I C 1842/18

<p>Sygnatura akt I C 1842/18</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie z dnia 13 sierpnia 2018 r. Bank Spółdzielczy w <span class="anon-block">S.</span> wniósł o zasądzenie solidarnie od <span class="anon-block">R. N.</span> i Gminy <span class="anon-block">M.</span> kwoty 189 435,41 zł z odsetkami umownymi od kwoty 178 961,19 zł w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP, z tym zastrzeżeniem, iż tak wskazana wysokość naliczanych odsetek w żadnym czasie nie może przekroczyć maksymalnych odsetek za opóźnienie - od dnia 21 maja 2018 roku do dnia zapłaty oraz wraz z ustawowymi za opóźnienie od kwoty 10 474,22 zł od dnia 14 sierpnia 2018 roku do dnia zapłaty z zastrzeżeniem dla Gminy <span class="anon-block">M.</span> prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jej odpowiedzialności z tego tytułu do wartości ustalonego w spisie inwentarza stanu czynnego spadku po <span class="anon-block">Ł. N.</span>, z wyjątkiem możliwości prowadzenia przez wierzyciela egzekucji z należącego do pozwanej Gminy <span class="anon-block">M.</span> udziału w nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">W.</span> 116, dla której Sąd Rejonowy w Skierniewicach prowadzi księgę wieczystą o numerze: <span class="anon-block"> (...)</span> do wysokości ustanowionych na rzecz powoda hipotek (hipoteki umownej zwykłej w kwocie 300.000 zł oraz hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 150.000 zł). Powód wniósł nadto o zwrot kosztów postepowania.</p> <p>(pozew – k. 3-11)</p> <p>Zarządzeniem z dnia 17 października 2018 r. sprawa został skierowana do postępowania upominawczego, a w dniu 29 października 2018 r. po uzupełnieniu opłaty sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodnie z żądaniem pozwu sygn. I NC 487/18 (zarządzenie – k. 71, nakaz – k. 74).</p> <p>Nakaz ten w stosunku do pozwanej <span class="anon-block">R. N.</span> uprawomocnił się dniem 6 grudnia 2018 r. (zarządzenie – k. 90).</p> <p>Pozwana Gmina <span class="anon-block">M.</span> w ustawowym terminie złożyła sprzeciw od nakazu podnosząc, że co prawda wstąpiła w prawa i obowiązki zmarłego kredytobiorcy <span class="anon-block">Ł. N.</span>, jednak nie stała się stroną umowy pożyczki, a jedynie nabyła wynikające z tej umowy obowiązki zmarłego, tj. obowiązek spłaty zaciągniętej pożyczki solidarnie z pozwaną <span class="anon-block">R. N.</span>. Skoro zaś umowa pożyczki wygasła pozwana gmina nie odpowiada za przewidziane umową odsetki karne, a tylko odpowiada co do należności głównej, z ograniczeniem do stanu czynnego spadku.</p> <p>(sprzeciw – k. 78-80)</p> <p>Pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r. pozwana uznała roszczenie do kwoty 89 480,60zł to jest do wysokości ½ niespłaconego kapitału pożyczki.</p> <p>(pismo – k. 98—99)</p> <p>Powodowy bank podtrzymał żądanie wobec pozwanej gminy wskazując na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 922)">art. 922 k.c.</a> Wskazał nadto, że pozwana gmina pozostaje zarówno dłużnikiem rzeczowy z tytułu nabycia udziału we własności w nieruchomości zabezpieczającej kredyt – do wysokości ustanowionej hipoteki jak i dłużnikiem osobistym z tytułu dziedziczenia do wysokości stanu czynnego spadku.</p> <p>(pismo – k. 93-96)</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>W dniu 24 kwietnia 2009 r. <span class="anon-block">Ł. N.</span> i <span class="anon-block">R. N.</span> zaciągnęli w powodowym banku umowę kredytu konsumpcyjnego nr 05/<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340570502" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy - Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502 ()">KH</a>/<span class="anon-block"> (...)</span> na kwotę 300 000 zł zabezpieczonego na nieruchomości położonej w Gminie <span class="anon-block">M.</span> - <span class="anon-block">W.</span> 116, dla której Sąd Rejonowy w Skierniewicach prowadzi księgę wieczystą o numerze: <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>(umowa – k. 31-33, dokumenty z KW – k. 34-41)</p> <p> <span class="anon-block">Ł. N.</span> zmarł 8 listopada 2015 r.</p> <p>(kopia skróconego odpisu aktu zgonu – k. 42)</p> <p>Spadek po <span class="anon-block">Ł. N.</span> nabyła z dobrodziejstwem inwentarza pozwana Gmina <span class="anon-block">M.</span>.</p> <p>(postanowienie Sadu Rejonowego w Skierniewicach I Ns 51/16 z dnia 11 lipca 2017 r. – k. 43).</p> <p>W dniu 18 stycznia 2018 r. powodowy bank wystosował do obojga pozwanych wezwanie do zapłaty należności w łącznej wysokości 14 438, 96 zł, w tym 8 961,19zł kapitał wymagalny, 5 417,77 zł –odsetki zaległe i karne za okres od 21 maja 2017 r. do 17 stycznia 2018 r. , dalsze odsetki naliczane zgodnie z umową w wysokości 10% w stosunku rocznym oraz inne koszty w kwocie 60 zł</p> <p>(wezwanie dla Gminy <span class="anon-block">M.