III U 453/19
Common courts2019-12-19
Case number
III U 453/19
Judgment date
2019-12-19
Type
SENTENCE
Judges
Danuta Poniatowska (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt III U 453/19</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 19 grudnia 2019r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="185"/>
<col width="440"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->Przewodniczący:</strong>
</p>
</td>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->SSO Danuta Poniatowska</strong>
</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->Protokolant:</strong>
</p>
</td>
<td>
<p>
<strong>
<!-- -->st. sekr. sądowy Marta Majewska-Wronowska</strong>
</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019r. w Suwałkach</p>
<p>sprawy<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>
</strong>
</p>
<p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>przy udziale uczestnika <span class="anon-block">J. R. (1)</span>
</p>
<p>o ustalenie płatnika składek</p>
<p>w związku z odwołaniem <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>z dnia 15 kwietnia 2019 r. znak <span class="anon-block"> (...)- (...)</span>
</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->
zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza, że <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu umów zleceń zawartych między <span class="anon-block">J. R. (1)</span> a <span class="anon-block">(...)</span> Zespołem Szkół w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> za okres od 1 października 2016r. do 31 października 2016r. i od 1 listopada 2016r. do 30 czerwca 2017r.; </em>
</strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> na rzecz <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> 180 (sto osiemdziesiąt) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. </em>
</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Decyzją z 15 kwietnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span>, działając w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 1;art. 83 ust. 1 pkt. 2;art. 83 ust. 1 pkt. 3;art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 8;art. 8 ust. 2 a;art. 13;art. 13 pkt. 1;art. 18;art. 18 ust. 1;art. 18 ust. 1 a;art. 20;art. 20 ust. 1)">art. 83 ust. 1 pkt 1-3, art. 6 ust.1 pkt. 1, art. 8 ust. 2a, art. 13 pkt.1, art. 18 ust.1 i 1a, art. 20 ust.1, ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 85;art. 85 ust. 1;art. 81;art. 81 ust. 1)">art. 85 ust.1, art. 81 ust.1</a>, w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042102135" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 (art. 109;art. 109 ust. 2)">art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych</a> (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1510), stwierdził, że <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne z tytułu umów zleceń zawartych między <span class="anon-block">J. R. (1)</span> a <span class="anon-block">(...)</span>Zespołem Szkół w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> (<span class="anon-block"> (...)</span> przy <span class="anon-block"> (...)</span>), a wykonywanych na rzecz własnego pracodawcy, to jest <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span>, za okres od 1.10.2016 r. do 31.10.2016 r. i od 1.11.2016 r. do 30.06.2017 r.</p>
<p>W uzasadnieniu tej decyzji ZUS podnosił w szczególności, iż mimo zawartych między <span class="anon-block">J. R. (1)</span> a <span class="anon-block"> (...)</span> przy <span class="anon-block"> (...)</span> umów zleceń, to pracodawcą <span class="anon-block">M. S.</span> pozostaje <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> i właśnie ta szkoła jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe chorobowe i wypadkowe z tytułu zawartych i realizowanych umów zlecenia.</p>
