III FZ 435/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 484/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 listopada 2021 r. Nr SKO.410.187.2021 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 27 czerwca 2022 r., I SA/Gd 484/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie ze skargi G. [...] sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: "strona", "skarżąca", "spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 5 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017r., działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji wójta Gminy C. z 8 września 2021r. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, we wniosku o wstrzymanie wykonania wymienionych decyzji spółka podała, że w dniu 15 lipca 2021 r., na terenie biogazowni prowadzonej przez skarżącą doszło do katastrofy budowlanej polegającej na zniszczeniu trzech zbiorników fermentacyjnych, wchodzących w skład bloku nr 1. W wyniku tego zdarzenia biogazownia nie prowadzi działalności gospodarczej, a straty spowodowane katastrofą szacowane są na minimum [...] zł. W związku z tym sytuacja finansowa strony jest trudna, a egzekucja należności publicznoprawnych spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i może prowadzić w skutkach do upadłości spółki. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji sąd pierwszej instancji uznał, że argumentacja strony nie jest wystarczająca do udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu postanowienia, spółka w złożonym wniosku powołała się na okoliczność wystąpienia katastrofy budowlanej w prowadzonym przez nią przedsiębiorstwie, polegającej na zniszczeniu jednego z bloków zbiorników fermentacyjnych. Niewątpliwie opisywane zdarzenie musiało mieć wpływ na funkcjonowanie skarżącej, której działalność skupia się na wytwarzaniu energii z biomasy. Zniszczeniu uległa bowiem część urządzeń niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, będącej źródłem uzyskiwanego przez spółkę przychodu. W ocenie sądu pierwszej instancji wskazywana przez stronę okoliczność nie stanowi sama w sobie wystarczającej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez Sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych). Dopiero bowiem ich konfrontacja z wysokością określonego zaskarżonymi decyzjami zobowiązania może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na podstawie przedstawionych przez spółkę informacji nie można zaś ustalić, w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a Sąd nie może tych okoliczności domniemywać. W szczególności skarżąca nie podała danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów, czy stanu rachunków bankowych. Do wniosku nie zostały przy tym dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby sądowi pierwszej instancji ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącej, spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Sąd pierwszej instancji nie miał zaś informacji, czy skarżąca z tytułu zaistniałego zdarzenia uzyskała odpowiednią rekompensatę. Nie można natomiast wykluczyć, że w związku z zaistniałym zdarzeniem spółce zostało wypłacone odszkodowanie, a co za tym idzie powstałe straty zostały choćby częściowo naprawione. 3. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezpodstawną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 5 listopada 2021 r. oraz decyzji Wójta Gminy C. z 8 września 2021 r., podczas gdy okoliczności faktyczne pozwalają na wyciągnięcie wniosku, iż wykonanie zaskarżonych decyzji stanowi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazano w uzasadnieniu zażalenia, teren nieruchomości, objęty prowadzonym postępowaniem nie jest wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na zniszczenie biogazowni. Skarżąca spółka na mocy ugody z 21 czerwca 2022 r. otrzymała co prawda odszkodowanie za zniszczenia biogazowni w łącznej wysokości [...] zł, jednakże odszkodowanie to w całości zostanie przeznaczone na odbudowę biogazowni. Kwota ta nie jest jednak wystarczająca do odbudowy biogazowni. Podpisana w dniu 24 stycznia 2022 r. umowa na odbudowę biogazowni rolniczej przewiduje wynagrodzenie wykonawcy na poziomie [...] zł netto plus podatek VAT. Powyższe, w połączeniu z faktami, iż skarżąca nie osiąga od czasu katastrofy budowlanej żadnych zysków z biogazowni rolniczej, a w dodatku zmuszona jest do utrzymywania całej dotychczasowej kadry pracowniczej sprawia, iż biogazownia od czasu katastrofy budowlanej generuje wysokie straty. Ewentualne wszczęcie egzekucji, naliczonego w zaskarżonych decyzjach podatku od nieruchomości, spowodowałoby najprawdopodobniej konieczność zgłoszenia wniosku o upadłość skarżącej. Do zażalenia załączono dokumentację dotyczącą aktualnej sytuacji finansowej spółki. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia, że wykonanie ostatecznej decyzji, zaskarżonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, może spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, spoczywa na stronie skarżącej, która domaga się wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji (por. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., II FSK 2165/13; z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07z 13 grudnia 2004 r., FZ 496/04; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie aprobowany jest pogląd, że dla wykazania przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a wnioskodawca nie może poprzestać na twierdzeniach o złej sytuacji materialnej. Twierdzenia te powinny być poparte stosowną dokumentacją. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi więc w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie sądu pierwszej instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Jak bowiem prawidłowo sąd pierwszej instancji wyjaśnił stronie, każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, co nie oznacza automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r., II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2011 r., I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują inne, szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji wyjaśnił stronie, że do wniosku nie zostały dołączone żadne dokumenty, które umożliwiłyby Sądowi ocenę, czy dobrowolne bądź przymusowe wykonanie decyzji, z uwagi na sytuację finansową skarżącej, spowoduje zaistnienie zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Jak wskazuje się bowiem w utrwalonym orzecznictwie, aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja zobowiązania podatkowego może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do jej sytuacji majątkowej. Bez porównania tych dwu wartości, nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia spółki, że w jej przypadku zapłata wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienia NSA: z 13 maja 2021 r., II GZ 143/21; z 13 listopada 2020 r., II GZ 324/20; z 9 lipca 2020 r., II GZ 169/20). Bez przedłożenia przez skarżącą stosownych dokumentów źródłowych, z których wynikałaby jej rzeczywista zdolność płatnicza, nie jest w istocie możliwe zweryfikowanie zarówno wysokości uzyskiwanego dochodu, jego regularności, jak i wartości środków majątkowych należących do skarżącej. Danych tych, w sytuacji ich nieprzedstawienia, nie można w żaden sposób skonfrontować z wysokością nałożonego zobowiązania, co uniemożliwia dokonanie analizy zdolności finansowej strony i rozmiaru ciążącego na niej obciążenia oraz ryzyka powstania ewentualnych szkód lub skutków. W rozpoznawanej sprawie takich dokumentów skarżąca nie przedłożyła na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji. Brak wiedzy sądu pierwszej instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej spółki nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo WSA w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Powyższej oceny nie mogła również zmienić argumentacja przywołana przez stronę w zażaleniu, Autor zażalenia podnosi bowiem, że kwota wynikająca z zawartej ugody nie jest wystarczająca na odbudowę biogazowni. Tymczasem, jak wynika z załączonej dokumentacji, umowę z wykonawcą odbudowy zbiorników fermentacyjnych zawarto w styczniu 2022r., a ugodę z ubezpieczycielem 21 czerwca 2022r., a więc w momencie kiedy znano już koszty odbudowy biogazowni. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.