IV SA/Po 112/07

TEZY Wnoszący sprzeciw może skarżyć jedynie rozstrzygnięcie lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom, a zatem musi mieć interes prawny w jego zaskarżeniu (gravamen). Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na koszt podatnika, bowiem przyznanie tego wynagrodzenia w żadnym stopniu nie prowadzi do pokrzywdzenia strony (w wąskim tego słowa znaczeniu; art. 259 § 1 i art. 50 ppsa). Obowiązek rozstrzygania o wynagrodzeniu adwokata z urzędu dotyczy wyłącznie stosunku procesowoprawnego między tym Pełnomocnikiem, a Skarbem Państwa. SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu dnia 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. wniesionego od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2007 r.- sygn. IV SA/Po 112/07 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a odrzucić sprzeciw A. K. /-/ M. Dybowski UZASADNIENIE IV SA/Po 112/07 UZASADNIENIE Prawomocnym wyrokiem z dnia 6 lipca 2007 r. - sygn. IV SA/Po 112/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. K. na decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] (k. 22). Prawomocnym postanowieniem z dnia 19 lipca 2007 r.- IV SA/Po 112/07 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej referendarz) przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczyć miała Okręgowa Rada Adwokacka (dalej ORA; k. 35-37). Dnia 30 sierpnia 2007 r. ORA wyznaczyła dla A. K. adw. D. B. (k, 58v). Dnia 31 sierpnia 2007 r. doręczono Skarżącemu odpis uzasadnienia wyroku z dnia 6 lipca 2007 r. - sygn. IV SA/Po 112/07 (k. 54). Dnia 18 września 2007 r. na podstawie art. 28 Prawa o adwokaturze, ORA zwolniła adw. D. B. jako wyznaczonego z urzędu pełnomocnika Skarżącego i wyznaczyła adw. A. F. jako pełnomocnika z urzędu w tej sprawie (k. 59-67). Dnia 20 września 2007 r. A. K. udzielił adw. A. F. pełnomocnictwa dla złożenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie (k. 68-71). Dnia 1 października 2007 r. adw. A. F. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie IV SA/Po 112/07 i wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. A. F., wynagrodzenia za czynności pełnomocnika w niniejszym postępowaniu, gdyż Skarżący nie pokrył tych kosztów choćby w części (k. 78-80). Postanowieniem z dnia 5 października 2007 r.- IV SA/Po 112/07 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zasądził od Skarbu Państwa- Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adw. A. F. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 180, 00 zł. podwyższoną o kwotę 39,60 zł stawki podatku od towarów i usług, przewidzianą dla tego rodzaju czynności- łącznie kwotę 219,60 zł. Odpisy tego postanowienia doręczono: A. K. dnia 10 października 2007 r. - z pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu; Kierownikowi Urzędu- z pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu; adw. A. F. dnia 10 października 2007 r. ( k. 85-87, 92,93). Pełnomocnik Skarżącego ani Kierownik Urzędu nie wnieśli od postanowienia z dnia 5 października 2007 r. sprzeciwów. Dnia 5 października 2007 r. A. K. w polskim urzędzie pocztowym nadał do WSA w Poznaniu (prezentata Sądu 8 października 2007 r.) "prośbę o ustanowienie adwokata z urzędu", motywując ją tym, że "uprzednio ustanowiony adwokat z urzędu" odmówił Skarżącemu pomocy prawnej. Pismem z dnia 15 października 2007 r. Sąd na podstawie art. 6 ppsa pouczył Skarżącego, że Sąd już ustanowił dla A. K. adwokata- postanowieniem referendarza z dnia 19 lipca 2007 r., a imienne wyznaczenie pełnomocnika należy do ORA; jeśli Skarżący nie jest zadowolony ze współpracy z wyznaczonym w sprawie Pełnomocnikiem, ma prawo zwrócić się do ORA o jego zmianę, bądź ustanowić pełnomocnika z wyboru (k. 88-91, 94-95). Dnia 11 października 2007 r., w terminie ustawowym, w polskim urzędzie pocztowym nadał sprzeciw A. K.. Skarżący wyraźnie wskazał, że odwołuje się od "zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. F. kwoty 219,60 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu" Skarżącemu. W ocenie Skarżącego pomoc prawna "w żadnym przypadku nie została udzielona bo miała dotyczyć złożenia skargi kasacyjnej a nie szukania braku podstaw do jej złożenia". Trzej adwokaci w G. poinformowali Zainteresowanego, że wynagrodzenie za napisanie skargi kasacyjnej to 3000 zł; nie pytali nawet, "w jakim temacie skarga miała być napisana" (k. 96-97). Pismem z dnia 12 października 2007 r. (prezentata Sądu 16 października 2007 r.