<p>Uznając powyższą decyzję za nieprawidłową, płatnik składek <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span>, wniósł od niej odwołanie, negując zarzucaną przez organ rentowy konieczność naliczenia i odprowadzenia składek od umów zleceń zawartych z między <span class="anon-block">J. R. (1)</span> a <span class="anon-block">(...)</span> Zespołem Szkół w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> i wnosił o jej zmianę.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołanie, ZUS wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block">J. R. (1)</span> zawarła w dniu 31.08.2016 r. w <span class="anon-block">S.</span> <span class="anon-block">umowę zlecenia nr (...)</span> z <span class="anon-block">(...)</span> Zespołem Szkół w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> reprezentowanym przez Dyrektora <span class="anon-block">D. K.</span>. W ramach tej umowy zobowiązała się do prowadzenia przydzielonych zajęć dydaktycznych w <span class="anon-block">(...)</span>Liceum Ogólnokształcącym <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> w wymiarze 216 godzin. Zajęcia były prowadzone zgodnie z umową w okresie od 1.09.2016 r. do 30.06.2017 r. W umowie ustalono z tego tytułu wynagrodzenie, które płacone było przez zleceniodawcę <span class="anon-block"> (...)</span> przy <span class="anon-block"> (...)</span> po złożeniu sprawozdania z ich wykonania i przedłożeniu rachunku w okresach miesięcznych ( umowa zlecenia i rachunki - akta rentowe). Z tytułu zawarcia tej umowy <span class="anon-block">J. R. (1)</span> była zgłoszona wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.</p>
<p>Ponadto <span class="anon-block">J. R. (1)</span> zawarła 27.09.2016 r. z <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> reprezentowaną przez <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">M. W.</span>, umowę o pracę na czas określony od 1.10.2016 r. do 30.09.2017 r. w ramach pełnego etatu. W warunkach zatrudnienia wskazano, że <span class="anon-block">J. R. (1)</span> będzie zatrudniona na stanowisku wykładowcy, a miejscem wykonywania pracy będzie <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span>, jako podstawowe miejsce pracy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051641365" title="Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ()">ustawy prawo o szkolnictwie wyższym</a>. Z tego tytułu podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Umowa ta 28.10.2016 r. była aneksowana, zmianie uległ wymiar czasu pracy z pełnego etatu na 7/8 etatu. Proporcjonalnie zmniejszono też miesięczne wynagrodzenie zasadnicze (akta osobowe <span class="anon-block">J. R. (1)</span>).</p>
<p>Z wyjaśnień <span class="anon-block">J. R. (1)</span> wynika, że na podstawie umowy zlecenia zawartej z <span class="anon-block"> (...)</span> nauczała we wskazanym liceum <span class="anon-block">(...)</span>w klasach od pierwszej do trzeciej. Natomiast w <span class="anon-block"> (...)</span> prowadziła zajęcia z <span class="anon-block">(...)</span>. W jej ocenie były to zupełnie inne przedmioty. Inna była też podległość służbowa, w Uczelni podlegała pod <span class="anon-block">(...)</span>, natomiast w Liceum pod Dyrektora. Inne były też osoby, z którymi załatwiała sprawy kadrowo-finansowe (wyjaśnienia k. 65 odw.).</p>
<p>Podstawą działania pracodawcy <span class="anon-block">J. R. (1)</span> (<span class="anon-block"> (...)</span>) jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2005 r. (Dz.U. Nr 116, poz. 967), bowiem zgodnie z jego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970960590" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych - Dz. U. z 1997 r. Nr 96, poz. 590 (art. 10 § 1)">§ 1</a> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970960590" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych - Dz. U. z 1997 r. Nr 96, poz. 590 (art. 10;art. 10 ust. 1)">
<span class="underline">
<!-- -->art. 10 ust. 1</span> ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych</a> (Dz.U. <span class="underline">
<!-- -->Nr 96, poz. 590</span>, z późn. zm.), utworzono z dniem 15 lipca 2005 r. <span class="anon-block">(...)</span>pod nazwą "<span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span>".</p>
<p>Zgodnie z § 10 statutu tej Uczelni, w jej skład wchodzi między innymi <span class="anon-block">(...)</span> Zespół Szkół (statut akta rentowe). Mocą uchwały Senatu <span class="anon-block"> (...)</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z 28.09.2016 r. <span class="anon-block">(...)</span>Zespołowi Szkół w <span class="anon-block">S.</span> nadano odrębny statut (k.14-19 akt).</p>
<p>Z regulacji zawartej w § 1 pkt. 3 statutu wynika, że <span class="anon-block"> (...)</span> jest dla tej jednostki organem prowadzącym, a nadzór pedagogiczny sprawuje <span class="anon-block"> (...)</span> Kurator Oświaty w <span class="anon-block">B.</span>.</p>
