I ACa 908/18
Common courts2019-11-21
Case number
I ACa 908/18
Judgment date
2019-11-21
Type
SENTENCE
Judges
Hanna Nowicka De Poraj (PRESIDING_JUDGE)Izabella DykaMarek Boniecki
Legal basis
Judgment text
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt I ACa 908/18</strong>
</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 21 listopada 2019 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="219"/>
<col width="398"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->Przewodniczący: </strong>
</p>
</td>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->SSA Hanna Nowicka de Poraj (spr.)</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->Sędziowie:</strong>
</p>
</td>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->SSA Marek Boniecki</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->SSO del. Izabella Dyka</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Protokolant:</p>
</td>
<td>
<p>st. sekr. sądowy Urszula Kłosińska</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2019 r. w Krakowie na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa <strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">H. G.</span>
</strong>
</p>
<p>przeciwko <strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span>
</strong>
</p>
<p>o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną</p>
<p>na skutek apelacji powódki</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu</p>
<p>z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt I C 472/15</p>
<p>
<strong>
<!-- -->1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I przez nadanie mu treści:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
„I. uznaje za bezskuteczną – w stosunku do powódki <span class="anon-block">H. G.</span> – umowę sprzedaży nieruchomości położonej w <span class="anon-block">N.</span>, składającej się z <span class="anon-block">działek ewidencyjnych nr (...)</span> o łącznej powierzchni 0,2304 ha, dla których obecnie prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta nr (...)</span>, zawartą w dniu 11.03.2015r. przed notariuszem <span class="anon-block">J. F.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, Rep.<span class="anon-block">(...)</span>pomiędzy <span class="anon-block">J. B. (1)</span> a pozwanymi, <span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span>, dla ochrony wierzytelności powódki objętej nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">N.</span> z dnia 27 marca 2015r., sygn. akt<span class="anon-block">(...)</span>
</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->II. zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 19.669 zł (dziewiętnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem kosztów procesu.”;</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->2. zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 23.269 zł (dwadzieścia trzy tysiące dwieście sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. </strong>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSA Marek Boniecki SSA Hanna Nowicka de Poraj SSO del. Izabella Dyka </em>
</p>
<p>Sygn. akt I ACa 908/18</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2018 r., sygn. akt I C 472/15 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w pkt I. oddalił powództwo; w pkt II. zasądził od powódki <span class="anon-block">H. G.</span> solidarnie na rzecz pozwanych <span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span> kwotę 7200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.</p>
<p>Podstawą wyrokowania były następujące ustalenia faktyczne:</p>
<p>W dniu 25 stycznia 1995 r. <span class="anon-block">J. B. (1)</span> zawarł z mężem powódki <span class="anon-block">J. G.</span> umowę dzierżawy <span class="anon-block">działek ewidencyjnych nr (...)</span> położonych w <span class="anon-block">N.</span>. Umowa została zawarta na 10 lat. W umowie tej <span class="anon-block">J. B. (1)</span> oświadczył, że jest samoistnym posiadaczem i władającym tymi nieruchomościami. Z tytułu umowy <span class="anon-block">J. B. (1)</span> otrzymywał od <span class="anon-block">J. G.</span> roczny czynsz, który dzierżawca miał obowiązek uiszczać do 15-go stycznia każdego roku, a z którego to obowiązku mąż powódki wywiązywał się przez cały okres korzystania z w/w gruntów. Za 2011 r. czynsz dzierżawny wyniósł 4.500 zł i został uiszczony w dniu 28 grudnia 2011 r. Na mocy aneksu z 1998 r. dzierżawcą w/w nieruchomości stała się także powódka <span class="anon-block">H. G.</span>.</p>
<p>W dniu 28 grudnia 2011 r. w <span class="anon-block">N.</span> <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i powódka <span class="anon-block">H. G.</span> zawarli przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości położonej w <span class="anon-block">N.</span>, <span class="anon-block">os. (...)</span>, składającej się z działek ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> oraz <span class="anon-block"> (...)</span> o pow. 0,2702 ha, które powódka dzierżawiła od <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i na których poczyniła znaczne nakłady. W umowie strony ustaliły ostateczną cenę nieruchomości na 350.000 zł oraz to, iż <span class="anon-block">J. B. (1)</span> ureguluje sprawy własnościowe <span class="anon-block">działek ewidencyjnych nr (...)</span> i w terminie do 2015 r. przeniesie prawo własności nieruchomości na powódkę. W umowie <span class="anon-block">J. B. (1)</span> potwierdził także odbiór od powódki kwoty 150.000 zł, tytułem przedpłaty na poczet sprzedaży w/w nieruchomości. Strony umowy uzgodniły nadto, że w przypadku niewywiązania się z umowy przedwstępnej przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, zwróci on pobraną zaliczkę i dodatkowo zapłaci 30% odsetek w skali rocznej liczonych od dnia 28 grudnia 2011 r. czasu zwrotu zaliczki. W celu zabezpieczenia roszczeń powódki o zwrot kwoty 150.000 zł przekazanej <span class="anon-block">J. B. (1)</span> tytułem przedpłaty na poczet sprzedaży nieruchomości, <span class="anon-block">J. B. (1)</span> w dniu 28 grudnia 2011 r. wręczył powódce weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową, w której upoważnił powódkę do jego uzupełnienia w każdym czasie, w przypadku niezwrócenia otrzymanej zaliczki na poczet sprzedaży nieruchomości wraz z odsetkami. Powyższe dokumenty zostały przygotowane przed ich podpisaniem. <span class="anon-block">J. B. (1)</span> podpisywał je w biurze męża powódki i w jego obecności. Powódka natomiast podpisy złożyła wcześniej niż <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i dokonała tego we własnym domu. Pieniędzy w kwocie 150.000 zł <span class="anon-block">J. G.</span> nie pobrał z banku, lecz miał je przygotowane w domu.</p>
<p>W dniu 2 stycznia 2014 r., z uwagi na brak uregulowania prawa własności przedmiotowych działek, został złożony przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">N.</span> wniosek o stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie. W dniu 27 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">N.</span>w sprawie o sygn. akt<span class="anon-block">(...)</span> wydał postanowienie, w którym stwierdził m.in., że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nabył w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 2010 r. prawo własności położonych w <span class="anon-block">N.</span> działek ew. <span class="anon-block"> (...)</span> (powstała z podziału działki ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> na dwie części), <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> o pow. 0,4952 ha wraz z zabudowaniami. Poza tym Sąd ten stwierdził, że <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> oraz <span class="anon-block">H. Z. (1)</span> /rodzice pozwanego/ nabyli w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 2010 r. prawo własności położonej w <span class="anon-block">N.</span> działki ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> o pow. 0,0398 ha wraz z zabudowaniami. Z kolei w sprawie <span class="anon-block">(...)</span>Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">N.</span>wznowił postępowanie w sprawie <span class="anon-block">(...)</span> i na mocy postanowienia z dnia 20 listopada 2017 r. zmienił pkt 2 postanowienia Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">N.</span>z dnia 27 marca 2014 r. stwierdzając, że <span class="anon-block">działkę (...)</span> o pow. 0,0398 ha wraz z zabudowaniami nabył przez zasiedzenie <span class="anon-block">J. B. (1)</span>. Postanowienie to w chwili zamknięcia rozprawy w sprawie <span class="anon-block"> (...)</span> nie było prawomocne.</p>
