III SA/Lu 602/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie płatności bezpośrednich za rok 2016 oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] lipca 2019 r., nr [...], stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z [...] stycznia 2017 r. w sprawie przyznania B. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu [...] lipca 2016 r. B. B. (dalej jako "skarżący") złożył wniosek o przyznanie na rok 2016 jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności do powierzchni chmielu. Wniosek skarżącego został poddany kontroli mającej na celu weryfikację zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc. Decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącemu płatności na rok 2016 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: - jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, - płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, - płatność do powierzchni uprawy chmielu w wysokości [...] zł oraz uznał skarżącego za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Przyznane skarżącemu płatności nie zostały mu przekazane ze względu na brak informacji o aktualnym numerze rachunku bankowego skarżącego. Wprawdzie skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. w dniu [...] listopada 2008 r. pisemną prośbę o zmianę numeru rachunku bankowego, nie wypełnił jednak wymaganego formularza wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych i w ewidencji tej pozostał nieaktualny numer rachunku bankowego. W związku z powyższym przyznawane skarżącemu w następnych latach płatności były przez bank zwracane. Jak wynika z akt sprawy, organy kierowały do skarżącego korespondencję mającą na celu uzyskanie informacji umożliwiających przekazanie skarżącemu przyznanych płatności. Począwszy od grudnia 2008 r. do czerwca 2019 r. wielokrotnie doręczano skarżącemu pisma zawierające informacje o konieczności przeprowadzania zmian w ewidencji producentów na formularzu "wniosek o wpis do ewidencji producentów", informacje o zwrocie środków przelanych przez ARiMR na zadeklarowane przez beneficjenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów konto bankowe oraz o konieczności podania właściwego konta bankowego poprzez dokonanie zmiany danych w ewidencji producentów w sposób prawem przewidziany. Korespondencja ta przesyłana była zarówno listami zwykłymi, jak też listami poleconymi za potwierdzeniem odbioru. Potwierdzenia odbioru podpisywane były przez skarżącego. Wskazana wyżej korespondencja pozostała bez odpowiedzi. Skarżący nie dokonał zmiany we wniosku o wpis do ewidencji producentów i nie wskazał na właściwym formularzu aktualnego numeru swojego rachunku bankowego. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 z późn. zm.) oraz w związku z art. 162 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w dniu [...] lipca 2019 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji z [...] stycznia 2017 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja z [...] stycznia 2017 r. stała się ostateczna w dniu [...] marca 2017 r. Upłynął zatem dwuletni okres wymieniony w przepisie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W konsekwencji powyższa decyzja uległa wygaszeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zawartej w dwóch pismach, wniesionych w różnych datach, ale z zachowaniem ustawowego terminu (k. 3 i 4 akt sprawy) skarżący zarzucił, że: 1. organ odmówił wydania oryginałów pism skierowanych do skarżącego, a przez niego nieodebranych; 2. nie otrzymał odpowiedzi na pkt 1 odwołania z [...] sierpnia 2019 r.; 3. "decyzja jest bzdurna", "Pan dyrektor bawi się w biurokrację". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez badanie zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. W sprawowaniu tej kontroli sądy administracyjne nie są związane granicami skargi, jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia oddalenie skargi. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341), dalej jako "ustawa o płatnościach". Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy kwota z tytułu płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie może zostać przekazana na rachunek bankowy rolnika lub rachunek rolnika prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej z przyczyn niezależnych od Agencji, kierownik biura powiatowego Agencji stwierdza wygaśnięcie decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, jeżeli od dnia, w którym decyzja o jej przyznaniu stała się ostateczna, upłynęły co najmniej 2 lata. Sąd podziela stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do zastosowania art. 48 ust. 2 ustawy o płatnościach. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że w sprawie płatności zastosowanie mają zarówno przepisy krajowe jak i przepisy Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 1 pkt 2 lit. c ustawy o płatnościach, ustawa ta określa zasady i tryb wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, wymienionych w art. 1 pkt 1. Powołane przepisy nie przewidują wypłaty płatności bezpośrednich gotówką. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549), za zarządzanie wydatkami na finansowanie płatności oraz za ich kontrolę odpowiedzialne są agencje płatnicze państw członkowskich. Państwa członkowskie akredytują jako agencje płatnicze jednostki lub instytucje, które dysponują strukturą administracyjną i systemem wewnętrznej kontroli, oferujące wystarczające gwarancje, że płatności są zgodne z prawem, prawidłowe i właściwie rozliczane (art. 7 ust. 2). Zgodnie zaś z Załącznikiem I do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z dnia 28 sierpnia 2014 r., str. 18), agencja płatnicza przyjmuje procedury konieczne do zapewnienia, że płatności dokonuje się wyłącznie na rachunki bankowe należące bądź do beneficjentów, bądź do ich cesjonariuszy. Żadne płatności nie mogą być dokonywane w gotówce. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach, zadania i kompetencje agencji płatniczej w zakresie płatności bezpośrednich realizuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Płatności są przekazywane przez Agencję na rachunek bankowy wskazany przez rolnika we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2020 r. poz. 1206), dalej jako "ustawa o ewidencji producentów", Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tworzy i prowadzi krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ewidencja prowadzona jest w formie elektronicznej (art. 6 ustawy o ewidencji). Ewidencja producentów zawiera m.in. numer rachunku bankowego producenta lub numer rachunku producenta prowadzonego w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej (art. 7 ust. 1 pkt 6). Wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się, w drodze decyzji administracyjnej, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego miejscowo, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję(art. 11 ust. 1). Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1 ustawy o ewidencji, producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany. Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów (art. 14 ust. 2). Z przytoczonych przepisów wynika, że obowiązek informowania o każdej zmianie danych ma szczególnie doniosłe znaczenie, bowiem wprowadzone do ewidencji dane wiążą organ do momentu ich ewentualnej zmiany przez producenta. Z tego względu beneficjenci obowiązani są na bieżąco aktualizować dane dotyczące rachunku. Należy zauważyć, że numer rachunku jest także niezbędny w przypadku wniosku o nadanie kodu dostępu do systemu teleinformatycznego Agencji. Zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2019 r. w sprawie formularza wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2019 r. poz. 487), we wniosku o nadanie kodu dostępu wnioskodawca podaje 8 ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego albo numeru rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, znajdującego się w ewidencji producentów. Skarżący wskazał numer rachunku bankowego we wniosku o wpis do ewidencji producentów z [...] kwietnia 2004 r. (k. 2 akt adm.). Następnie [...] listopada 2008 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. prośbę o zmianę numeru konta bankowego, nie wypełnił jednak wymaganego formularza wniosku o wpis do ewidencji producentów. Pismem z [...] grudnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w P. poinformował skarżącego, że dokonywanie jakichkolwiek zmian w ewidencji producentów wymaga złożenia wniosku na stosownym formularzu. Jak wynika że zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ jeszcze wielokrotnie informował skarżącego o obowiązku dokonania zmian w ewidencji producentów i wzywał skarżącego do złożenia stosownego wniosku na wymaganym prawem formularzu (k. 6 - 47 akt adm.). Korespondencja wysłana do skarżącego była skutecznie doręczana, mimo to skarżący nie złożył wniosku o zmianę danych dotyczących rachunku bankowego w krajowym systemie ewidencji producentów. Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że decyzją z [...] stycznia 2017 r. skarżącemu przyznane zostały płatności obszarowe za rok 2016 w łącznej wysokości [...] zł. Kwota ta została przekazana przez organ na rachunek bankowy skarżącego, widniejący w ewidencji producentów. Środki te zostały zwrócone przez bank z informacją o braku aktualnych danych na temat posiadanego przez beneficjenta aktywnego konta. Podkreślić należy, że to skarżący powinien zadbać o to, aby wskazać organowi prawidłowy numer rachunku bankowego i w jego interesie było wskazanie czynnego numeru rachunku bankowego. W rozpoznawanej sprawie skarżący z sobie tylko wiadomych względów nie uaktualnił danych zawartych w ewidencji producentów, mimo że o konieczności dokonania zmiany, formie wniosku i konsekwencjach niedokonania zmian był pouczony. Zauważyć również należy, że skarżący już od 2009 r. informowany był każdorazowo o tym, że bank zwrócił kolejne przyznane skarżącemu płatności z powodu braku aktualnego numeru rachunku, nie podjął jednak wymaganych prawem czynności pozwalających na dokonacie zmiany w ewidencji producentów. Stwierdzić zatem należy, że skoro skarżący nie zgodził się na dokonanie zmian w krajowym systemie ewidencji producentów i uzupełnienie wskazanego braku wniosku na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, a wezwanie w tym zakresie miało oparcie w przepisach prawa materialnego, prawidłowe było pozostawienie w ewidencji pierwotnie wskazanego przez skarżącego numeru rachunku bankowego producenta. Obowiązek zgłoszenia zmian na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję jest uzasadniony chociażby tym, że we wniosku o dokonanie zmian poza danymi osobowymi strona ma obowiązek wskazać również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), który indywidualizuje producenta zgłaszającego zmianę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2099/18, stwierdził że "dane zawarte w systemie ewidencji stanowią podstawę czynienia przez organy Agencji ustaleń faktycznych na okoliczności wynikające z tej ewidencji". Nie można zatem zarzucić Agencji, że płatności przyznane skarżącemu na rok 2016 przekazała na rachunek bankowy widniejący w ewidencji producentów, mimo że poprzednie płatności przekazywane na ten rachunek były zwracane. Ponadto Agencja zobowiązana była do przekazania płatności na rachunek bankowy wskazany w ewidencji, jak już bowiem była o tym mowa, przepisy dotyczące płatności nie przewidują wypłaty w gotówce. Pozostawienie w ewidencji producentów nieaktualnego rachunku bankowego i niedokonanie zmiany danych w rejestrze ewidencji producentów oznacza spełnienie przesłanki określonej w art. 48 ust. 2 ustawy o niemożności przekazania na rachunek bankowy rolnika lub rachunek rolnika prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej kwoty z tytułu płatności bezpośrednich z przyczyn niezależnych od Agencji. Również prawidłowo organ stwierdził upływ dwóch lat od dnia w którym decyzja o przyznaniu płatności stała się ostateczna. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Upływ terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2017 r., nr [...] o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 nastąpił z dniem [...] marca 2017 r. Decyzja ta stała się zatem ostateczna z dniem [...] marca 2017 r. Decyzja stwierdzająca jej wygaśnięcie wydana została [...] lipca 2019 r., a więc po upływie okresu wskazanego w art. 48 ust. 2 ustawy. W ocenie sądu organy obu instancji prawidłowo, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. zebrały, rozważyły i oceniły materiał dowodowy w sprawie, zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Organ informował skarżącego o podejmowanych czynnościach, zakresie prowadzonego postępowania i treści przepisów. Skarżący znał zatem zakres i przedmiot prowadzonego postępowania, mógł w nim aktywnie uczestniczyć, składać wyjaśnienia i wnioski dowodowe. Prawidłowo ustalony został stan faktyczny sprawy, w szczególności ziszczenie się przesłanek określonych w art. 48 ust. 2 ustawy. Stwierdzenie, iż organ z przyczyn niezależnych od Agencji nie mógł przekazać na rachunek bankowy skarżącego przyznanych mu płatności bezpośrednich za 2016 r. oraz że upłynął okres dwóch lat od daty kiedy decyzja ta stała się ostateczna, zobowiązywało organ do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Podnieść należy, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego ustalenia organów. W działaniu organu nie można dopatrzeć się nadmiernego formalizmu. Przede wszystkim zauważyć należy, że system dopłat wymaga uprzedniego uzyskania wpisu w ewidencji producentów, przy czym wpis następuje na wniosek producenta, złożony na odpowiednim formularzu. Także wnioski o poszczególne płatności składane są na formularzach udostępnianych przez Agencję. Żądanie złożenia wniosku na formularzu nie jest wymaganiem niemożliwym lub trudnym do spełnienia. Przeciwnie, wypełnienie kilku rubryk gotowego formularza znacznie ułatwia producentom rolnym zarówno ubieganie się o płatności, jak i dokonywanie zmian w ewidencji producentów. Należy ponadto zauważyć, że jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie płatności skarżący złożył na wymaganym formularzu. Ubiegając się o płatność nie kwestionował zatem skarżący wymogu wypełnienia odpowiedniego formularza. Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.