<p>Zgodnie z dalszymi postanowieniami statutu, <span class="anon-block"> (...)</span> posiada odrębną strukturę organizacyjną (§ 2 i 3 statutu), stanowiska pracy (§ 5 statutu) i odrębny budżet (§ 7 ust.1 statutu), a jego Dyrektor dysponuje uprawnieniem do zatrudniania i zwalniania pracowników (§ 3 ust.2 statutu). <span class="anon-block">(...)</span>Zespół Szkół jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną <span class="anon-block"> (...)</span>, posiada własny NIP i REGON, jest płatnikiem podatku dochodowego, składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, nie jest płatnikiem VAT i nie ma osobowości prawnej. <span class="anon-block"> W (...)</span> zatrudnieni są pracownicy administracji i obsługi, w tym główny księgowy, do wykonywania zadań administracyjno-gospodarczych i budżetowo-księgowych oraz nauczyciele. Na dzień 31.12.2016 r. <span class="anon-block"> (...)</span> zatrudniał 26 osób, w tym 22 pracowników pełnozatrudnionych i 4 niepełnozatrudnionych. W tej liczbie zatrudniał 15 nauczycieli, 7 pracowników administracyjnych i 4 obsługi (roczne sprawozdanie finansowe za rok 2016 k. 106 akt).</p>
<p>Istotne jest, że <span class="anon-block"> (...)</span> jest finansowany w całości z dotacji przekazywanej przez Urząd Miasta w <span class="anon-block">S.</span>, natomiast gospodarkę finansową prowadzi według zasad określonych przez organ prowadzący, czyli <span class="anon-block"> (...)</span> (§ 7 statutu <span class="anon-block"> (...)</span> k.18). Może pozyskiwać też środki z innych źródeł. O dotację występuje samodzielnie <span class="anon-block"> (...)</span>, co miesiąc informuje też Urząd Miasta, ilu ma aktualnie uczniów, gdyż od tego zależy wysokość dotacji. <span class="anon-block"> (...)</span> samodzielnie sporządza plan rzeczowo-finansowy na następny rok. Plan ten jest przekazywany do organu założycielskiego, który uwzględnia go przy sporządzaniu budżetu na kolejny rok. Z rocznego sprawozdania finansowego wynika też, jaka jest struktura przychodów <span class="anon-block"> (...)</span>. Przychody te to głównie dotacje na cele dydaktyczne (k.104).</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...)</span> nie posiada własnych budynków, korzysta z pomieszczeń <span class="anon-block"> (...)</span>. Z tego tytułu nie zawarto umowy najmu, ale <span class="anon-block"> (...)</span> pokrywa koszty związane z bieżącym utrzymaniem – jest obciążana notą księgową przez <span class="anon-block"> (...)</span> i na tej podstawie przekazuje środki. <span class="anon-block"> (...)</span> posiada własne środki z tytułu wykonywanych umów, z tych dochodów finansowana jest działalność szkoły, która nie może być finansowana z dotacji oświatowej (zeznania Dyrektora <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">D. K.</span>, Kanclerza Uczelni <span class="anon-block">E. Z.</span> k.63-65 i głównej księgowej <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">K. W.</span> k. 146-147).</p>
<p>
<span class="anon-block">(...)</span> Zespół Szkół w <span class="anon-block">S.</span> przy<span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> działa w oparciu o prawo oświatowe i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910950425" title="Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz. U. z 1991 r. Nr 95, poz. 425 ()">ustawę o systemie oświaty</a>.</p>
<p>
<span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> jest publiczną uczelnią zawodową posiada osobowość prawną i jest płatnikiem VAT. Działa w oparciu o przepisy dotyczące szkół wyższych.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Przy rozpoznaniu sprawy kluczowa jest interpretacja pojęcia prawnego: wykonywania pracy przez zleceniobiorcę osoby trzeciej na rzecz pracodawcy, z którym zleceniobiorca pozostaje w stosunku pracy, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 2 a)">art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.). Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksem cywilnym</a> stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.</p>