<p>
<span class="anon-block">J. B. (1)</span> pomimo uzyskania własności części nieruchomości objętej umową przedwstępną do końca 2014 r. nie zawarł z powódką umowy sprzedaży nieruchomości dotyczący jej części. W związku z tym, pismem z dnia 22 stycznia 2015 r., powódka wezwała go do wyznaczenia terminu, w którym mogliby zawrzeć właściwą umowę sprzedaży. W odpowiedzi na to wezwanie powódka otrzymała od <span class="anon-block">J. B. (1)</span> pismo z dnia 27 stycznia 2015 r., w którym zostało stwierdzone, że nie prowadził on do tej pory z powódką żadnych rozmów dotyczących sprzedaży działek położonych w <span class="anon-block">N.</span> i nie poczuwa się do obowiązku sprzedaży na jej rzecz przedmiotowej nieruchomości. Wskazał też, że o ile powódka jest zainteresowana kupnem, to powinna przedstawić cenę i warunki zapłaty, bowiem bierze on pod uwagę tylko poważne oferty. Wskazał też na zaległości podatkowe powódki. Wobec powyższego stanowiska oraz braku zwrotu zaliczki, powódka w dniu 25 lutego 2015 r. uzupełniła weksel in blanco na kwotę 239.165,75 zł, o czy poinformowała <span class="anon-block">J. B. (1)</span> listem poleconym, w którym wyznaczyła mu termin do 10 marca 2015 r. na zwrot zaliczki wraz z odsetkami. Zaznaczyła także, iż jest w stanie wstrzymać się z dochodzeniem roszczenia o zwrot zapłaconej zaliczki, w przypadku przystąpienia przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span> do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości.</p>
<p>W dniu 11 marca 2015 r., <span class="anon-block">J. B. (1)</span> w drodze aktu notarialnego Rep. <span class="anon-block">(...)</span> dokonał sprzedaży <span class="anon-block">działek ewidencyjnych o nr (...)</span> pozwanym <span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span> za kwotę 200.000 zł. W akcie notarialnym zawarto zapis w §2 pkt. c,e,g, że sprzedawana nieruchomość nie jest obciążona jakimikolwiek prawami na rzecz osób trzecich, nie są prowadzone żadne postępowania sądowe ani administracyjne w tym egzekucyjne i zabezpieczające, które dotyczą lub mogę w przyszłości dotyczyć nieruchomości lub jej części i że w stosunku do tej nieruchomości nie przysługuje osobom trzecim prawo pierwokupu. O umowie tej powódka dowiedziała się w marcu 2015 r. od <span class="anon-block">M. Z.</span>, która przyszła do niej i pokazała jej akt notarialny.</p>
<p>Pozwani <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span> w dniach 11 i 12 marca 2015 r. przelali <span class="anon-block">J. B. (1)</span> należność za zakupione działki na konto bankowe<span class="anon-block">(...)</span> Oddział w <span class="anon-block">K.</span>.</p>
<p>Pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">P. Z.</span> poinformowali powódkę i jej męża, że wypowiadają im umowę dzierżawy z dniem 30 kwietnia 2015 r.</p>
<p>W dniu 17 marca 2015 r. powódka złożyła pozew w sprawie<span class="anon-block">(...)</span> a w dniu 27 marca 2015 r. został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym.</p>
<p>W dniu 18 maja 2015 r. wpłynęło do Prokuratury Rejonowej w <span class="anon-block">N.</span> sporządzone przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span> zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270)">art. 270 k.k.</a> przez <span class="anon-block">H. G.</span> i <span class="anon-block">J. G.</span>. W zawiadomieniu tym pozwany podał, że powódka i jej mąż posłużyli się w/w umową przedwstępną oraz wekslem i deklaracją wekslową, których on nigdy nie podpisał.</p>
<p>Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. wszczęte zostało dochodzenie o przestępstwo określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> Następnie na mocy postanowienia z dnia 29 grudnia 2015 r. postępowanie, z uwagi na zawiłość sprawy, prowadzone było w formie śledztwa. W toku śledztwa powołany został biegły z zakresu badań pisma ręcznego i dokumentów – <span class="anon-block">R. K.</span>, który w sporządzonej w dniu 18 kwietnia 2016 r. opinii wskazał że: 1) podpis obrazujący nazwisko <span class="anon-block"> (...)</span> który potwierdza odbiór kwoty 150.000 zł tytułem przedpłaty na poczet sprzedaży <span class="anon-block">działek nr (...)</span> - został nakreślony przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i nie został nakreślony przez <span class="anon-block">H. G.</span> ani też <span class="anon-block">J. G.</span>; 2) podpisy obrazujące nazwisko <span class="anon-block"> (...)</span> sporządzone na wekslu z 28 grudnia 2011 r. i na deklaracji wekslowej z 28 grudnia 2011 r. – prawdopodobnie zostały nakreślone przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i nie został nakreślony przez <span class="anon-block">H. G.</span>, ani też <span class="anon-block">J. G.</span>.</p>
<p>Postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r. umorzone zostało śledztwo: a) w sprawie podrobienia deklaracji wekslowej i weksla, a następnie posłużenia się nimi jako autentycznymi - z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego; b) w sprawie podrobienia dokumentu pokwitowania odbioru kwoty 150.000 zł, a następnie posłużenia się nim jako autentycznym – z uwagi na stwierdzenie, że czynu nie popełniono.</p>
<p>W dniu 30 grudnia 2016 r. <span class="anon-block">J. B. (1)</span> wniósł do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">N.</span> subsydiarny akt oskarżenia przeciwko <span class="anon-block">H. G.</span> i <span class="anon-block">J. G.</span>, których oskarżył o to, że podrobili dokumenty w postaci deklaracji wekslowej, weksla i pokwitowania odbioru kwoty 150.000 zł, a następnie się nimi posłużyli jako autentycznymi. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> Sąd Rejonowy w<span class="anon-block">N.</span> umorzył postępowanie karne przeciwko powódce i jej mężowi o czyn zarzucany im ww. subsydiarnym aktem oskarżenia tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> – z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia. Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">N.</span> powyższe postanowienie utrzymał w mocy.</p>
<p>Ostatecznie Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">N.</span>w sprawie o sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r. utrzymał nakaz zapłaty z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie o sygnaturze <span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>
<span class="anon-block">J. B. (1)</span> mieszkał po sąsiedzku z rodzicami pozwanych, tj. <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">H. Z. (1)</span>. <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> jest kuzynem <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, z tym że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> od 2013 r. mieszka u siostry <span class="anon-block">D. C.</span> w <span class="anon-block">N.</span>. <span class="anon-block">J. B. (1)</span> przyjeżdżał raz na miesiąc lub raz na pół roku do rodziców pozwanego. Pieniądze ze sprzedaży pożyczył córce siostry <span class="anon-block">D. C.</span>, a sam żyje z pomocy opieki społecznej.</p>
<p>Pozwani <span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span> nie wiedzieli, że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> wziął zaliczkę od <span class="anon-block">H. G.</span> obiecując im sprzedać działki i że jej nie zwrócił. Na <span class="anon-block">działkach nr (...)</span> powódka i jej mąż mieli wybudowane pawilony, w których prowadzą działalność gospodarczą - salon samochodowy. Natomiast <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> i <span class="anon-block">H. Z. (1)</span> mieszkali po przeciwnej stronie drogi - <span class="anon-block"> (...)</span>, na wprost pawilonów <span class="anon-block">G.</span>. Pozwanym nieruchomość zakupiona od <span class="anon-block">J. B. (1)</span> potrzebna była na parking, ponieważ prowadzą działalność gospodarczą. Na zakup nieruchomości wzięli kredyt w <span class="anon-block"> banku (...)</span>.</p>
<p>Powódce nie jest wiadomo jaki majątek ma <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, czy ma pieniądze na kontach bankowych, ile warte są nieruchomości, które nadal stanowią jego własność. Powódka nie otrzymała od <span class="anon-block">J. B. (1)</span> żadnych kwot z tytułu zasądzonej wierzytelności, nie jest zdecydowana czy chce odzyskać te dwie działki czy też zasądzoną wierzytelność.</p>
