III SO/Wr 96/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku N.P. o wymierzenie Wojewodzie D. grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: wymierzyć Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 300 (trzysta) złotych. UZASADNIENIE Pismem z 30 lipca 2021 r. wnioskodawca N.P. (dalej: wnioskodawca, strona skarżąca) złożyła przez swojego pełnomocnika za pośrednictwem Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ) skargę na bezczynność organu w sprawie z jej wniosku. Skarga wpłynęła do Wojewody 6 września 2021 r. Pismem z 22 października 2021 r., które wpłynęło 17 listopada 2021 r., wnioskodawca złożyła przez swojego pełnomocnika wniosek o wymierzenie Wojewodzie grzywny za niezastosowanie się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: p.p.s.a.), tj. nieprzekazanie Sądowi skargi w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Wniosła o wymierzenie organowi na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Na uzasadnienie wskazała, że 2 września 2021 r. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Wojewody w przedmiocie bezczynności organu. Skarga została skutecznie doręczona organowi 6 września 2021 r. Do dnia złożenia wniosku skarga nie została przekazana tutejszemu Sądowi. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie wniosku. Wskazał, że przedmiotowa skarga wpłynęła do D. Urzędu Wojewódzkiego 6 września 2021 r. Pismem z 3 stycznia 2022 r. organ przekazał skargę z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Na uzasadnienie organ podniósł, że nieprzekazanie skargi w terminie było skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w Urzędzie Wojewódzkim przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach, odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania oraz braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Zdaniem organu nie sposób jest uznać, że opóźnienie w przekazaniu skargi miało charakter celowego działania organu. Jak organ dalej wyjaśniał, w sprawie doszło do zaburzenia obiegu wewnętrznego dokumentów skutkującego nieterminowym przekazaniem skargi. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że ww. skarga wpłynęła do Sądu 11 stycznia 2022 r. (sygn. akt III SAB/Wr 27/22). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). Powołany przepis nie obliguje jednakże Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem ‘może’ orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W sprawie niewątpliwym jest, że skarga wniesiona za pośrednictwem Wojewody D. wpłynęła do organu 6 września 2021 r. Tym samym zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. organ powinien przekazać ww. skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 30 dni od jej wniesienia przez stronę skarżącą. Uczynił to jednak dopiero pismem z 3 stycznia 2022 r. Skarga wpłynęła do Sądu 11 stycznia 2022 r. W konsekwencji przekazanie skargi do Sądu nastąpiło z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu o trzy miesiące. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uwzględniając powyższe, Sąd uznał wniosek strony skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 zł. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy, będący przedmiotem skargi (bezczynność organu) oraz okres uchybienia terminowi do przekazania skargi (trzy miesiące), a także brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Przy tym na dzień złożenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz przez następne prawie dwa miesiące organ wciąż nie wykonał ciążącego na nim obowiązku procesowego określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji, Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na Wojewodę D. grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. Sąd nie orzekł w przedmiocie zwrotu kosztów z uwagi na brak wniosku w tym zakresie zawodowego pełnomocnika.