<p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego, zapoczątkowanym uchwałą z 2.09.2009 r., sygn. akt II UZP 6/09 (OSNP nr 3-4/2010, poz. 46) i dalej: wyrok z 18.10.2011 r. III UK 22/11, wyrok z 11.05.2012 r. I UK 5/12, jednolicie przyjmuje się, że w wypadku, gdy osoba pozostająca w stosunku pracy, jednocześnie w ramach umowy zlecenia zawartej z osobą trzecią wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy, to wówczas ten pracodawca jest płatnikiem składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe tego pracownika z tytułu tej umowy (uchwała SN z 6.02.2014 r., sygn. akt II UK 279/13).</p>
<p>Sąd Najwyższy w wyroku z 23.05.2014 r., II UK 445/13 podsumowując dotychczasowe stanowisko w sprawie wykładni powyższego przepisu wskazał, między innymi, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy wykonywania pracy na podstawie jednej z wymienionych w nim umów prawa cywilnego przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, a także wykonywania pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która wymienioną umowę zawarła z osobą trzecią, jednak w ramach tej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej jest to, że - będąc pracownikiem związanym stosunkiem pracy z określonym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z inną osobą. Sąd Najwyższy wywodził, że celem takiej regulacji jest ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych zawieranych z własnymi pracownikami dla realizacji tych samych zadań, które wykonują w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jak też celem tej regulacji jest ochrona pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tych pracowników w ramach umów cywilnoprawnych nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (umowa agencyjna, zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się również uwagę, że na tle art. 8 ust. 2a ustawy systemowej pojęcie pracownika w zakresie ubezpieczenia społecznego nie pokrywa się ściśle z takim pojęciem, jakim posługuje się prawo pracy, a odczytywanie tego przepisu w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej prowadzi do wniosku, że rzeczywisty stosunek prawny regulowany wymienionymi w nim umowami cywilnymi, który istnieje na gruncie prawa cywilnego, nie wywołuje skutków w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych.</p>
<p>W wyroku Sądu Najwyższego z 7.02.2017 r., II UK 693/15 został wyrażony pogląd, zgodnie z którym „Praca wykonywana na rzecz pracodawcy” to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 8;art. 8 ust. 2 a)">art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Z punku widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. Wszystko to zaś ma na celu obniżenie kosztów zatrudnienia przez zastąpienie „oskładkowanego” wynagrodzenia za pracę „nieoskładkowanym” wynagrodzeniem za wykonanie dzieła lub za wykonanie usług.</p>
<p>Powyższy pogląd jest w orzecznictwie konsekwentnie utrzymywany - postanowienie Sądu Najwyższego z 5.09.2018 r., I UK 367/17; postanowienie Sądu Najwyższego z6.06.2018 r. IUK 300/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 12.04.2018 r. II UK 284/17.</p>
<p>Należy też przypomnieć, że w kontekście przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, utrwalone orzecznictwo wskazuje, że zwrot działać na rzecz opisuje sytuację faktyczną, w której należy zastosować konstrukcję uznania za pracownika. Jest nią istnienie trójkąta umów, tj.: umowy o pracę, zlecenia między pracownikiem a osobą trzecią i o podwykonawstwo między pracodawcą a zleceniodawcą. Pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej na rzecz zleceniodawcy, przy czym następuje to w wyniku zawarcia umowy zlecenia/świadczenia usług z osobą trzecią oraz zawartej umowy cywilnoprawnej między pracodawcą a zleceniodawcą (zob. wyrok SA w Szczecinie z 10.2.2015 r., III AUa 378/14.; wyrok SA w Gdańsku z 27.11.2014 r., III AUa 476/14. oraz wyrok SA w Gdańsku z 17.9.2014 r., III AUa 2714/13.). Judykatura zatem wskazuje, że pojęcie wykonywanie pracy należy rozumieć, jako przysparzanie korzyści pracodawcy – czy to materialnych, czy niematerialnych, natomiast bezsprzecznie takie korzyści muszą być wynikiem pracy. Czynnikiem decydującym o tym, na rzecz jakiego podmiotu praca była de facto wykonywana, jest jej efekt, a ściślej rzecz ujmując, należy w takiej sytuacji badać, który podmiot osiąga w ostatecznym rozrachunku korzyść z wykonania umowy. Nie jest przy tym wymagane, aby pracownik wykonywał w ramach umowy zlecenia takie same czy nawet podobne czynności jak w ramach stosunku pracy. Mogą być to nawet czynności o zupełnie odmiennym charakterze. Istotne jest to, że korzyści z tejże pracy uzyskuje pracodawca (zob. wyrok SA w Gdańsku z 25.2.2015 r., III AUa 1568/14, oraz wyrok SA w Białymstoku z 21.10.2014 r., III AUa 905/14.).</p>