<p>Wskazany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów złożonych do akt sprawy oraz znajdujące się w aktach związkowych. Podniósł, że większość dokumentów miała charakter urzędowy i korzysta z domniemania prawdziwości. Dokumenty prywatne w postaci korespondencji pomiędzy stronami nie były kwestionowane przez żadną ze stron.</p>
<p>Pozwani złożyli zastrzeżenia co do autentyczności podpisów złożonych na wekslu, pokwitowaniu oraz deklaracji wekslowej – wszystkie z daty 28 grudnia 2011 r. Jednak dokumenty te były badane w postępowaniu karnym, gdzie ustalono że podpisy zostały nakreślone przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, co z kolei stanowiło podstawę rozstrzygnięcia sądu w sprawie <span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>Sąd I instancji uznał za wiarygodne w części zeznania świadka <span class="anon-block">J. G.</span>, w zakresie korespondującym z orzeczeniami sądów i treścią aktu notarialnego. W pozostałym zakresie tj. odnośnie bliskich stosunków łączących <span class="anon-block">J. B. (1)</span> z pozwanymi Sąd tym zeznaniom nie dał wiary. Zdaniem Sądu nie można wyciągać takiego wniosku z samego faktu zamieszkiwania po sąsiedzku tym bardziej, że <span class="anon-block">J. G.</span> i powódka prowadzą działalność również po sąsiedzku i w związku z umową dzierżawy mieli częstszy kontakt z <span class="anon-block">J. B. (1)</span> niż pozwani, ale nie uważają żeby z <span class="anon-block">J. B. (1)</span> łączyły ich bliskie stosunki. Nie jest prawdą, że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i pozwani są spokrewnieni w bliskim stopniu, bo <span class="anon-block">P. Z.</span> jest synem kuzyna <span class="anon-block">J.</span>
<span class="anon-block">B. (1)</span>
<span class="anon-block">J. Z. (1)</span>. Ponadto <span class="anon-block">J. B. (1)</span> od 2013 r. nie mieszka już w sąsiedztwie <span class="anon-block">J. Z. (1)</span>, bo mieszka u siostry w <span class="anon-block">N.</span>.</p>
<p>Zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> ocenił Sąd w większości jako niewiarygodne: zakwestionował on fakt przyjęcia kwoty 150 000 zł, podpisania przez siebie weksla, deklaracji wekslowej i przedwstępnej umowy sprzedaży. Jednak jak ustalono w postępowaniach sądowych podpisy te złożył własnoręcznie, natomiast istnienie wierzytelności wynika z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w<span class="anon-block">N.</span> z dnia 13 grudnia 2017r. w sprawie<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>Za wiarygodne uznał Sąd I instancji zeznania świadka <span class="anon-block">D. C.</span> z tym, że świadek pomyliła rok od którego <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nie mieszka już na sprzedanej działce.</p>
<p>Sąd podzielił także zeznania pozwanych <span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span>, które zostały poparte przedłożonymi przelewami dokumentującymi zapłatę za sprzedaż działek, a także oświadczeniem złożonym przez sprzedającego przed notariuszem. Pozwani szczerze zeznawali jak wstrząsnęło nimi, gdy otrzymali pozew w niniejszej sprawie, bowiem na zakup nieruchomości wzięli kredyt i muszą przeznaczać na jego spłatę oszczędności swojego życia. Oczywistym jest, że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nie powiedział im o pobranej zaliczce bo w przeciwnym wypadku by tej nieruchomości nie kupili, a <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nie uzyskałby dalszych 200 000 zł. Trudno zatem uznać takie zeznania pozwanych za niewiarygodne i nielogiczne.</p>
<p>Sąd Okręgowy wskazał, że powódka <span class="anon-block">H. G.</span> w swoich zeznaniach jawiła się jako osoba niezorientowana czego tak naprawdę domaga się w tym procesie i z jakiego powodu. Nie opierała swoich zeznań na faktach twierdząc, że faktów z których wywodzi swoje żądanie jedynie się domyśla. Takie zeznania powódki miałby niebagatelny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.</p>
<p>Sąd oddalił wniosek pozwanych o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność autentyczności podpisów <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, bowiem dowody te zostały już przeprowadzone w innych postępowaniach, a istnienie wierzytelności zostało stwierdzone rozstrzygnięciem z dnia 13.12.2017 r. wydanym w sprawie<span class="anon-block">(...)</span>. Sąd podkreślił, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocność jest uwzględniana przez sądy z urzędu i nie podlega dyspozycji stron. Zatem w niniejszym postępowaniu Sąd był związany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 13 grudnia 2017 r. i uznał, że wierzytelność istnieje, zaś dalsze postępowanie w celu ustalenia tej wierzytelności jest niedopuszczalne i niepotrzebne. Z tej samej przyczyny zbędnym było ustalanie rachunku bankowego, z którego <span class="anon-block">H. G.</span> pobrała środki dla <span class="anon-block">J. B. (1)</span> oraz ustalanie jej dochodów w Urzędzie Skarbowym.</p>
<p>W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Postępowanie dowodowe wykazało, że nie wypełnione zostały przesłanki skargi pauliańskiej. Zgodnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 §1 k.c.</a> gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 2)">art. 527§2 k.c.</a>). Wskazał, że instytucja skargi pauliańskiej stanowi pomoc dla wierzyciela w uzyskaniu zaspokojenia z majątku dłużnika, pomimo rozdysponowania tym majątkiem w czasie, kiedy dłużnik winien liczyć się z koniecznością spłaty należności, a poprzez dokonaną czynność stał się niewypłacalny w ogóle lub w stopniu wyższym niż był przed dokonaniem czynności. To na powodzie jako wierzycielu spoczywa ciężar wykazania: istnienia niezaspokojonej wierzytelności, w stosunku do której uznania czynności za bezskuteczną się domaga, niewypłacalności lub zwiększenia niewypłacalności dłużnika na skutek dokonania czynności, świadomości pozwanych, czyli osoby trzeciej zawierającej umowę z dłużnikiem, iż czyniła to z pokrzywdzeniem wierzyciela.</p>
<p>W ocenie Sądu I instancji powódka wykazała istnienie wierzytelności przysługującej jej względem dłużnika <span class="anon-block">J. B. (1)</span> poprzez odwołanie do wierzytelności w kwocie 239 165, 75 zł wynikającej z nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanym przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w dniu 27 marca 2015 r. w sprawie sygn. akt<span class="anon-block">(...)</span>utrzymanego w mocy prawomocnym wyrokiem tegoż Sądu z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie<span class="anon-block">(...)</span> Istnieje zatem godny ochrony interes wierzyciela w postaci tej wierzytelności.</p>
<p>Za niewątpliwy uznał Sąd fakt dokonania czynności sprzedaży działek ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span> na rzecz pozwanych, bowiem świadczy o tym treść aktu notarialnego z dnia 11 marca 2015 r. Zatem doszło do spełnienia przesłanki dokonania przez dłużnika z osobą trzecią czynności prawnej. Pozwani dokonując kupna w/w działek uzyskali również korzyść majątkową: ich aktywa powiększyły się o nieruchomość położoną w strategicznym - w odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej- miejscu.</p>
<p>Podkreślił Sąd, że niezbędnym warunkiem uwzględnienia skargi pauliańskiej jest to, aby zaskarżona czynność prawna pomiędzy dłużnikiem i osobą trzecią była dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli. Według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 2)">art. 527 §2 k.c.</a> czynność prawna jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Z przepisu tego wynika, że musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy niewypłacalnością dłużnika, a dokonaną przez niego czynnością prawną z osobą trzecią. Istnienie tego związku jest wyłączone, gdy zaskarżona czynność prawna jest odpłatna, a uzyskany przez dłużnika ekwiwalent za przysporzenie majątkowe na rzecz osoby trzeciej, pozostaje w jego majątku albo zostaje przeznaczony na zaspokojenie wierzycieli (por. wyrok SN z dnia 7 grudnia 1999 r., I CKN 287/98, niepubl.). Przywołwał pogląd z orzecznictwa, iż pokrzywdzenie powstaje na skutek takiego stanu majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela (wyrok SN z dnia 28 listopada 2001 r., IV CKN 525/2000, Biul. SN 2002, nr 5, s. 11; także wyrok SN z dnia 14 lutego 2008 r., II CSK 503/07, LEX nr 496375). Podobne stanowisko głosi, iż pokrzywdzenie oznacza, że choć wierzytelność nadal figuruje jako aktyw w majątku wierzyciela, prognozy co do jej realizacji w przyszłości uległy pogorszeniu (wyrok SN z dnia 29 czerwca 2004 r., II CK 367/2003, niepubl.).</p>
