II OSK 800/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia del.WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 4 września 2007 r.. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt II SA/Ke 1074/05 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokatów A. S. i M. W. kwoty po 146,40 (sto czterdzieści sześć złotych czterdzieści groszy) złotych w tym podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 października 2006 r. sygn. akt II SA/Ke 1074/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę wniesioną przez M. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] w przedmiocie nie stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia wywołanego trójchloroetylenem i czterochloroetylenem, wymienionej w pozycji 1.41 wykazu chorób zawodowych. W kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji decyzji organ odwoławczy podał, że M. C. od 3 października 1977 r. do 30 czerwca 2002 r. była zatrudniona w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. Laboratorium Drogowe Gospodarstwo Pomocnicze przy ul. P. w K. kolejno jako: 3.10.1977 r. do 31.05.1978 r. - pomoc laboratoryjna, 1.06.1978 r. do 26.04.1982 r. - laborant w Pracowni Bitumów, 27.04.1982 r. do 31.12.1983 r. - referent techniczny, 1.01.1984 r. do 30.09.1989 r. - starszy laborant w Pracowni Bitumów, 1.10.1989 r. do 31.12. 1998 r. - specjalista w Pracowni Bitumów, 1.01.1999 r. do 30.06.2002 r. - specjalista w Pracowni Nawierzchni. Pracując w Pracowni Bitumów w wymiarze czasu pracy trzy razy w tygodniu po 4 godziny dziennie była narażona na opary trójchloroetylenu i czterochloroetylenu, a w okresie od 1.10.1989 r. do 31.12.1998 r. pracowała w tych samych warunkach bez narażenia na opary trójchloroetylenu. Ze sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. oceny narażenia zawodowego wynika, że w miejscu pracy opary stężenia wymienionych substancji nie przekraczały dopuszczalnych norm (NDS), natomiast pracodawca w okresie zatrudnienia M. C. nie stosował benzenu i fosgenu. W orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia 13 października 2004 r. i orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 15 czerwca 2005 r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia zawodowego trójchloroetylenem i czterochloroetylenem. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przedmiotowe substancje nie są zaliczone do czynników o udowodnionym działaniu rakotwórczym w odniesieniu do człowieka. Badania czynnościowe układu oddechowego wykazały jego pełną wydolność w zakresie wentylacji i wymiany gazowej w płucach. Brak rozpoznania choroby zawodowej przez właściwą jednostkę służby zdrowia, wyklucza możliwość wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający skargę M. C. stwierdził, że w dniu wydania decyzji przez organy administracji publicznej obu instancji obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 - cytowane dalej jako rozporządzenie), które w § 1 ustala wykaz chorób zawodowych, definiuje pojęcie choroby zawodowej (§2 ust. 1), następnie określa jednoznacznie, jakie jednostki orzecznicze służby zdrowa są właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych (§5 ust. 1-3) i kto oraz na jakiej podstawie wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§8 ust. 1). Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia, za chorobę zawodową uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do niniejszego rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Pod pozycją nr 1.41 w wykazie chorób zawodowych wymieniono zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne: chlorowcopochodne węglowodorów alifatycznych lub alicyklicznych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzje wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Z powołanego przepisu wynika, że organ orzekający w sprawie związany jest orzeczeniem lekarskim w sprawie choroby zawodowej wydanym przez właściwą jednostkę orzeczniczą służby zdrowia i nie może jej kwestionować, zwłaszcza jeżeli orzeczenie w sposób czytelny i nie budzący wątpliwości zostało sporządzone na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, o jakich mowa w § 6 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że tryb postępowania w rozpoznawanej sprawie był zgodny z trybem określonym w przepisach rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Sąd wskazał, że zarzut skarżącej dotyczący wykonywania pracy pięć razy w tygodniu, a nie jak ustalił organ trzy razy w tygodniu nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, jednakże nawet gdyby przyjąć, że takie okoliczności istniały rzeczywiście to i tak nie miałyby one wpływu na zasadność podjętego rozstrzygnięcia, albowiem, co już wcześniej podkreślono, właściwe jednostki służby zdrowia nie rozpoznały u M. C. choroby zawodowej. Miarodajne jest również stwierdzenie wynikające z orzeczenia wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, iż tłuszczaki skóry nie figurują w wykazie chorób zawodowych i nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z warunkami pracy zawodowej wynikającymi z oceny narażenia zawodowego. Słusznie zatem organ administracji przyjął, iż objawy nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można również uznać, iż skarżąca pracowała w narażeniu na substancje rakotwórcze, albowiem postępowanie wyjaśniające nie wykazało istnienia takich czynników w środowisku, w którym świadczyła pracę. Z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu wynika, że trójchloroetylen i czterochloroetylenu nie są zaliczone do czynników o udowodnionym działaniu rakotwórczym w odniesieniu do człowieka, natomiast takie substancje jak benzen i fosgen nie były stosowane w okresie zatrudnienia skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia zawodowego trójchloroetylenem i czterochloroetylenem jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej zwanej p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę. Skargę kasacyjną wniosła M. C. zaskarżając powyższy wyrok w całości. Skarżąca skargę kasacyjną oparła na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo, że organy administracji naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższy zarzut skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podała, że organ odwoławczy w decyzji oprał się na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, które nie ustalają, na czym polega choroba skarżącej w postaci licznych mnogich guzków podskórnych. Nie wyjaśniono w tych opiniach jaka jest przyczyna tej choroby i w ogóle nie zdiagnozowano zmian skórnych skarżącej. Z opinii wynika, że nie prowadzono diagnostyki w tym kierunku. Opinia Instytutu w Sosnowcu podaje jedynie, że skarżąca w wywiadzie podaje występowanie tych guzków. Czy faktycznie są to tłuszczaki nie wiadomo, bowiem nie przeprowadzono żadnego badania na tą okoliczność. Nadto zarzucono, że lekarze z Sosnowca podając w orzeczeniu fakt, iż chora była konsultowana onkologicznie, nie wskazują z jakim rozpoznaniem ani przez kogo. Orzeczenie w tej części jest nielogiczne, z jednej strony uznają guzki za tłuszczaki, z drugiej strony twierdzą, że substancje, na działanie których skarżąca była narażona nie wykazują udowodnionych naukowo działań rakotwórczych, co sugerowałoby, że zmiany te mają charakter nowotworowy. Skarżąca zarzuciła, że organy administracji nie wyjaśniły podawanej przez nią okoliczności, iż w 1990 r. z powodu tych guzków, na zlecenie lekarza została odsunięta od pracy z substancjami - trójchloroetylenem i czterochloroetylenem. Orzeczenia lekarskie nie zdiagnozowały czym naprawdę są guzki. Reasumując skarżąca stwierdziła, że błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, iż kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędne jest rozumowanie Sądu, że organ orzekający w sprawie związany jest orzeczeniem lekarskim w sprawie choroby zawodowej i nie może jej kwestionować. Organ wydaje decyzję na podstawie całokształtu materiału dowodowego i może wystąpić do jednostki orzeczniczej o uzupełniającą konsultację lub inne uzupełnienie materiału dowodowego. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł uczestnik postępowania Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad - Laboratorium Drogowe Gospodarstwo Pomocnicze w K. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podając, że fakt, iż nie stwierdzono u M. C. istnienia choroby zawodowej związanej z jej pracą w Laboratorium Drogowym jest oczywisty, gdyż nie pracowała ona w warunkach szkodliwych czy też szczególnych, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w K. z dnia 31 maja 2005 r. Nadto uczestnik postępowania podał, że teza, iż guzki - tłuszczaki to choroba zawodowa zaistniała na skutek pracy w Laboratorium pozostała gołosłowną, gdyż nie poparta żadnym dowodem, a wręcz przeciwnie, sprzeczną z orzeczeniami specjalistycznych jednostek medycyny pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, zaś art. 80 k.p.a. mówi o swobodnej ocenie materiału dowodowego. Zgodnie z definicją choroby zawodowej, zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) za choroby zawodowe uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte w związku z podejrzeniem przewlekłego zatrucie substancjami chemicznymi. W związku z tym prowadzone postępowanie w sprawie miało wykazać czy zachodzą podstawy do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w punkcie 1 wykazu stanowiącego załącznik do powyższego rozporządzenia, tj. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez wymienione w podpunktach 1 - 57 substancje chemiczne. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie, które stanowiły podstawę wydania decyzji przez organy inspekcji sanitarnej zawierają merytoryczne uzasadnienie zajętego stanowiska odnoszące się do wyników przeprowadzonych badań. W szczególności należy zwrócić uwagę, że przed wydaniem orzeczenia lekarskiego przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu skarżąca została poddana obserwacji klinicznej ukierunkowanej na rozpoznanie przewlekłego zatrucia występującymi w jej środowisku pracy substancjami chemicznymi: trójchloroetylenem i czterochloroetylenem. Jak wynika z karty wypisowej oraz wyników ważniejszych badań wykonanych podczas pobytu w klinice w stosunku do skarżącej przeprowadzono szeroką diagnostykę, której wyniki stanowiły podstawę do wydania orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zatrucia zawodowego trójchloroetylenem i czterochloroetylenem. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że postępowanie w sprawie zmierzało do wykrycia ewentualnych następstw zdrowotnych przewlekłej ekspozycji zawodowej na trójchloroetylen i czerochloroetylen, a nie wyłącznie do zdiagnozowania występujących u skarżącej guzków podskórnych. Schorzenie to, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zostało poddane badaniom. Znajdujące się w aktach administracyjnych wyniki ważniejszych badań wykonanych podczas pobytu w klinice zawierają dane odnoszące się do konsultacji dermatologicznej, która zawiera stosowne rozpoznanie (lipomata cutis) i wskazuje, że tłuszczaki mają nieznaną etiologię i dotychczas nie udowodniono związku tego typu zmian z jakimkolwiek narażeniem zawodowym. Nadto wskazanie rozpoznania tego schorzenia jako "tłuszczaki" znajduje się również w skierowaniu na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Z treści orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu oraz karty wypisowej jednoznacznie wynika, że informacja na temat konsultacji onkologicznej pochodzi z wywiadu uzyskanego od skarżącej. Wobec tego brak jest podstaw do stawiania zarzutu, iż nie podano rozpoznania i przez kogo ta konsultacja została przeprowadzona. Rzeczą skarżącej było przedstawienie dowodów podważających rozpoznanie niniejszego schorzenia przez kompetentne placówki medyczne, jeżeli posiadała odmienną jego diagnozę. Należy bowiem mieć na względzie, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie § 5 i § 6 cytowanego wyżej rozporządzenia i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjne należało uznać za chybione. Zatem należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż brak jest podstaw uzasadniających uznanie, że doszło do naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O wynagrodzeniu adwokatów reprezentujących skarżącą z urzędu orzeczono na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) i c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).