<p>Wskazanego poglądu prawnego nie można jednak stosować automatycznie, bez rozważenia realiów konkretnej sprawy i bez oceny wartości chronionych artykułem 8 ust. 2a ustawy systemowej. Przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej dotyczy, jako płatnika składek, pracodawcy, na rzecz którego w istocie jest wykonywana praca przez zleceniobiorcę osoby trzeciej. Niemniej treść tego przepisu nie prowadzi wprost do konkluzji, że ustawodawca jednoznacznie uregulował, że w każdym przypadku, gdy zleceniobiorca osoby trzeciej pracuje w formie organizacyjnej wytyczonej przez własnego pracodawcę, to istnieje obowiązek uznania, że praca jest świadczona na rzecz własnego pracodawcy w rozumieniu art. 8 ust. 2a, a nie na rzecz zleceniodawcy. Nie ulega również wątpliwości, że przepisy art. 8 ust. 1 i ust. 2a ustawy systemowej nie wykluczają obowiązującej w polskim porządku prawnym zasady swobody działalności gospodarczej, jak też nie ograniczają przedsiębiorcy w decydowaniu o zatrudnianiu i o sposobie prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wyboru formy organizacyjno-prawnej, zasad funkcjonowania, konkurowania z innymi podmiotami. Wskazana regulacja nie wymaga także, aby pracodawca postępował wbrew rachunkowi ekonomicznemu, ani też nie ogranicza pracowników, co do podejmowania dodatkowego zatrudnienie tylko u swojego pracodawcy. Decydującym kryterium dla oceny, czy wykreowana relacja prawna trzech podmiotów: pracodawcy, pracownika/zleceniobiorcy i osoby trzeciej/zleceniodawcy nie narusza normy z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, jest właśnie przesłanka świadczenia pracy przez zleceniobiorcę osoby trzeciej na rzecz własnego pracodawcy.</p>
<p>Nie można jednak automatycznie przyjmować, że w każdym przypadku, gdy praca zleceniobiorcy wykazuje jakikolwiek związek z działalnością własnego pracodawcy, będzie istniał obowiązek zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Ustawodawca nie wprowadził tutaj fikcji prawnej i nie ma podstaw by w każdym takim przypadku z mocy prawa stwierdzać podleganie ubezpieczeniu społecznemu u pracodawcy. Przyjęcie takiej oceny jest nadinterpretacją treści normy zawartej w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Po to by stwierdzić, na czyją rzecz pracuje zleceniobiorca, należy uwzględnić wszystkie okoliczności w jakich realizowana jest umowa zlecenia zawarta z osobą trzecią, zaś nie jest wystarczająca fragmentaryczna ocena działalności podmiotów, sprowadzająca się do stwierdzenia istnienia jakiejkolwiek więzi pracy zleceniobiorcy z działalnością podmiotu będącego jednocześnie pracodawcą zleceniobiorcy.</p>
<p>W sprawie, organ rentowy automatycznie zastosował normę z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, bez wniknięcia w zagadnienie, kto w istocie organizował pracę zleceniobiorców i bezpośrednio korzystał z jej efektów. Wskazane okoliczności prowadzą wprost do wniosku, że sytuacja prawna wykreowana przez płatnika <span class="anon-block"> - (...)</span> i zleceniodawcę <span class="anon-block"> - (...)</span> nie wpisywała się w cel regulacji zawartej w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, ponieważ płatnikowi nie można zarzucić zamiaru naruszenia prawem ustalonych gwarancji pracowniczych, jak też zamiaru obejścia przepisów w zakresie obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników. Posiadająca osobowość prawną <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span> jest publiczną uczelnią zawodową, działającą na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1668). Natomiast <span class="anon-block"> (...)</span>, będący jej wyodrębnioną jednostką organizacyjną i nie mający osobowości prawnej, działa w oparciu o inną podstawę prawną, a mianowicie prawo oświatowe i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910950425" title="Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz. U. z 1991 r. Nr 95, poz. 425 ()">ustawę o systemie oświaty</a>. <span class="anon-block">(...)</span>Zespół Szkół jest finansowany z dotacji oświatowych oraz własnych środków, o czym stanowi treść zarządzenia <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>. Znamiennym jest przy tym, iż jak to wynika z § 4 ust.2 powołanego zarządzenia, koszty, o których mowa w wyżej przytoczonym § 4 ust.1 zarządzenia są kosztami bieżącymi, ponoszonymi przez Zespół, za które organ prowadzący będzie ją obciążał według terminów opisanych w § 5 ust. 2, który z kolei stanowi, iż obciążenie dokonywane będzie na podstawie noty księgowej na koniec każdego miesiąca danego roku.</p>