<p>Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że powódka nie podołała obowiązkowi wykazania swojego pokrzywdzenia. Nie wykazała, aby toczyło się postępowanie egzekucyjne w którym komornik dokonałby ustaleń, że dłużnik nie posiada nieruchomości czy środków na rachunkach bankowych, w tym na rachunku, na który wpłacili należność pozwani. Nie wykazała, że pozostały majątek <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nie wystarczał na pokrycie jej należności bowiem bezspornym jest, że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> posiada jeszcze działkę nad wodą, której wartość jest nieznana. Podniósł Sąd, że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> zeznał, iż może ona wynosić około 26 000 zł, ale jako osobie zobowiązanej, nie można mu wierzyć. Nie wykluczonym jest, iż uprawomocni się postanowienie Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">N.</span>z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie<span class="anon-block">(...)</span> na mocy którego <span class="anon-block">J. B. (1)</span> odzyska zasiedzianą wcześniej przez <span class="anon-block">J. Z. (1)</span> i <span class="anon-block">H. Z. (2)</span> nieruchomość z domem, położoną blisko <span class="anon-block"> (...)</span>, a więc o znacznej wartości. I co najważniejsze powódka nie wykazała, aby komornik kierował zajęcie do wierzytelności w kwocie 200 000 zł pożyczonej siostrzenicy, a córce <span class="anon-block">D. C.</span>. Wprawdzie <span class="anon-block">J. B. (1)</span> zeznał, że nie ma majątku ale jak Sąd wyżej wskazał jego zeznania absolutnie nie zasługują na wiarę. Byłoby naiwnością z jego strony wskazywać, że ma majątek wiedząc, że natychmiast zostanie on zabrany przez wierzyciela.</p>
<p>Kolejną przesłanką skargi pauliańskiej jest świadomość pozwanych, czyli osoby trzeciej zawierającej umowę z dłużnikiem, iż czyniła to z pokrzywdzeniem wierzyciela. Wykazanie, że osoba trzecia wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, ułatwia domniemanie prawne wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a>, w przypadku gdy osobą trzecią uzyskującą korzyść majątkową na skutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika jest osoba będąca w bliskim z nim stosunku. Sąd podniósł, że ustawodawca nie określił, jakiego rodzaju relacje przesądzają o pozostawaniu wskazanych podmiotów w bliskich stosunkach. Stosunek bliskości, o którym mowa w powołanym przepisie może wynikać m.in. ze stałych kontaktów handlowych, pomiędzy dłużnikiem działającym z pokrzywdzeniem wierzyciela, z osobą trzecią (wyrok SN z dnia 24 kwietnia 1996 r., I CRN 61/96, OSNC 1996, nr 9, poz. 125), a nawet ze sporadycznych kontaktów gospodarczych, którym towarzyszą innego rodzaju relacje o charakterze majątkowym i niemajątkowym (wyrok SN z dnia 9 marca 2007 r., V CSK 473/06, OSNC 2008, nr 2, poz. 27). Stosunek bliskości może wynikać także ze wspólnoty interesów osobistych, majątkowych lub współpracy osoby fizycznej z inną osobą funkcjonującą w ramach zorganizowanej zbiorowości prawnej, na przykład spółki prawa handlowego (wyrok SN z dnia 7 marca 2013 r., IV CSK 452/12, LEX nr 1314438).</p>
<p>Zdaniem Sądu I instancji pozwani skutecznie obalili to domniemanie. <span class="anon-block">J. B. (1)</span> jest w stosunku do pozwanych dalekim krewnym, ponadto dzieli ich duża różnica wieku, bowiem <span class="anon-block">J. B. (1)</span> jest starszy od pozwanych o 20 lat, a więc jest to różnica jednego pokolenia, która wyklucza przyjaźń czy bliższe relacje. Pozwani są ludźmi czynnymi zawodowo, prowadzą działalność gospodarczą, natomiast <span class="anon-block">J. B. (1)</span> żadnej działalności nie prowadził, nawet nie pracował zawodowo. Nie można z faktu zamieszkiwania po sąsiedzku z rodzicami<span class="anon-block">J. B. (1)</span>wyciągać wniosku o istnieniu bliskich stosunków między dłużnikiem, a pozwanymi zwłaszcza w obecnych czasach dużego izolacjonizmu, kiedy to o wizycie u sąsiada trzeba uprzedzać, czy też uzgodnić ją wcześniej, a wszystkie dane i interesy są chronione nie tylko przez zainteresowane podmioty ale także przez ustawy. Sąd wskazał również, że od 2013 r. <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nie zamieszkiwał po sąsiedzku, przeniósł się do miasta do swojej siostry, a w byłym miejscu zamieszkania bywał sporadycznie. Powódka również nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności poza dalekim pokrewieństwem, które by uprawdopodabniały istnienie bliskich stosunków pomiędzy dłużnikiem, a pozwanymi.</p>
<p>Niezależnie od obalenia przez pozwanych domniemania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a> Sąd podkreślił, że po stronie pozwanych nie istniała świadomość pokrzywdzenia wierzyciela. Świadomość pokrzywdzenia wierzycieli istnieje, gdy dłużnik wie, że na skutek czynności prawnej określone aktywa wyjdą z jego majątku i że z tego powodu wierzyciele będą mieli trudności z zaspokojeniem, a w konsekwencji nastąpi ich pokrzywdzenie (A. Ohanowicz (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 1, s. 948; M. Pyziak-Szafnicka (w:) System prawa prywatnego, t. 6, s. 1259). Do przyjęcia, że dłużnik dokonywał czynności ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, wystarczy by dłużnik takie pokrzywdzenie przewidywał w granicach ewentualności (wyrok SA w Poznaniu z 12 maja 2005 r., I ACa 1764/04, OSA 2006, z. 3, poz. 8). Nie jest przy tym konieczne, aby świadomość pokrzywdzenia dotyczyła konkretnego wierzyciela, w szczególności tego, który wystąpił ze skargą pauliańską. Wystarczy świadomość dłużnika, że czynność prawna przez niego dokonana może spowodować pokrzywdzenie ogółu jego wierzycieli (wyrok SA w Warszawie z 19 listopada 1997 r., I ACa 737/97, Apel. W-wa 1998, nr 4, poz. 36; L. Stecki (w:) J. Winiarz, Komentarz, t. I, 1989, s. 537; W. Popiołek (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2009, s. 214). Nie jest przy tym konieczne, aby świadomość pokrzywdzenia dotyczyła konkretnego wierzyciela, w szczególności tego, który wystąpił ze skargą pauliańską. Wystarczy świadomość dłużnika, że czynność prawna przez niego dokonana może spowodować pokrzywdzenie ogółu jego wierzycieli (wyrok SA w Warszawie z 19 listopada 1997 r., I ACa 737/97, Apel. W-wa 1998, nr 4, poz. 36; L. Stecki (w:) J. Winiarz, Komentarz, t. I, 1989, s. 537; W. Popiołek (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2009, s. 214).</p>
<p>Jak wykazało postępowanie dowodowe dłużnik <span class="anon-block">J. B. (1)</span> taką świadomość miał - co więcej, biorąc zaliczkę od <span class="anon-block">H. G.</span> na poczet przyszłej umowy sprzedaży i sprzedając jednocześnie tą samą nieruchomość osobom trzecim za pokaźną kwotę, działał z premedytacją i zamiarem bezpodstawnego wzbogacenia. Trudno przyjąć, aby pozwani wiedzieli o takim działaniu dłużnika. <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nawet w obliczu toczących się postępowań karnych oraz w sprawie <span class="anon-block">(...)</span> konsekwentnie zaprzeczał, aby kiedykolwiek brał przedpłatę od powódki na zakup działek i aby podpisywał jakiekolwiek dokumenty. Pomimo niewątpliwej opinii grafologa <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nadal twierdził, że nie jest to jego podpis. Ten fakt tym bardziej potwierdza, że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nie zwierzał się nikomu z podejmowanych działań, zwłaszcza pozwanym, którzy zaproponowali mu wyższą kwotę niż pobrał od powódki. Dodatkowo <span class="anon-block">J. B. (1)</span> utwierdził pozwanych w przekonaniu, że nie ma żadnych zobowiązań względem <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">H. G.</span> okazując im umowę dzierżawy, która wygasła oraz składając przed notariuszem oświadczenia, które zostały wpisane do umowy, że żadnych obciążeń nie ma i nie będzie miał w przyszłości. Zresztą nawet powódka w swoich zeznaniach nie wskazała na jakiekolwiek fakty, które mogłyby świadczyć, iż pozwani wiedzieli, że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> działa z pokrzywdzeniem wierzycieli, bowiem zeznała, że tylko się domyśla, iż pozwani wiedzieli, że razem z mężem dali zaliczkę. Powódka nie wykazała, aby ona albo mąż informowali pozwanych, że wpłacili <span class="anon-block">J. B. (1)</span> zaliczkę i że zamierzają kupić nieruchomość za 350 000zł bowiem spowodowaliby, że konkurent podbiłby cenę. Zatem zarówno interesy powódki i jej męża jako przedsiębiorców jak i interes (wprawdzie nieuczciwy) <span class="anon-block">J. B. (1)</span> spowodowały hermetyczność ich transakcji, a to z kolei uniemożliwiało dowiedzenie się przez pozwanych o rzeczywistym stanie rzeczy nawet przy dołożeniu należytej staranności.</p>
