I FSK 1384/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.): Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej P. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 440/10 o odrzuceniu skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 12 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do września 2004 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P.S. (dalej: Skarżący) na wymienioną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Odrzucenie skargi nastąpiło na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), albowiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Skarżący w wyznaczonym terminie nie uiścił wpisu sądowego. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego postanowienia Skarżący zarzucił "naruszenie przepisów prawa materialnego z art. 1 § 2 – prawa o ustroju sądów administracyjnych, w związku z kolizją prawną przepisów art. 86 § 1 zdanie pierwsze i art. 164" P.p.s.a. W jej uzasadnieniu potwierdził okoliczności będące podstawą odrzucenia skargi (tj. doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu w dniu 21 czerwca 2010 r. i nie dokonanie wpłaty wpisu do dnia 28 czerwca 2010 r.) oraz obszernie zrelacjonował przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności objętej wezwaniem Sądu, wskazując, że z ich powodu zapomniał o konieczności uiszczenia wpisu. Jego zdaniem, w obowiązującym stanie prawnym, nie mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., gdyż art. 164 P.p.s.a. powoduje, że postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże sąd od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem. Związanie sądu wydanym przez siebie postanowieniem polega bowiem na tym, że nie może być ono uchylone lub zmienione przez ten sam sąd, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może na posiedzeniu niejawnym rozpoznać skargę kasacyjną od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W takim przypadku Sąd ten orzeka w składzie jednego sędziego, o czym stanowi art. 182 § 3 P.p.s.a. Uwzględniając fakt, że zaskarżone postanowienie zalicza się do postanowień kończących postępowanie w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do procedowania w trybie przewidzianym w art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. Powyższe nie oznacza jednak, że skargi kasacyjnej, która jest rozpoznawana w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym, nie dotyczą wymogi formalne wynikające z przepisów Działu IV "Środki odwoławcze" Rozdziału 1 "Skarga kasacyjna" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika między innymi, że skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach, a mianowicie: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.). Postawienie zarzutów wymaga zatem wskazania konkretnych przepisów prawa, których to naruszenia miał dopuścił się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie. W tym kontekście trzeba zatem zauważyć, że wniesiona skarga kasacyjna opiera się wyłącznie na zarzutach, które strona kwalifikuje jako naruszenie przepisów prawa materialnego, bez jednoczesnego wskazania formy tego naruszenia (wadliwa wykładnia czy niewłaściwe zastosowanie). Tymczasem przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 86 § 1 i art. 164 P.p.s.a. są przepisami prawa procesowego i nie stanowiły podstawy zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji nie stosował tych przepisów i zastosować ich nie mógł zważywszy na charakter wydanego rozstrzygnięcia. Podstawę odrzucenia skargi stanowił przede wszystkim art. 220 § 3 P.p.s.a. i na tym przepisie oparte zostało zaskarżone postanowienie. Z oczywistych zatem względów wykluczona była możliwość naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu tak wskazanych przepisów. Nieporozumieniem było także postawienie zarzutu naruszenia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), czyli dokonania przez Sąd niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że kontrola taka może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy nie występują żadne przeszkody natury formalnej do jej przeprowadzenia. W rozpoznanej zaś sprawie nie usunięcie jednej z nich (tj. brak wpisu sądowego) rodziło po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu obowiązek wydania postanowienia o odrzuceniu skargi na decyzję wydaną w przedmiocie podatku VAT, bez możliwości merytorycznej jej oceny. Odnosząc się z kolei do przedstawionej przez kasatora argumentacji co do przyczyn uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej i żądania przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazać trzeba, że w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie nie rozstrzygało w przedmiocie przywrócenia terminu, Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny wypowiadać się w tej materii w ramach kontroli kasacyjnej. Okoliczności towarzyszące uchybieniu terminowi nie mogły zatem w żaden sposób przełożyć się na ocenę legalności postanowienia zaskarżonego skargą kasacyjną. Można jednie wspomnieć, że na tle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przywrócenia terminu w postępowaniu cywilnym, którego przepisy w zbliżony sposób normują tę instytucję jak w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wniosek o przywrócenie terminu do uchybionej czynności procesowej i zażalenie na postanowienie o odrzuceniu apelacji (skarga kasacyjna na postanowienie o odrzuceniu skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym) wykluczają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, że uchybiła terminowi, to powinna wnieść skargę kasacyjną. Natomiast wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to opóźnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2002 r. sygn. akt I CZ 120/02, LEX nr 74409). Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia skargi kasacyjnej i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Skarga kasacyjna jest bowiem oparta na twierdzeniu, że termin do dokonania czynności procesowej został zachowany, a wniosek o przywrócenie terminu – na przeciwnym, że do uchybienia mu doszło (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r. sygn. akt I CZ 198/01, LEX nr 53302). Ten kierunek orzecznictwa kontynuowany jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 61/04, niepublik.). Akceptując powyższe poglądy Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że autor skargi kasacyjnej wykazał się niekonsekwencją z jednej strony wnosząc skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nie uiszczenia wpisu sądowego, w której aprobuje dokonane przez sąd ustalenia w tym zakresie, z drugiej zaś – przedstawiając w głównej mierze argumentację co do braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu, co jest charakterystyczne dla wniosków o przywrócenie terminu. Z przyczyn już opisanych wniosek tak sformułowany nie mógł odnieść skutku, którego oczekiwał Skarżący. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.