II OPP 33/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Jan Kacprzak, Marek Stojanowski, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi S. K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania, sygn. akt III SA/Kr 1098/08 postanawia: stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. UZASADNIENIE Skarżący S. K. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie wymeldowania. Z akt sprawy wynika, że skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana przez organ Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie w dniu 13 listopada 2008 r. Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2008 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 marca 2009 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 kwietnia 2009 r., pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismo skarżącego z dnia 20 kwietnia 2009 r., po wyjaśnieniach, zostało potraktowane jako sprzeciw od zarządzenia z dnia 6 marca 2009 r. Postanowieniem z dnia 18 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił sprzeciw, z uwagi na to, że został wniesiony z uchybieniem terminu. Skarżący złożył dwa kolejne pisma z dnia 14 października 2009 r. oraz z dnia 19 października 2009 r. nazwane zażaleniami oraz w odpowiedzi na wezwanie Sądu o wyjaśnienie rzeczywistej treści tych pism złożył pisemne oświadczenie, które zakwalifikowane zostało jako skarga na przewlekłość postępowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.; dalej: ustawa). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. W rozpoznawanej sprawie prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. Postępowanie sądowe toczy się od listopada 2008 r. i nie zostało dotychczas zakończone. Przyczyną tak długiego oczekiwania na rozpoznania sprawy jest to, że nie zostało dotychczas zakończone postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że po podjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny niezbędnych czynności mających na celu rozpoznanie sprawy, tj. wezwaniu do uiszczenia wpisu, skarżący w styczniu 2009 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 marca 2009 r. pozostawiono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, co zostało uzasadnione tym, że skarżący nie nadesłał na wezwanie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej. Zarządzenie z dnia 6 marca 2009 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 kwietnia 2009 r. W dniu 21 kwietnia 2009 r. skarżący złożył pismo z dnia 20 kwietnia 2009 r., zatytułowane "odpowiedź – wyjaśnienie". Wojewódzki Sąd Administracyjny dwukrotnie wzywał skarżącego o wyjaśnienie, czy pismo to jest sprzeciwem. Postanowieniem z dnia 18 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił sprzeciw na zarządzenie z dnia 6 marca 2009 r., jako wniesiony z uchybieniem terminu. Od wniesienia sprzeciwu do jego odrzucenia postanowieniem z dnia 18 września 2009 r. upłynęły ponad cztery miesiące. Po otrzymaniu postanowienia z dnia 18 września 2009 r. skarżący złożył dwa pisma zatytułowane zażalenie oraz oświadczenie. Nie zostały podjęte dalsze czynności zmierzające do rozpoznania sprawy. Tak długi upływ czasu uzasadnia przyjęcie, że w tej sprawie nastąpiło naruszenie prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, w rozumieniu art. 2 ustawy. Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Tymczasem skarga, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w listopadzie 2008 r. dotychczas nie została rozpoznana, ponieważ nie zostało zakończone postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy. Należy jednak wskazać, że jedną z przyczyn przewlekłości postępowania w tym zakresie stanowi to, iż pisma skarżącego były formułowane w sposób niezrozumiały i konieczne było wzywanie skarżącego do wyjaśniania ich treści. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.