<p>Z uwagi na powyższe Sąd oddalił powództwo, o czym rzekł w pkt I wyroku.</p>
<p>O kosztach orzekł zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, zasądzając od powódki jako strony przegrywającej proces solidarnie na rzecz pozwanych zwrot kosztów adwokackich w kwocie 7 200 zł zgodnie z §6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia pozwu.</p>
<p>Od powyższego wyroku powódka wniosła apelację zaskarżając go w całości.</p>
<p>Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:</p>
<p>1.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie polegającą na uznaniu:</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>że pokrzywdzenie wierzyciela w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 k.c.</a> może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wierzyciel udowodni, że egzekucja z majątku dłużnika okazała się nieskuteczna, <span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> dla skuteczności skargi pauliańskiej nie jest bezwzględnie konieczne nie tylko bezskuteczne zakończenie egzekucji, ale nawet wszczęcie przez wierzyciela postępowania sądowego (tym bardziej egzekucyjnego) dotyczącego wierzytelności, której ochrony się domaga,</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>że pokrzywdzenie wierzyciela w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 k.c.</a> może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wierzyciel udowodni, że komornik nie mógł zająć wierzytelności</p>
</dd>
</dl>
<p>dłużnika wobec jego, z kolei, dłużników, <span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> pokrzywdzenie wierzyciela może mieć miejsce także wówczas, gdy dłużnik uzyskał ekwiwalent za swoje świadczenie(w niniejszej sprawie cenę sprzedaży z tytułu umowy w kwocie 200.000,00 zł), ale zużył uzyskany ekwiwalent - w całości lub w części - w inny sposób niż na zaspokojenie wierzyciela (w niniejszej sprawie poprzez udzielenie siostrzenicy dłużnika pożyczki w kwocie 200.000,00 zł lub też zużycie jej w inny sposób) i nie jest konieczne przeprowadzenie dalej idącego dowodu w tym zakresie;</p>
<p>2.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 533)">art. 6 i 533 k.c.</a> poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że pokrzywdzenie wierzyciela w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 k.c.</a> może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wierzyciel udowodni, że nie może się zaspokoić z majątku dłużnika, <span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> do wykazania pokrzywdzenia wierzyciela na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 k.c.</a> wystarczy - co zresztą zauważył Sąd Okręgowy na s. 9 uzasadnienia - udowodnienie niewypłacalności lub niewypłacalności w większym stopniu tj. niemożności, ewentualnie utrudnienia lub też odwleczenia zaspokojenia wierzyciela, co powódka bez najmniejszych wątpliwości wykazała, a udowodnienie istnienia majątku dłużnika, z którego wierzyciel może się zaspokoić jest przesłanką zwolnienia się osoby trzeciej od odpowiedzialności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 533)">art. 533 k.c.</a>) i ciężar wskazania takiego majątku i jego wartości spoczywa na osobie trzeciej, która chce się uwolnić od odpowiedzialności, któremu to ciężarowi pozwani nie sprostali,</p>
<p>3.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227;art. 232;art. 232 zd. 2;art. 232 zd. 236)">art. 227, 232 zd. 2 oraz 236 k.p.c.</a> poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie - czy to na podstawie zawartego w pozwie wniosku (k. 4), czy to z urzędu - dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości będącej własnością dłużnika nieruchomości położonej w <span class="anon-block">N.</span> składającej się z działki ew. <span class="anon-block"> (...)</span> o pow. 0,2648 ha, dla której Sąd Rejonowy w<span class="anon-block">N.</span>prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span> (dalej: „nieruchomość rolna") i jednocześnie uznanie, że powódka nie wykazała, że majątek dłużnika nie wystarczał na pokrycie jego długu wobec powódki, <span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> Sąd właściwie stosując ww. przepisy powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego, bowiem ustalenie wartości majątku dłużnika wymaga wiadomości specjalnych, a powódka złożyła już w pozwie stosowny wniosek dowodowy zmierzający do wykazania, że majątek dłużnika nie wystarczy na spłatę jego długu wobec Powódki;</p>
<p>4.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez wybiórczą i dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, w szczególności wadliwą ocenę zeznań świadków i stron, prowadzące do poczynienia w sprawie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, prowadzące do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Umowa nie została zawarta z pokrzywdzeniem powódki, która to błędna ocena materiału dowodowego polegała na ustaleniu:</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>że <span class="anon-block">J. B. (1)</span> (dłużnik) posiada majątek, z którego powódka może się zaspokoić,</p>
</dd>
</dl>
<p>
<span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika wprost, że dłużnik jest niewypłacalny i nie posiada majątku, który pozwoliłby na pokrycie jego należności wobec powódki,</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>że nieruchomość, której dotyczy (nieprawomocne) postanowienie Sądu Rejonowego w<span class="anon-block">N.</span> z 20 listopada 2017 r. w sprawie<span class="anon-block">(...)</span> zgodnie z którym dłużnik nabył w drodze zasiedzenia prawo własności nieruchomości położonej w <span class="anon-block">N.</span> składającej się m.in. z działki ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> położonej w <span class="anon-block">N.</span>, o pow. 0,0398 ha objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span> jest zabudowana domem i położona blisko <span class="anon-block"> (...)</span>, a przez to jej wartość jest znaczna, <span class="underline">
<!-- -->
podczas gdy</span> zabudowania posadowione na tej nieruchomości nie są w żadnym razie domem, lecz prowizorycznym zabudowaniem gospodarczym i nie mają istotnej wartości rynkowej,</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>oraz na uznaniu za niewiarygodne w całości zeznań świadka - dłużnika <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, w szczególności w zakresie, w jakim wskazał on, że nie ma majątku, który pozwoliłby na zaspokojenie wierzytelności powódki, <span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> nie było żadnych przesłanek, by odmówić wiarygodności tym zeznaniom;</p>
</dd>
</dl>
<p>5.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dla ustalenia stanu majątkowego dłużnika na chwilę zawarcia Umowy oraz wyrokowania w niniejszej sprawie znaczenie ma postanowienie Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">N.</span> z 20 listopada 2017 r. w sprawie<span class="anon-block">(...)</span>, zgodnie z którym dłużnik nabył w drodze zasiedzenia prawo własności nieruchomości położonej w <span class="anon-block">N.</span> składającej się m.in. z działki ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> położonej w <span class="anon-block">N.</span>, o pow. 0,0398 ha objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>, <span class="underline">
<!-- -->
podczas gdy</span> zarówno w chwili zawarcia Umowy, chwili wydania zaskarżonego wyroku, jak i chwili obecnej, w/w postanowienie nie jest prawomocne, a zatem Sąd, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, nie mógł przyjąć, że w/w nieruchomość stanowi majątek dłużnika;</p>
<p>6.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 k.p.c.</a> poprzez wybiórczą i dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, jak również pominięcie domniemań faktycznych dotyczących relacji między pozwanymi, a <span class="anon-block">J. Z. (1)</span>, w szczególności wadliwą ocenę zeznań świadków i stron, prowadzące do poczynienia w sprawie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, prowadzące do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 3)">art. 527 § 1 i 3 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie:</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>że pozwani, jako osoby trzecie zawierające Umowę z dłużnikiem nie wiedzieli i przy zachowaniu należytej staranności nie mogli się dowiedzieć, że dłużnik - zawierając Umowę - działa ze świadomością pokrzywdzenia powódki, w szczególności ze względu na to, że dłużnik <span class="anon-block">J. B. (1)</span> oraz pozwani <span class="anon-block">M. Z.</span> i <span class="anon-block">P. Z.</span> nie są osobami bliskimi i dzieli ich duża różnica wieku, <span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż dłużnik i pozwani pozostają, a z pewnością w czasie zawierania umowy pozostawali w bliskim stosunku, w szczególności ze względu na to, że:</p>
