Skoro skarżąca ma miejsce zamieszkania oraz siedzibę przedsiębiorstwa w miejscowości P. zatem nieprawidłowo w rozpoznawanej sprawie przyjęto, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach jest właściwy do rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach – dalej Dyrektor- w odpowiedzi na skargę z dnia [...] r wniósł o: zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji organu administracyjnego, a następnie; oddalenie skargi o wznowienie postępowania. Wskazał, przy tym iż pismem z dnia [...] r. strona skarżąca wystąpiła do Dyrektora z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] r., znak [...] w oparciu o art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej – dalej o.p. z uwagi na wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. W dniu [...] r. do Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wpłynął wniosek M. L. z dnia [...] r. (data wpływu do organu [...] r.) o umorzenie nałożonej kary pieniężnej. Wniosek został przekazany przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., który po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że jest on w istocie żądaniem stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. z przyczyn wymienionych w art. 247 § 1 pkt 1 i 7 o.p. We wniosku z dnia [...] r. Strona wskazała, że na postawie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1039) gliceryna klasyfikowana do kodu CN 2905 nie podlega już kontroli. Wobec powyższego zdaniem Strony w niniejszej sprawie powinna mieć zastosowanie przewidziana w art. 189 c ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego zasada stosowania ustawy względniejszej dla sprawcy. Oceniając złożoną skargę Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 56 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Zaznaczył, iż M. L. zwróciła się z wnioskiem z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., znak [...], a jednocześnie złożyła w WSA skargę o wznowienie postępowania sądowego dotyczącego tej decyzji w pierwszej kolejności należałoby ustalić, które z postępowań zostało przez Skarżącą zainicjowane wcześniej. W jego ocenie wobec faktu, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazało się, iż wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji był już wniosek strony z [...] r. zatem on winien mieć pierwszeństwo przed skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem prawomocnym z dnia 13 maja 2019 r., sygn. akt. II SA/Gl 1087/18 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., znak [...]. Odnosząc się do argumentacji skargowej zauważył Dyrektor , że przepis na który powołuje się skarżąca tj. art. 221 § 2 o.p. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, mówi on bowiem, iż w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Wyjaśnił, iż od początku funkcjonowania ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (obecnie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859), występowała rozbieżność orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie właściwości organu odwoławczego w sprawach dotyczących kar pieniężnych z tytułu naruszenia przepisów tejże ustawy. Wątpliwości te dotyczyły interpretacji art. 221a § 2 o.p. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r. - sygn. akt II GSK 2050/18 (LEX 2689847) NSA stwierdził, iż (...) "skoro właściwy miejscowo dla kontrolowanego podmiotu na dzień zakończenia postępowania (wydania decyzji w pierwszej instancji) był Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w O. podległy instancyjnie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w O. i pozostający w jego zasięgu terytorialnym, to ten dyrektor był właściwy do rozpatrzenia odwołania. Podobne stanowisko NSA zajął w wyrokach z dnia 11 lipca 2019 r. - sygn. akt II GSK 464/19 oraz z dnia 7 sierpnia 2019 r. - sygn. akt II GSK 398/19. Zaznaczył, iż w wyniku nowelizacji ustawy SENT ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1556) - wprowadzony został przepis art. 26 ust. 4a zgodnie z którym, organem odwoławczym od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego nakładającej karę pieniężną jest dyrektor izby administracji skarbowej właściwy ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję w pierwszej instancji. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca wniosła o odstąpienie od wniosku organu o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]r. znak [...]. i powołała się na wyrok WSA w Warszawie Sygn. akt VIII SA/Wa 92/19 mający uzasadniać wznowienie postępowania sądowego. Do pisma dołączyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r nr . [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz.2325. - dalej "p.p.s.a.") można żądać wznowienia postępowania 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Art. 273 § 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia na tej podstawie, że:1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. § 2. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. § 3. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana została w Dziale VII p.p.s.a. Według art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności, stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. przewidziane jest badanie wstępne skargi w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym wypadku wyznacza rozprawę. Na rozprawie - jak wynika z brzmienia art. 281 p.p.s.a. - sąd poza ponownym badaniem wymagań formalnych obowiązany jest przede wszystkim zbadać dopuszczalność skargi o wznowienie, dokonać oceny, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Badając wymóg formalny odnośnie do terminowości skargi, podnieść trzeba, iż zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Strona skarżąca za datę uzyskania wiedzy o podstawie wznowienia wskazuje [...] r. jako dzień w którym dowiedziała się, że postępowanie w sprawie IV SA/Gl 907/13 zostało prawomocnie zakończone, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...] zł. To oznacza, że wnosząc skargę o wznowienie postępowania w dniu [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym ) wniosła ją w terminie. Strona skarżąca wskazała również na ustawowe podstawy wznowienia w tym zakresie powołała się na art. 273 § 2 p.p.s.a. Wobec powyższego, zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. skarga została skierowana na rozprawę. W ocenie Sądu, nie ma ona jednak uzasadnionych podstaw. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy wskazać, że wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Oznacza to, że skarga powinna być oparta na wąsko określonych podstawach. Jest to uzasadnione z uwagi na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Obalenie prawomocnego orzeczenia sądowego jest możliwe jedynie, gdy zapadło ono z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa. Strona skarżąca jako jedną z podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę przewidzianą w art. 273 § 2 p.p.s.a.. W związku z tym należy zauważyć, że zgodnie z powołanym przepisem można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zdaniem Sądu, wskazana w przedmiotowej sprawie podstawa wznowienia nie może wywołać zamierzonych przez skarżącego skutków, ponieważ nie zaistniała w okolicznościach faktycznych sprawy. Przede wszystkim, jak wskazuje doktryna, ze względu na treść powołanego w skardze przepisu art. 273 § 2 ustawy p.p.s.a., podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. Ze sformułowania art. 273 § 2 wynika bowiem, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu z tego powodu, że nie były znane stronom. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (por. K. Wojciechowska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 1200, H. Knysiak-Sudyka w Komentarzu do art. 273 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi red. T. Woś, program LEX). Powyższy pogląd znalazł akceptację w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyrażono, że w przepisie art. 273 ustawy p.p.s.a. chodzi o fakty lub inne dowody dotyczące decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego, które istniały w dniu wydania decyzji lub aktu, ale strona nie mogła się na nie powołać z powodów od niej niezależnych. Nowymi okolicznościami (środkami dowodowymi) są tylko takie, które nie były znane rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania. Środki dowodowe powstałe po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie nie stanowią postawy do wznowienia postępowania (por. wyroki NSA: z 25 kwietnia 2013 r. II FSK 1775/11, z 18 grudnia 2015 r. II FSK 1721/15, z 1 lutego 2018 r. II FSK 1918/17). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie wystąpiła w niej przesłanka wymieniona w art. 273 § 2 p.p.s.a. Strona skarżąca wiąże bowiem skargę o wznowienie postępowania z faktem, iż sprawie w której zapadł prawomocny wyrok WSA w Gliwicach II SA/GL1087/18 nieprawidłowo przyjęto, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach jest właściwy do rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K. w sytuacji, gdy ma ona miejsce zamieszkania oraz siedzibę przedsiębiorstwa w miejscowości P.. Dla tej miejscowości właściwym ze względu na to jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Ta okoliczność w jakikolwiek sposób nie wyczerpuje przesłanki określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Nie jest to bowiem ani fakt, lub inny dowód dotyczący decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego, który istniał w dniu wydania decyzji lub aktu, ale strona nie mogła się na nie powołać z powodów od niej niezależnych. Nie stanowi wypełnienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania sądowego, ocena strony w zakresie błędnego jej zdaniem stosowania prawa przez organ odwoławczy w zakresie przyjęcia przezeń kompetencji do orzekania w postępowaniu odwoławczym. Argumentacja zawarta w skardze w istocie rzeczy sprowadza się bowiem na kwestionowaniu właściwości podjęcia decyzji w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach. Przedstawione powyżej rozważania zawarte w postanowieniu Sądu, prowadzą do wniosku, że powołane w skardze o wznowienie postępowania argumenty nie stanowią o wypełnieniu przesłanek z art. 273 § 2 ustawy p.p.s.a., co samo w sobie implikuje oddalenie tej skargi. Negatywny wynik oceny podstawy wznowieniowej powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 282 § 2 ustawy p.p.s.a.