</span> – k. 45, potwierdzenie odbioru z datą 22 stycznia 2018 r. – k. 46 i 46 odwrót, wezwanie dla <span class="anon-block">R. N.</span> – k. 47-49)</p> <p>W dniu 7 marca 2018 r. do obu pozwanych wystosowano wypowiedzenie umowy z zachowaniem 30-dniowego terminu</p> <p>(wypowiedzenia wraz z dowodami doręczenia – k. 50-53)</p> <p>W dniu 21 maja 2018 r. powodowy bank wystawił wyciąg stwierdzający płatne, wymagalne i solidarne zadłużenie pozwanych wynikające z <span class="anon-block">Umowy nr (...)</span> kredytu konsumpcyjnego zabezpieczonego na nieruchomości z dnia 24 kwietnia 2009 r. na łączna kwotę 189 435, 41 zł z dalszymi odsetkami oraz wystosował do obu pozwanych ostateczne wezwania do zapłaty</p> <p>(wyciąg – k. 12, wezwania wraz z dowodem doręczenia – k. 55-57 oraz 69-70 )</p> <p>Powyższy stan faktyczny jest bezsporny. Spór w sprawie ma tylko i wyłącznie charakter prawny.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong> </p> <p>Spadek obejmuje ogół praw i obowiązków majątkowych, które z momentem śmierci danej osoby przechodzą na jeden lub więcej innych podmiotów w wyniku dziedziczenia. Celem dziedziczenia jest także zabezpieczenie interesów wierzycieli zmarłego, aby mieli od kogo dochodzić swoich roszczeń po śmierci dłużnika. Zaletą konstrukcji dziedziczenia jest zachowywanie ciągłości wielu stosunków prawnych i zabezpieczenie interesów pozostałych uczestników obrotu, tak by nie tracili swoich uprawnień w zależności od okoliczności losowej w postaci śmierci swojego kontrahenta.</p> <p>W przypadku śmierci osoby fizycznej, z momentem jej śmierci, dochodzi do sukcesji uniwersalnej, tj. przejścia w wyniku tego jednego zdarzenia ogółu jej praw i obowiązków majątkowych na inny podmiot lub podmioty.</p> <p>Jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 922;art. 922 § 1)">art. 922 § 1 k.c.</a> prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, co do zasady, przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 922 § 2)">§ 2</a> tego artykułu wyraźnie wyłącza poza obręb spadku prawa i obowiązki majątkowe zmarłego ściśle związane z jego osobą, oraz prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby, niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.</p> <p>W przedmiotowej sprawie spór dotyczy rozstrzygnięcia czy umowa kredytowa wobec śmierci w trakcie jej trwania kredytobiorcy <span class="anon-block">Ł. N.</span> wygasła, a po stronie spadkobiercy (pozwanej gminy) powstał jedynie obowiązek zwrotu ½ niespłaconego kapitału i ewentualnie odsetek wymagalnych na dzień otwarcia spadku czyli 8 listopad 2015 r. Czy też odpowiedzialność spadkobiercy kształtuje się zgodnie z zapisami umowy kredytowej, w którą w miejsce zmarłego kredytobiorcy wstąpiła Gmina <span class="anon-block">M.</span>, a więc obejmuje także naliczone od zaległości odsetki karne.</p> <p>Zagadnienie to nie zostało uregulowane wprost ani w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawie prawo bankowe</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. n)">art. 69 i n</a>.) ani w samej umowie stron. Nie jest też jednoznacznie przesądzone w piśmiennictwie i orzecznictwie. W konsekwencji w ocenie sądu należy stosować regułę ogólną z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 922)">art. 922 k.c.</a>, a więc o wstąpieniu przez spadkobiercę w całość praw i obowiązków zmarłego, a więc także w całość praw i obowiązków wynikających ze spornej umowy kredytu. Gdyby bowiem przyjąć interpretację pozwanej całość kapitału kredytu byłaby natychmiast wymagalna w dniu otwarcia spadku, co nie zawsze jest dla spadkobiercy korzystne. Z drugiej zaś strony zabezpieczeniem interesów pozwanej jest nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza czyli z ograniczeniem do stanu czynnego spadku. Wyjątkiem jest prawo wierzyciela do zaspokojenia się z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką, gdzie gmina jest dłużnikiem rzeczowym.</p> <p>Ograniczenia te nie obejmują rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, gdyż nie są to koszty wynikłe z dziedziczenia, a własnego działania pozwanej Gminy. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a>, gdyż pozwana przegrała spor w całości. Na koszty te składają się opłata o pozwu oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony powodowej.</p> <p>Odpowiedzialność gminy jest solidarna z drugim kredytobiorcą <span class="anon-block">R. N.</span>, wobec której uprawomocni się nakaz zapłaty z dnia 29 października 2018 r. sygn. I NC 487/18.</p> </div>