</dd>
</dl>
<p>- pozwani i dłużnik są spokrewnieni (dłużnik i ojciec pozwanego <span class="anon-block">P. Z.</span> byli kuzynami),</p>
<p>- dłużnik był najbliższym sąsiadem pozwanych,</p>
<p>- dłużnik regularnie pożyczał od pozwanych pieniądze „na papierosy", a dodatkowo pożyczył od nich 14.000,00 zł, gdy nie miał środków na zapłatę podatku,</p>
<p>- ojciec pozwanego <span class="anon-block">P. Z.</span> wspólnie z dłużnikiem złożyli wniosek o zasiedzenie nieruchomości składającej się m.in. Nieruchomości, Nieruchomości Rolnej oraz z działki ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> położonej w <span class="anon-block">N.</span>, o pow. 0,0398 ha objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>, co wynika z treści z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">N.</span> z 20 listopada 2017 r. <span class="anon-block">(...)</span> a także byli reprezentowani razem z matką pozwanego <span class="anon-block">P. Z.</span>, <span class="anon-block">H. Z. (1)</span> przez jednego pełnomocnika, zarówno w w/w postępowaniu, jak i poprzedzającym je postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości, które zakończyło się wydaniem przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">N.</span> postanowienia z 27 marca 2014 r., <span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>- po wyprowadzce <span class="anon-block">J. B. (1)</span> do jego asiostry <span class="anon-block">D. C.</span>, <span class="anon-block">J. B. (1)</span> odwiedzał swój stary adres zamieszkania także po to, by pomagać pozwanym,</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>że wyjaśnienia pozwanych są wiarygodne w całości, w szczególności w zakresie, w jakim wskazali oni, że nie wiedzieli o roszczeniach powódki do dłużnika oraz że nie znali oni ceny rynkowej Nieruchomości, <span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> trudno oczekiwać od pozwanych, że w sprawie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> przyznają, że wiedzieli o roszczeniach powódki do dłużnika i wiedzieli, że nabywają Nieruchomość poniżej jej wartości rynkowej, a więc z pokrzywdzeniem powódki, a tym samym potwierdzą zasadność powództwa, a zatem nie można wyjaśnień pozwanych uznać za wiarygodne, zwłaszcza jeśli Sąd jednocześnie uznał korzystne dla powódki zeznania dłużnika <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, zgodnie z którymi przyznał on, że nie ma żadnego majątku, który pozwoliłby na zaspokojenie wierzytelności powódki, za niewiarygodne ze względu na fakt, że zeznania te złożył w swoim interesie (by zataić majątek przed egzekucją),</p>
</dd>
</dl>
<p>wskutek czego Sąd winien był oprzeć się na domniemaniu określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a> i uznać, że pozwani, jako osoby pozostające z dłużnikiem w bliskim stosunku, wiedzieli, że - zawierając Umowę - działał on ze świadomością pokrzywdzenia powódki, a w każdym razie przy zachowaniu należytej staranności mogli się tego dowiedzieć;</p>
<p>7.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227;art. 232;art. 232 zd. 2;art. 232 zd. 236)">art. 227, 232 zd. 2 oraz 236 k.p.c.</a> poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości Nieruchomości zbytej przez dłużnika na rzecz pozwanych za 200.000,00 zł z pokrzywdzeniem powódki, <span class="underline">
<!-- -->
podczas gdy</span> Sąd właściwie stosując w/w przepisy powinien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego, bowiem ustalenie wartości tej nieruchomości wymaga wiadomości specjalnych, a okoliczności fatyczne niniejszej sprawy, w szczególności ustalenie przez Sąd, że dłużnik zobowiązał się w 2011 r. (a więc 4 lata przed zawarciem Umowy) do zbycia nieruchomości na rzecz powódki za 350.000,00 zł, wskazywały, że cena Nieruchomości ustalona w Umowie (200.000,00 zł) była nierynkowa i zaniżona, a tym samym umowa została zawarta przez dłużnika i pozwanych z pokrzywdzeniem powódki, o czym strony tej umowy wiedziały, a w każdym razie winny wiedzieć; Sąd nie mógł bez przeprowadzania tego dowodu uznać, że Umowa nie została zawarta z pokrzywdzeniem powódki;</p>
<p>8.
naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku sporządzenia uzasadnienia wyroku w sposób odpowiadający wymogom wynikającym ze wskazanego przepisu, a w szczególności:</p>
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie sprzeczny, gdyż Sąd przyjął jednocześnie, że Umowa nie jest czynnością prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciela, a równocześnie uznał, że dłużnik <span class="anon-block">J. B. (1)</span> działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,</p>
</dd>
<dt>⚫</dt>
<dd>
<p>niemożność oceny wywodu Sądu, w szczególności oceny, że powódka nie była pewna swojego stanowiska procesowego, co miało mieć „niebagatelny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie"</p>
</dd>
</dl>
<p>
<span class="underline">
<!-- -->podczas gdy</span> prawidłowe zastosowanie wyżej wymienionego przepisu powinno prowadzić do sporządzenia uzasadnienia przedstawiającego prawidłowo tok rozumowania Sądu Okręgowego.</p>
<p>Powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt I poprzez uwzględnienie powództwa w całości, tj. uznanie umowy za bezskuteczną w stosunku do powódki <span class="anon-block">H. G.</span>, a w konsekwencji również o zmianę pkt II poprzez zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów postępowania przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Domagała się również zasądzenia od pozwanych na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według właściwych przepisów prawa.</p>
<p>Powódka zgłosiła w apelacji następujące wnioski dowodowe:</p>
<p>I.
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do apelacji na okoliczności wskazane w jej uzasadnieniu;</p>
<p>II.
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wartości nieruchomości położonej w <span class="anon-block">N.</span> składającej się z działek ew. nr <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> o łącznej pow. 0,2304 ha, dla których Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">N.</span> V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi obecnie <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> według stanu na chwilę zawarcia umowy sprzedaży tej nieruchomości zawartej w dniu 11 marca 2015 r. przed notariuszem <span class="anon-block">J. F.</span> w Kancelarii notarialnej w <span class="anon-block">Z.</span>, Rep.<span class="anon-block">(...)</span>pomiędzy <span class="anon-block">J. B. (1)</span>, a pozwanymi <span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span>.</p>
<p>Podtrzymała i ponowiła złożony w pozwie i nierozpoznany do tej pory wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wartości będącej własnością dłużnika nieruchomości położonej w <span class="anon-block">N.</span> składającej się z działki ew. <span class="anon-block"> (...)</span> o pow. 0,2648 ha, dla której Sąd Rejonowy w<span class="anon-block">N.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> (nazywanej przez Sąd Okręgowy działką nad wodą).</p>
<p>Pozwani w odpowiedzi na apelację powódki wnieśli o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanych kosztów postępowania przed Sądem II instancji według norm przepisanych.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnie określał dłużnika <span class="anon-block">J. B. (1)</span> jako „pozwanego”, gdy tymczasem pozwanymi w niniejszej sprawie są wyłącznie <span class="anon-block">P. Z.</span> i <span class="anon-block">M. Z.</span>. Jednakże wskazana omyłka nie miała wpływu na wydane przez Sąd rozstrzygnięcie.</p>
<p>Apelacja powódki jest uzasadniona.</p>
