III SA/Gl 350/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Strumieniu z dnia 19 grudnia 2019 r. nr XVI.132.2019 w przedmiocie ustalenia wysokości stawek za zajęcie pasa drogowego stwierdza nieważność uchwały Rady Miejskiej w Strumieniu z 19 grudnia 2019 r. nr XVI.132.2019 w całości. UZASADNIENIE Wojewoda Śląski zaskarżył w trybie art. 93 ust.1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. w Dz.U. z 2020 r., poz. 713, dalej w skrócie jako "u.s.g.") uchwałę Rady Miejskiej w Strumieniu z 19 grudnia 2019 r. Nr XVI.132.2019 ustalającą stawki opłat za zajęcie pasa drogowego. Uchwale tej zarzucił naruszenie art. 7 Konstytucji oraz art. 40 ust. 8 w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. w Dz.U. z 2018 r., poz. 2068). Zdaniem Wojewody, uchwała ta zawiera trzy istotne mankamenty, wskazujące na naruszenie przez Gminę zasady praworządności z art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którą Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Pierwszy polega na tym, że brak w niej określenia opłat, o których mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych, to znaczy opłaty za zajęcie pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w § 1 pkt 1-3 uchwały w odniesieniu do obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej. Drugi dotyczy redakcji § 2 pkt 4 uchwały, w którym Rada postanowiła, że ...za zajęcie 1 m² powierzchni jezdni pasa drogowego dróg gminnych w celach, o których mowa w § 1 pkt 1 i 4 ustala się następujące stawki opłat za każdy dzień zajęcia: pozostałych elementów pasa drogowego: chodniki, pobocza, zatoki postojowe, ścieżki rowerowe wynosi 3 zł. W tym przypadku Wojewoda zarzucił Radzie wadliwe sformułowanie przepisu, ponieważ powinna była ustalić stawki za zajęcie powierzchni pasa drogowego, a nie powierzchni jezdni, która jest jednym z elementów pasa drogowego, a w przypadku pozostałych elementów pasa drogowego nie powinna ustanawiać zamkniętego katalogu tworzących go elementów, gdyż ustawa o drogach publicznych takiego zamkniętego katalogu nie przewiduje. Ostatni mankament dotyczy redakcji § 4 ust. 2 uchwały, w którym Rada postanowiła, że ... za każdy dzień umieszczenia w pasie drogowym reklamy ustala stawkę opłaty za 1 m² jej powierzchni reklamy: 1) reklama jednostronna – 1,00 zł: 2) reklama dwustronna – 2 zł. Tymczasem, jak uznał Wojewoda, ustawodawca wprost wskazał, że opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim reklamy ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego, a nie w zależności od tego, czy jest to reklama jedno czy dwustronna. Gmina Strumień uznała zasadność zarzutów Wojewody Śląskiego. Sąd zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga Wojewody Śląskiego jest uzasadniona. Zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Strumieniu została podjęta z naruszeniem prawa. Słusznie Wojewoda wskazał na naruszenie art. 7 Konstytucji, z którego wynika obowiązek organów władzy publicznej działania na podstawie i w granicach prawa. W tym przypadku szczególny przepis prawa – art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych nałożył na organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego obowiązek ustalenia w drodze uchwały, dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Przy czym obowiązek ten winien być spełniony zgodnie z warunkami określonymi w tym przepisie. Niewypełnienie tego obowiązku lub wypełnienie go z naruszeniem warunków wynikających z art. 40 ust. 8 tej ustawy stanowi o tym, że uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego narusza prawo. Tego rodzaju uchybień dopuściła się Rada Miejska w Strumieniu w zaskarżonej uchwale, co organ nadzoru wykazał w swej skardze. Brak jest w zaskarżonej uchwale określenia opłat, o których mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych z tytułu zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3 w odniesieniu do obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej, co zresztą Gmina przyznaje. Wadliwa jest redakcja § 2 uchwały, w którym Gmina ustanowiła stawki opłat za zajęcie 1 m² jezdni pasa drogowego, podczas gdy przepisy ustawy o drogach publicznych stanowią o opłatach za zajęcie pasa drogowego, którego jezdnia jest jednym z elementów, jak to wynika z art. 4 pkt 1, 2 i 5 tej ustawy. Wadliwość redakcji § 2 uchwały polega również na tym, że pozostałe elementy pasa drogowego, poza jezdnią, ujęte zostały w katalogu zamkniętym, obejmującym: chodniki, pobocza, zatoki postojowe oraz ścieżki rowerowe. Słusznie podniósł Wojewoda, że ustawa o drogach publicznych nie wprowadza zamkniętego katalogu elementów pasa drogowego, a zatem nie powinna wprowadzać go uchwała Gminy. Uzasadniony jest również zarzut organu nadzoru o naruszeniu przez Gminę art. 40 ust. 6 ustawy o drogach publicznych przez określenie stawek opłat za umieszczenie w pasie drogowym reklamy w ten sposób, że stawki te uzależnione są od tego, czy reklama jest jedno, czy dwustronna, ku czemu brak podstaw w przepisie art. 40 ust. 6 tej ustawy. Z powyższych względów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U z 2019 r., poz. 2325).