- k. 98), Skarżący powiadomił Sąd, że ORA poinformowała Go o braku możliwości ustanowienia nowego pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istotą zagadnienia jest to, kto skutecznie może wnieść sprzeciw. 1. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa), od enumeratywnie wymienionych postanowień referendarza sądowego, w tym od wydanego na posiedzeniu niejawnym postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- (art. 258 § 2 pkt 8 ppsa), strona albo adwokat może wnieść sprzeciw do Sądu. Wniesienie sprzeciwu, który nie został odrzucony powoduje, zgodnie z art. 260 ppsa, utratę mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu. 2. Jeśli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom ( art. 67 § 5 ppsa). Ustanowienie pełnomocnika wyłącza stosowanie doręczeń bezpośrednich. Doręczenie dokonane pod adresem strony jest bezskuteczne wobec pełnomocnika i nie wywiera skutku procesowego ( J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" - W. Pr. 2006 s. 206 uw. 4; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20.3.2006 - II SA/Wa 1907/05; B. Dauter w: "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz" - Zakamycze 2005 s. 182 uw. 7; postanowienie SN z 14.12.1972- III CRN 324/72; wyrok SN z 16.10.1972- III CRN 236/72). Tym samym doręczenie odpisu postanowienia z 5 października 2007 r. Skarżącemu należy uznać za niebyłe (k. 92). Wnoszący sprzeciw może skarżyć jedynie rozstrzygnięcie lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom, a zatem musi mieć interes prawny w zaskarżeniu rozstrzygnięcia. 3. Zgodnie z art. 250 ppsa wyznaczony z urzędu adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z przepisami § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c i ust. 2 lit. b oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 163/02/1348 ze zm.- dalej rozporządzenie), za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczonemu adwokatowi przysługuje 50% stawki minimalnej wynoszącej w niniejszej sprawie 240 zł, a ponieważ ten sam adwokat nie prowadził sprawy, to w drugiej instancji 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie adw. A. F. został wyznaczony do reprezentowania Skarżącego po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z dnia 6 lipca 2007 r. - IV SA/Po 112/07 ( k. 22, 28-30, 35-40, 65-70), więc za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje pełnomocnikowi wynagrodzenie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.06.2004 r. - sygn. OSK 93/04- ONSAiWSA 2/04/33) nie wyższe niż 150 % stawki minimalnej wynoszącej 180 zł (75% z 240 zł), podwyższone o 22% stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującej w dniu orzekania o tych opłatach. Pełnomocnik z urzędu nie "wyraził żalu z powodu nie pokrycia kosztów chociażby częściowo" (k. 88) bowiem złożenie oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części stanowi konieczny warunek ubiegania się przez adwokata z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na koszt podatnika (§ 20 rozporządzenia). Obowiązek rozstrzygania o wynagrodzeniu adwokata z urzędu dotyczy wyłącznie stosunku procesowoprawnego między tym Pełnomocnikiem, a Skarbem Państwa i w żadnym stopniu nie dotyczy strony ( w wąskim tego słowa znaczeniu). Adwokat z urzędu wykonał swą pracę i nabył prawo do wynagrodzenia. Tym samym na tym etapie postępowania strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) nie ma interesu prawnego ( gravamenu - postanowienie SN z 8.4.1997- I CKN 57/97 - OSNC 11/97/166 s. 14-15; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" - W. Pr. 2002 t. 1 s. 619 uw. 7, bowiem przyznanie wynagrodzenia adwokatowi z urzędu na koszt podatnika w żadnym stopniu nie prowadzi do pokrzywdzenia Skarżącego) w rozumieniu art. 259 § 1 i art. 50 ppsa. Użycie w art. 259 § 1 ppsa słowa "albo" traktować należy jako użycie funktora alternatywy rozłącznej (Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 87). Jeśli strona ma profesjonalnego pełnomocnika, treść normatywna tej regulacji odpowiada uregulowaniu art. 357 § 4 in princ. kpc. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwym adresatem wniosku o zmianę adwokata z urzędu. W istocie Sąd przyznaje jedynie prawo pomocy przez ustanowienie adwokata (art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 ppsa; postanowienie referendarza z dnia 19 lipca 2007 r. - sygn. IV SA/Po 112/07 - k. 35-37). Wyznaczenie imienne osoby adwokata jest wyłączną prerogatywą właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej ( art. 253 ppsa) i to właściwa Rada wskazywała kolejno adw. D. B. (k. 58v), a następnie adw. A. F. (k. 65, 70). Sporządzenie przez profesjonalnego pełnomocnika adw. A. F. opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie IV SA/Po 112/07, skutkowało skonsumowaniem przez Skarżącego prawa pomocy na koszt podatnika (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. - sygn. OZ 992/04, akceptowane przez B. Gruszczyńskiego w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" - Zakamycze 2006 s. 396 uw. 12). Normodawca zrównał obie formy pomocy z urzędu- sporządzenie przez profesjonalistę skargi kasacyjnej bądź opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W przeciwieństwie bowiem do odwołania bądź wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 1 i 3, art. 128 kpa), które prócz deklaracji o niezadowoleniu strony z decyzji I instancji nie wymaga uzasadnienia, skarga kasacyjna wymaga profesjonalnego skonkretyzowania podstaw prawnych (art. 174 ppsa). Mając wątpliwości co do zasadności odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej, jak również z wnioskiem o wyznaczenie innej osoby pełnomocnikiem, Strona mogła wystąpić wyłącznie do właściwego organu samorządowego adwokatów - ORA- bowiem wyznaczenie konkretnego pełnomocnika nie należy do Sądu (o czym A. K. Sąd poinformował pismami z dnia: 14 września 2007 r. i 15 października 2007 r. (k. 64,67, 95). W żadnym bowiem systemie prawnym prawo do pomocy na koszt podatnika nie jest prawem nieograniczonym. 5. Skarżący może także przybrać sobie do pomocy pełnomocnika z wyboru. Twierdzenie o żądanym wynagrodzeniu w kwocie 3000 zł przez "trzech adwokatów z G." (nie poparte żadnym dowodem), wynikają zapewne z nieporozumienia- tym bardziej, że Skarżący nie doprecyzował z rozmówcami "nawet w jakim temacie skarga miała być napisana" (k. 96). W rozporządzeniu mowa, że opłata za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna (§ 2 ust. 1 i 2 ). Wynagrodzenie adwokata stanowi 75% z kwoty 240 zł wraz z 22 % VAT, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach adwokat może ustalić opłatę niższą albo zrezygnować z opłaty w całości ( § 3 ust. 2, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit. b rozporządzenia). Udzielaniem bezpłatnej pomocy prawnej trudni się wielu profesjonalistów, działających np. w związkach zawodowych, organizacjach pozarządowych, wśród współpracowników parlamentarzystów, uczestniczących w działalności proobywatelskiej etc. 6. Wobec powyższego niedopuszczalny sprzeciw, jako pochodzący od osoby nieuprawnionej, należało odrzucić ( art. 259 § 2 w zw. z art. 178 ppsa- w drodze ostrożnej analogii - odpowiednio - E. Smoktunowicz: "Analogia w prawie administracyjnym" - PWN 1970; "Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby ( art. 31 kpa)" - w: " Procedura administracyjna wobec wyznań współczesności" - Wyd. Uniw. Łódzkiego 2004 s. 198). /-/ M. Dybowski mb