<p>Na wstępie należy zauważyć, że w odpowiedzi na pozew i w pierwszej fazie procesu pozwani w zasadzie składali jeden zarzut przeciwko żądaniu pozwu. Twierdzili mianowicie, iż powódka nie ma legitymacji czynnej, z uwagi na nieistnienie wierzytelności, która miałaby zostać zaspokojona z nieruchomości objętej żądaniem pozwu, to jest z tej z którą pozwani nabyli od <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> aktem notarialnym z dnia 11 marca 2015 r. Inaczej mówiąc pozwani zarzucali, że <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> nie jest dłużnikiem powódki i ten zarzut wydawał się być dla pozwanych jedynie istotny. Rzeczywiście w dacie wniesienia pozwu nie był jeszcze prawomocny nakaz zapłaty obejmujący wierzytelność pieniężną powódki w kwocie 249.373 zł, dla ochrony której wystąpiła ona przeciw pozwanym ze skargą pauliańską. W toku postępowania o zapłatę, które toczyło się przed Sądem Okręgowym w <span class="anon-block">N.</span>do sygn.<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> kwestionował autentyczność dokumentów w oparciu o które wydano nakaz zapłaty. Twierdził, że nie zawarł z powódka umowy przedwstępnej oraz, że powódka nie wręczyła mu zaliczki określonej „przedpłatą” w kwocie 150 000 zł, z rygorem naliczenia 30% odsetek karnych, w razie nie wywiązania się z tejże umowy przedwstępnej.</p>
<p>Zarzuty te powielili pozwani w rozpoznawanej sprawie.</p>
<p>Problem istnienia wierzytelności <span class="anon-block">H.</span> <span class="anon-block">G.</span> względem <span class="anon-block">J. B. (1)</span> został przesądzony w sprawie <span class="anon-block">(...)</span>. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń Sądu I instancji Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">N.</span> prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 roku, sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>utrzymał w mocy nakaz zapłaty z dnia 27 marca 2015 roku, wydany w sprawie o sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> którym zasądzono od <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> na rzecz <span class="anon-block">H. G.</span> kwotę 239 165, 75 zł. Podstawą w/w rozstrzygnięcia było ustalenie, że <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> zawarł z <span class="anon-block">H. G.</span> przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości, sprzedanej następnie pozwanym, i wziął od niej na poczet ceny zaliczkę w kwocie 150 000 zł. Sądy obu instancji rozpoznające obecnie skargę pauliańską powódki są związane w/w wyrokiem. W tej sytuacji zarówno kwestia istnienia wierzytelności powódki jak i podstawa faktyczna tej wierzytelności nie podlega ponownemu badaniu w sprawie rozpoznawanej obecnie. Takie też było stanowisko Sądu I instancji, który prawidłowo ustalił, że powódka zawarła z <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> umowę przedwstępną a w związku z tym <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> podpisał wszystkie znajdujące się w aktach dokumenty związane z ta umową, przede wszystkim oświadczenie z dnia 28 grudnia 2011 roku (k. 9), dokumentujące fakt i treść zawartej umowy przedwstępnej oraz konsekwencje finansowe jej niezawarcia przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span>.</p>
<p>Dopiero po przesądzeniu problemu istnienia wierzytelności pozwani złożyli zarzuty, które wprost odnosiły się do przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a> i zgłosili wnioski dowodowe na ich poparcie. Dowody te Sąd Okręgowy przeprowadził. Dokonane na tej podstawie ustalenia faktyczne są prawidłowe – Sąd Apelacyjny uznaje je za własne, za wyjątkiem tej ich części, która dotyczy wiedzy pozwanych co do tego, że <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> – sprzedając im nieruchomość położoną w <span class="anon-block">N.</span>, składającą się z <span class="anon-block">działek nr (...)</span> – działał z pokrzywdzeniem wierzycielki <span class="anon-block">H. G.</span>. W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwani przed zawarciem umowy z dnia 11 marca 2015 roku wiedzieli o tym że powódka posiada wobec powoda roszczenie o świadczenie pieniężne, a jeśli nawet o tym nie wiedzieli to z łatwością mogli uzyskać stosowne informacje w tym przedmiocie.</p>
<p>Dla powyższej zmiany ustaleń faktycznych Sądu I instancji wystarczający jest ten materiał dowodowy, który został zgromadzony przez Sąd I instancji. Dlatego też Sąd Apelacyjny oddalił wnioski dowodowe zawarte w apelacji, powódki. Większość z tych wniosków była spóźniona w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art.381 k.p.c.</a> Z kolei dowód z opinii biegłego, wnioskowany już przed Sądem I instancji i pominięty przez ten Sąd, jest bezprzedmiotowy dla rozstrzygnięcia sprawy. To, że cena 200 000 zł, za jaką <span class="anon-block">J. B. (1)</span> sprzedał pozwanym przedmiotową nieruchomość, jest ceną zaniżoną, da się ustalić na zasadzie domniemania faktycznego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 k.p.c.</a> Jak bowiem wynika z niekwestionowanych ustaleń Sądu Okręgowego powódka, w grudniu 2011 roku, zgodziła się kupić tę nieruchomość za kwotę 350 000 zł, pozwani w marcu 2015 roku zapłacili za nią 200 000 zł. Tak znaczące obniżenie ceny nieruchomości, położonej – co istotne – w bezpośrednim sąsiedztwie <span class="anon-block"> (...)</span>, nie mogło nastąpić na przestrzeni 3 lat – do tej oceny nie są konieczne wiadomości specjalne. Oczywistym dla Sądu Apelacyjnego jest więc to, że cena za jaką pozwani nabyli przedmiotowa nieruchomość była niska a co najmniej wyjątkowo okazyjna.</p>
<p>Jak wynika z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a> wiedzę osoby trzeciej o działaniu dłużnika z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli domniemywa się wówczas, gdy osoba, która uzyskała korzyść majątkową wskutek dokonanej czynności prawnej, pozostaje z dłużnikiem w bliskim stosunku. Sąd Okręgowy przyjął, że pomiędzy pozwanymi a <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> nie istnieje stosunek bliskości w rozumieniu w/w przepisu, z uwagi na dalekie pokrewieństwo, różnice wieku i trybu życia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego wnioskowanie Sądu I instancji w tym przedmiocie może zostać obalone jeśli zważy się na to, że ojciec pozwanego jest kuzynem dłużnika, i razem z nim wszczął postępowanie o zasiedzenie przedmiotowych nieruchomości. Sami pozwani i rodzice pozwanego są nadto wieloletnimi sąsiadami <span class="anon-block">J. Z. (2)</span>. Okoliczności powyższe wynikają z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, a nadto są pomiędzy stronami bezsporne, podobnie jak i to, że pozwani po zakupie nieruchomości pozwolili dłużnikowi nadal z niej korzystać, udzielili mu też pożyczki w kwocie 14 000 zł na opłacenie podatku. Powyższe ustalenia faktyczne wskazują na to, że relacje dłużnika i pozwanych były znaczenie bliższe niż przyjmuje to Sąd I instancji. Tym samym wydaje się, że w sprawie istniały podstawy do przyjęcia domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a>, którego pozwani nie obalili. Oznacza to, że istniały podstawy do ustalenia, że pozwani wiedzieli o tym, że dłużnik sprzedając im nieruchomość, działał z pokrzywdzeniem powódki jako wierzycielki.</p>
<p>Jednakże nawet gdyby przyjąć, że powyższe wnioskowanie nie znajduje dostatecznych podstaw, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że została spełniona druga z przesłanek skargi pauliańskiej, wyszczególnionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 k.c.</a>, a dotyczących stanu świadomości osoby trzeciej. Jeśli nawet pozwani nie wiedzieli o tym, że <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> działał z zamiarem pokrzywdzenia powódki, jako swojej wierzycielki, to przyjąć należy, że z łatwością mogli się o tym dowiedzieć. Należy przypomnieć, że z samej treści aktu notarialnego z dnia 11 marca 2015 roku wynikało, że pozwani zawierając umowę mieli świadomość, że kupowana przez nich nieruchomość jest przedmiotem dzierżawy. Wiedzieli również, że nieruchomość jest zabudowana pawilonem o powierzchni 400 m2 wybudowanym przez dzierżawców z ich środków. Mieszkając w sąsiedztwie pozwani doskonale orientowali się, że na przedmiotowej nieruchomości w w/w pawilonie powódka wraz z mężem wciąż prowadzą działalność gospodarczą, związaną z handlem samochodami. Sami pozwani kupowali nieruchomość z zamiarem prowadzenia własnej działalności gospodarczej w postaci parkingu. Nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że żaden przedsiębiorca, będący w takiej sytuacji, nie poprzestałby na zapewnieniu sprzedającego nieruchomość, że umowa dzierżawy expirowała a budynek zostanie rozebrany przez byłych dzierżawców. Każdy działający starannie przedsiębiorca sprawdziłby szczegółowo treść samej umowy dzierżawy, zweryfikowałby też informacje podane przez sprzedającego w bezpośrednim kontakcie z dzierżawcą – zwłaszcza wobec niezwykle okazyjnej ceny sprzedaży.</p>
