I SA/Sz 406/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Protokolant Krzysztof Kapelczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za wrzesień i październik 2006 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje adw. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwotę [...] złotych powiększoną o podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. UZASADNIENIE W dniu 23 listopada 2006 r. L.J. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych wynikających z deklaracji PIT-5 za miesiąc październik 2006 r. w kwocie 4.637 zł wraz z odsetkami. Pismem z dnia 18 grudnia 2006 r. podatnik rozszerzył swój wniosek także na zaległość podatkową za wrzesień 2006 r. z tytułu niezapłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 120 zł wraz z odsetkami. Prośbę swą uzasadnił trudną sytuacją finansową spowodowaną zlikwidowaniem działalności gospodarczej oraz kłopotami zdrowotnymi, w wyniku czego pozostaje bez środków do życia, mając na utrzymaniu jeszcze córkę, która uczęszcza do szkoły. Wskazał, iż konieczność uregulowania zaległości podatkowych spowoduje znaczny uszczerbek finansowy dla niego i jego rodziny. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. Organ podatkowy podkreślił, iż umorzenie zaległości podatkowej wraz z należnymi odsetkami stanowi kompetencję o charakterze uznaniowym a jej zastosowanie zostało uzależnione przez ustawodawcę od spełnienia określonych przesłanek. Na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67b w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć zaległość podatkową. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy po przeanalizowaniu sytuacji podatnika stwierdził brak podstaw do przyznania tej ulgi. Organ podkreślił, iż skarżący dysponował w toku prowadzonej działalności gospodarczej środkami pieniężnymi, które były wystarczające na zaspokojenie należności wobec budżetu Skarbu Państwa. L.J. prowadził w okresie od 1 maja 1998 r. do 13 października 2006 r. działalność gospodarczą na własne nazwisko pod nazwą "Z.R.O.". Wykonywał usługi budowlane, z których dochody opodatkowane były podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. W związku z pogorszeniem stanu zdrowia zaprzestał wykonywania tej działalności. Podatnik był również właścicielem dwóch nieruchomości zabudowanych położonych w P. przy ul. B.C. [...] oraz przy ul. K.[...] nabytych w 2002 r. i 1996 r. Nieruchomości te zbył w dniu 5 lipca 2006 r. na rzecz małżonków J.i T.P. w formie aktu notarialnego. Ponadto w okresie do września i października 2006 r. zadeklarował dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 16.390,43 zł za wrzesień 2006 r. i 41.298,81 zł za październik 2006 r. Fakt ten, zdaniem organu podatkowego, potwierdza niezgodność składanego oświadczenia ze stanem faktycznym oraz wskazuje na to, iż podatnik dysponował również innymi środkami finansowymi, uzyskanymi ze sprzedaży nieruchomości, które wystarczyłby na zaspokojenie ciążących na nim zobowiązań podatkowych. W trakcie postępowania ustalono także, iż w stosunku do L.J. wszczęto postępowania kontrolne przez Urząd Kontroli Skarbowej wobec stwierdzenia nieprawidłowości, mających wpływ na wysokość zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 i 2002 rok. Przybliżone kwoty zobowiązania wynoszą 118.789 zł za 2001 r. i 39.436 zł za 2002 r. W związku z powyższym ustanowiono zabezpieczenie zobowiązań na majątku podatnika. Natomiast z ustaleń poczynionych przez organ podatkowy I instancji w toku postępowania podatkowego na okoliczność sytuacji materialnej, rodzinnej i bytowej L.J. wynikało, że obecnie uzyskiwał on dochód w wysokości około 300 zł miesięcznie tytułem zasiłku chorobowego otrzymywanego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie posiadał nieruchomości ani rzeczy ruchomych, oszczędności ani lokat. Nie ujawnił również do kogo należy nieruchomość, w której zamieszkuje ani z kim mieszka w jednym gospodarstwie mimo, że we wniosku podnosił, iż ma na utrzymaniu uczącą się córkę. Nie kwestionując zatem trudnej sytuacji finansowej skarżącego organ podatkowy I instancji nie znalazł nadzwyczajnych okoliczności do zastosowania wobec skarżącego umorzenia zaległości podatkowych gdyż, jego zdaniem, byłoby to społecznie nieuzasadnionym przywilejem podatkowym, które stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników i naruszałoby interes publiczny. Nie zgadzając się z powyższą decyzją L.J. zaskarżył ją do Dyrektora Izby Skarbowej w S., zarzucając bezprawne odmówienie mu umorzenia zaległości podatkowych. Ponownie powołał się na fakt przebywania na zwolnieniach lekarskich, brak majątku, pobieranie zasiłku chorobowego w okresie od sierpnia 2006 r. do lutego 2007 r. a później zasiłku rehabilitacyjnego. Zarzucił ponadto uwzględnienie przez organ podatkowy ustaleń wynikających z postępowań wszczętych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S., jako dowodów wskazujących na wysokość uzyskanych przez niego przychodów, nie czekając na zakończenie postępowań odwoławczych i nie biorąc pod uwagę ewentualnego wniesienia skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Dyrektor Izby Skarbowej w S. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w toku postępowania odwoławczego ustalono na podstawie aktów notarialnych Repertorium A nr [...] i nr [...], że w dniach 24 i 25 lipca 2006 r. L.J. sprzedał M. i T. małżonkom P. posiadane przez siebie w P. nieruchomości (lokal użytkowy przy ul. C. [...] – za cenę 20.000 zł oraz zabudowaną działkę przy ul. K. [...] za cenę 50.000 zł). Na podstawie zaświadczenia Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych w G. z dnia 28 marca 2007 r. ustalono, iż córka podatnika w kwietniu 2007 r. ukończy Technikum Ekonomiczne i nie pobiera stypendium. Ustalono także, iż L.J. pobierał świadczenie rehabilitacyjne od lutego 2007 r. do maja 2007 r. w kwocie 792,22 zł brutto. Dyrektor Izby Skarbowej w S. wyjaśnił, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest uzasadnione istnieniem ważnego interesu podatnika lub publicznego. Spełnienie tych przesłanek jest w każdym przypadku oceniane indywidualnie. Zaistnienie w konkretnej indywidualnej sprawie odpowiednich okoliczności stanowi dopiero przesłankę rozważenia możliwości wydania stosownej decyzji ale nie zobowiązuje organu do udzielenia żądanej ulgi. Za umorzeniem przemawiać mogą okoliczności, które nie są zależne od sposobu postępowania skarżącego bądź też spowodowane działaniem czynników, na które nie może mieć on wpływu. Po przeanalizowaniu sytuacji podatnika organ odwoławczy uznał, iż organ podatkowy I instancji prawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie brak jest takich przesłanek, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Wymagalne obecnie należności podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę nie są skutkiem nagłej losowej sytuacji lecz efektu podejmowanych indywidualnie decyzji w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej i zarządzania środkami finansowymi itp. Ze złożonych deklaracji PIT-5 na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy od osób fizycznych wynika, że podatnik osiągnął dochód z prowadzonej działalności gospodarczej : - za wrzesień 2006r. w kwocie 16.390,43 zł, - za październik 2006r. w kwocie 41.298,81 zł. W toku postępowania podatkowego nie wskazał, że posiada jakiekolwiek wierzytelności. Z powyższego wynika zatem, że miał on możliwość uregulowania należności podatkowych w obowiązujących terminach. Fakt dysponowania środkami pieniężnymi w tym okresie potwierdza również uzyskania przychodu w lipcu 2006r. w kwocie 20.000 zł ze sprzedaży nieruchomości położonej w P. przy ul. B.C. [...] (ceną ze sprzedaży drugiej nieruchomości w dniu 25 lipca 2006r. jak wynika z aktu notarialnego), podatnik otrzymał w 2005r. Gdyby zatem L.J. w odpowiednim czasie, dysponując środkami pieniężnymi, dbał o terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych uniknąłby problemów związanych z koniecznością zapłaty – zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę w okresie, kiedy posiada problemy finansowe i zdrowotne. Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje ważnego interesu strony, wyrażającego się w konieczności ponoszenia wydatków na leczenie (podatnik nie ponosi kosztów opłat bieżących stałych i na media gdyż jest osobą bezdomną). Ponoszenie wydatków na zakup leków nie jest jednak przesłanką uzasadniającą umorzenie zaległości podatkowych, nawet jeżeli strona deklaruje, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Mimo wezwania organu odwoławczego z dnia 26 marca 2007r. podatnik nie sprecyzował kwoty wydatków na ten cel. Nie wyjaśnił również czy i jakie wydatki ponosi w związku z utrzymaniem córki i czy pozostaje ona z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na uwadze, że z przedmiotowych w toku postępowania odwoławczego kopii orzeczenia lekarza orzecznika znak [...] ZUS oraz decyzji ZUS Oddział w S. z dnia [...] Nr [...] wynika, że L.J. przyznano uprawnienia do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 3 miesięcy tj. od 7 lutego 2007r. do 7 maja 2007r. Nie jest zatem wykluczone, że stan zdrowia podatnika ulegnie poprawie na tyle, że będzie mógł podjąć zatrudnienie. Świadczy to, zdaniem organu odwoławczego, o tym, iż skarżący nie utracił w sposób całkowity możliwości pozyskania dochodów, które w przyszłości mogą stanowić źródło spłaty przedmiotowych zobowiązań wobec budżetu państwa. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu organ ocenił, iż opierają się one na kwestii słusznościowej bowiem organ odmiennie niż skarżący ocenił przedstawione w sprawie oraz ustalone na podstawie materiału dowodowego okoliczności. Zarzut skarżącego w zakresie bezpodstawnego powołania w zaskarżonej decyzji okoliczności stwierdzenia w toku kontroli skarbowej za lata 2001-2002 uchybień, które będą miały wpływ na wysokość zobowiązań za te okresy należy, według Dyrektora Izby Skarbowej w S., uznać za bezzasadny. Skarżący bowiem sam w złożonym w toku postępowania przed organem I instancji oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym z dnia 18 grudnia 2006 r. wskazał, iż oprócz należności objętych wnioskiem posiada zaległości podatkowe w łącznej wysokości około 200.000,000 zł. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem L.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, domagając się jej uchylenia i umorzenia zaległości podatkowej. Ponownie podniósł, iż odmowa umorzenia narusza jego prawa podatnika oraz zasady współżycia społecznego. Powołał się na fakt korzystania od 6 miesięcy ze zwolnienia lekarskiego oraz leczenia szpitalnego. Ponownie podniósł zarzut w zakresie postępowania kontroli skarbowej i stwierdzenia uchybień w rozliczeniach z budżetem za lata 2001-2002. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007r. pełnomocnik skarżącego złożyła kserokopię skierowania L.J. do Szpitala Kliniki Psychiatrii PAM w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Uprawnienia Sądu mają charakter kasacyjny i nie obejmuje możliwości zmiany decyzji i orzekania o meritum sprawy zamiast organu administracyjnego. Działając natomiast w granicach swoich kompetencji Sąd zobowiązany jest skontrolować, czy zaskarżone decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od wyniku tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. art. 145 – 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Decyzje podejmowane na podstawie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) są decyzjami uznaniowymi, co oznacza, że organ podejmując decyzję w przypadku zaistnienia przesłanek do wydania rozstrzygnięcia o treści określonej przepisami prawa, może wydać takie rozstrzygnięcie, ale może również odmówić wydaniu takiego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcia będące wynikiem dokonanego wyboru. Kontroli podlega zatem sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. Przesłanką do umorzenia zaległości podatkowych w całości lub w części wraz z odsetkami za zwłoką jest ważny interes podatnika lub interes publiczny. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej Należy przypomnieć, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwolnienie podatników z tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie, z uzasadnienia decyzji organu I i II instancji wynika, że w sposób wnikliwy i dostatecznie szczegółowy rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku sprawy. Organy podatkowe prawidłowo wskazały, że zadłużenie z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych powstało na skutek zaniedbania obowiązków podatkowych w 2006 r., kiedy to skarżący osiągał dochody umożliwiające mu wywiązywanie się z zobowiązań w ustawowym terminie. Podatnik nie uprawdopodobnił, że za powstaniem zaległości przemawiały sytuacje niezależne od sposobu jego postępowania. Powoływanie się obecnie na brak możliwości uregulowania przedmiotowych zaległości podatkowych z powodu niskiego dochodu (zasiłek rehabilitacyjny) i braku majątku nie jest okolicznością obligującą organy podatkowe do umorzenia zaległości. Nie kwestionując kłopotów zdrowotnych skarżącego, organ odwoławczy uznał, że z materiału dowodowego nie wynika, że stan jego zdrowia nie może ulec poprawie na tyle, że będzie mógł podjąć pracę zarobkową, co w przyszłości zagwarantuje posiadanie środków pieniężnych na spłatę zaległości podatkowych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Sąd dokonuje kontroli legalności decyzji z uwzględnieniem stanu obowiązującego w dacie wydania i na podstawie materiału dowodowego zebranego do chwili jej wydania. Reasumując, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzono prawidłowo, a zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego organu. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu przyznanemu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz.1348).