<p>Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów i innych bezspornych okoliczności, należy stwierdzić, że z efektów pracy zainteresowanej <span class="anon-block">J. R. (1)</span> nie korzystał bezpośrednio płatnik składek <span class="anon-block"> (...)</span>, lecz <span class="anon-block"> (...)</span>. <span class="anon-block">J. R. (1)</span> prowadziła przydzielone zajęcia dydaktyczne w <span class="anon-block">(...)</span>Liceum Ogólnokształcącym <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">S.</span>. Polegały one na nauczaniu <span class="anon-block">(...)</span>w klasach od pierwszej do trzeciej liceum. Zajęcia były prowadzone zgodnie z umową w okresie od 1.09.2016 r. do 30.06.2017 r. Były one organizowane przez <span class="anon-block"> (...)</span>, rodzajowo inne i świadczone w innym miejscu. W umowie ustalono z tego tytułu wynagrodzenie, które płacone było przez zleceniodawcę <span class="anon-block"> (...)</span> przy <span class="anon-block"> (...)</span> po złożeniu sprawozdania z ich wykonania i przedłożeniu rachunku w okresach miesięcznych. Wynagrodzenie za przeprowadzone zajęcia było finansowane ze środków pochodzących z dotacji oświatowej przekazywanej przez Urząd Miasta w <span class="anon-block">S.</span>. Płatnik składek <span class="anon-block"> (...)</span> nie miała żadnych wymiernych korzyści z efektów pracy <span class="anon-block">J. R. (1)</span>. Podnoszone przez organ rentowy „dopensowanie etatu” nie obowiązywało w okresie, gdy zatrudniona była <span class="anon-block">J. R. (2)</span> (por. § 4 zarządzenia z 8.09.2014 r. i z 31.05.2016 r. k.119 i 124 akt). Zresztą kosztami tymi i tak końcowo obciążany był <span class="anon-block"> (...)</span> § 4 ust 2 zarządzenia.</p>
<p>W ocenie Sądu, w sprawie nie było więc podstaw faktycznych do uznania, że zainteresowana świadczyła pracę na rzecz i w interesie płatnika, co uzasadnia ocenę, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, więc płatnik składek nie miał obowiązku uwzględniania w podstawie wymiaru składek pracownika, wynagrodzenia osiąganego przez niego jako zleceniobiorcy w związku z realizacją umowy zawartej z <span class="anon-block">J. R. (1)</span>. Dla uzasadnionej kwalifikacji z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, konieczne jest stwierdzenie faktycznego wykonywania pracy na rzecz własnego pracodawcy przez pracownika w ramach umowy cywilnoprawnej. Nie jest natomiast wystarczający fakt pośredniego wykorzystania efektów pracy własnego pracownika pozyskanych przez podmiot trzeci, z którym ten pracownik zawarł umowę cywilnoprawną - taki stan nie wyczerpuje przesłanek art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Dla zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, nie wystarcza też stwierdzenie jakiegokolwiek powiązania pracy zleceniobiorcy osoby trzeciej z działalnością płatnika będącego pracodawcą tego zleceniobiorcy.</p>
<p>W ocenie Sądu, zasadnie zatem odwołująca uczelnia argumentowała, że nie była beneficjentem rezultatów pracy zleceniobiorcy <span class="anon-block">J. R. (3)</span>. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477<sup>
<!-- -->14</sup> § 2 k.p.c.</a> orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.</p>
<p>W myśl zasady odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>, strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Tym samym organ rentowy, jako przegrywający, winien ponieść w całości koszty zastępstwa procesowego odwołującego, który w niniejszym postępowaniu był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, a który wnosił o zasądzenie tych kosztów, biorąc za podstawę stawkę za czynności radcy prawnego określoną w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).</p>
</div>