<p>Wyjaśnienia pozwanych w tym przedmiocie są tak niewiarygodne, że uzasadniają domniemanie faktyczne, że pozwani dobrze wiedzieli o roszczeniach finansowych powódki i o rzeczywistych przyczynach sprzedaży nieruchomości przez dłużnika. Przyjmując stanowisko przeciwne Sąd Okręgowy w żaden sposób nie rozważył alternatywnej przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.p.c.</a> to jest nie odpowiedział na pytanie, czy pozwani mogli z łatwością dowiedzieć się o tym, że dłużnik <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> działał z pokrzywdzeniem wierzycielki. Tymczasem pozytywna odpowiedź na takie pytanie nie może budzić najmniejszych wątpliwości. Każdy rozsądny nabywca, rozważając niezwykle okazyjną ofertę nabycia nieruchomości, wiedząc o tym, że nieruchomość jest przedmiotem dzierżawy i jest gospodarczo wykorzystywana, nawiązałby kontakt z dzierżawcą. Tym samym należy zgodzić się z apelującą, że spełniona jest określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 k.c.</a> przesłanka możliwości dowiedzenia się przez pozwanych, przy zachowaniu należytej staranności, że dłużnik zawierając umowę, działa ze świadomością pokrzywdzenia powódki. Wystarczy bowiem porównać zachowanie pozwanych ze wzorcem osoby rozsądnej, nabywającej nieruchomość z pieniędzy pochodzących z kredytu (bądź też, jak naprzemiennie wskazują różne źródła dowodowe, za oszczędności życia), by stwierdzić, że pozwani , o ile rzeczywiście nie wiedzieli o roszczeniu powódki względem dłużnika, to brak ten wynikał wyłącznie z niezachowania przez nich należytej staranności.</p>
<p>Oczywiście uzasadniony jest również ten zarzut apelującej, wskazujący na naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> a w konsekwencji, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 3)">art. 527 § 1 i 3 k.c.</a> przez przyjęcie, że zaskarżona czynność prawna nie prowadzi do pokrzywdzenia powódki, jako wierzycielki. Sąd Okręgowy całkowicie bezpodstawnie uznał, że dłużnik <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> posiada iiny majątek, z którego powódka mogłaby się zaspokoić. Wywodząc powyższe Sąd okręgowy wskazał na środki finansowe pochodzące ze sprzedaży nieruchomości pozwanym, w kwocie 200 000 zł, które <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> pożyczyć miał swojej siostrzenicy, nadto na nieruchomość rolną, będącą własnością dłużnika. Warto w tym miejscu przypomnieć, że wierzytelność powódki - bez zasądzonych na jej rzecz odsetek za opóźnienie, to kwota ok. 240 000 zł, bez. Sąd Okręgowy przyjmuje, że powódka może zaspokoić się z wierzytelności o zwrot pożyczki, która przysługiwać ma dłużnikowi od jego siostrzenicy. Ustalenia Sądu I instancji co do faktu udzielenia takiej pożyczki nie znajdują jednak dostatecznych podstaw. Zeznania w tym przedmiocie złożyła jedynie świadek <span class="anon-block">D. C.</span>, siostra <span class="anon-block">J. Z. (2)</span>, matka rzekomej pożyczkobiorczyni. Zeznania te są niewiarygodne, trudno wszakże przyjąć, że <span class="anon-block">J. Z. (2)</span>, który nie ma żadnego źródła dochodu wyzbywa się wszystkich dostępnych środków finansowych i żyje „z opieki społecznej”. Trzeba zatem przyjąć, że pozwani, których obciążał dowód braku pokrzywdzenia wierzyciela, nie wykazali by pożyczka taka rzeczywiście miała miejsce, nie wskazali zresztą osoby pożyczkobiorcy i warunków umowy, zwłaszcza jak chodzi o termin zwrotu pożyczonych kwot. Brak zatem dowodu na to, że wierzytelność dłużnika wynikająca z umowy pożyczki istnieje i jest wymagalna. Niezależnie od tego należy zgodzić się z apelującą, że ewentualne zaspokojenie się z wierzytelności pieniężnej dłużnika jest daleko trudniejsze niż zaspokojenie się z nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się zresztą, ze do pokrzywdzenia wierzyciela dochodzi również wtedy, gdy dłużnik uzyskał ekwiwalent za swoje świadczenie, jednakże ekwiwalent ten zużył w innym celu niż zaspokojenie wierzyciela. Niezrozumiałe jest też stwierdzenie Sadu Okręgowego, iż powódka nie wykazała aby „komornik kierował zajęcie wierzytelności w kwocie 200 000 zł pożyczonej siostrzenicy”. Ten argument Sadu prowadzi wprost do naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 k.c.</a>, nie budzi bowiem wątpliwości, że dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika w rozumieniu w/w przepisu nie jest konieczne wykazanie bezskuteczności egzekucji. Nie wymaga tego ani sama ustawa ani też żadna z funkcjonujących interpretacji znamion skargi pauliańskiej, co nie budzi wątpliwości zarówno w doktrynie (por. M. Pyziak-Szafnicka, <em>
<!-- -->Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika</em>, Warszawa 1995, s. 95), jak też w orzecznictwie Sądu Najwyższego . Bezskuteczność egzekucji nie mogłaby być przesłanką skuteczności akcji pauliańskiej choćby z tego powodu, że jej celem nie jest samo pozbawienie skuteczności prawnej zaskarżonej czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, lecz właśnie umożliwienie wierzycielowi prowadzenia skutecznej egzekucji z majątku dłużnika w celu zaspokojenia swojego roszczenia. Skarga pauliańska nie ma więc charakteru wtórnego w stosunku do postępowania egzekucyjnego, ale – z zasady – go wyprzedza (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2014 roku, sygn. akt I ACa 566/14).</p>
<p>Nie sposób zgodzić się z Sądem I instancji, jakoby wystarczającym źródłem zaspokojenia roszczeń powódki była ta część nieruchomości, której dłużnik <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> nie sprzedał pozwanym. Jest poza sporem, że w posiadaniu <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> pozostała jedynie działka rolna o powierzchni 0,2648 ha. Powódka w pozwie podała, że nieruchomość ta ma wartość ok. 26 000 zł, czemu pozwani nie przeczyli w toku postępowania, a co <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> przyznał w swoich zeznaniach podając, że wartość tej działki to „jakieś 20 000 zł.”. W tej sytuacji brak było podstaw do poszukiwania wartości przedmiotowej nieruchomości za pomocą dowodu z opinii biegłego sądowego – to, że w/w działka nie wystarczy na zaspokojenie powódki uznać należało za bezsporne między stronami. Nadto należy podkreślić, że jak dotąd nie uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">N.</span>w sprawie ze skargi <span class="anon-block">H. G.</span> (sygn. akt<span class="anon-block">(...)</span>na mocy którego <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> „odzyskał” <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, co do której wcześniej orzeczono zasiedzenie na rzecz rodziców pozwanego. Dywagacje Sądu I instancji o tym, że „niewykluczonym jest, że w/w postanowienie uprawomocni się” były bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia.</p>
<p>Prawidłowy jest zatem ustalenie, że dłużnik <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> nie ma majątku, z którego powódka mogłaby się zaspokoić, dlatego też wyzbycie się przez niego własności nieruchomości, umową zawartą z pozwanymi 11 marca 2015 roku, było czynnością prawną zdziałana z pokrzywdzeniem powódki, jako wierzycielki. Powyższe przyznał <span class="anon-block">J. Z. (2)</span> w swoich zeznaniach, które Sąd Okręgowy, z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, zdezawuował.</p>
<p>Jak wynika z powyższych rozważań Sąd Okręgowy niezasadnie przyjął, że przesłanki skargi pauliańskiej nie zostały zrealizowane. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i częściowo zmienione ustalenia faktyczne, ocenione na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 527 k;art. c)">art. 527 k,c</a> prowadzą do wniosków przeciwnych. Dlatego też Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uwzględnił w całości skargę pauliańską powódki, orzekając o kosztach postępowania za I instancję na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu, w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> W skład zasądzonych od pozwanych na rzecz powódki kosztów wchodzą kwoty: 12 469 zł. – opłata od pozwu i 7 200 zł wynagrodzenia adwokata.</p>
<p>Podstawę zmiany zaskarżonego wyroku przez Sad Apelacyjny stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zaś co do kosztów postępowania apelacyjnego – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> W skład zasądzonej z tego tytułu sumy 23 269 zł. wchodzą kwoty 12 469 zł – opłata od apelacji i 10 800 zł. wynagrodzenie adwokata.</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSA Marek Boniecki SSA Hanna Nowicka de Poraj SSO (del.) Izabella Dyka</em>
</p>
</div>