I SA/Po 254/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2022 r. sprawy ze skargi H. W. i T. W. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Wojewoda postanowieniem z dnia 4 marca 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia H. W. i T. W. utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 3 stycznia 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, położoną w miejscowości S., w gminie [...], oznaczoną ewidencyjnie jako: obręb S., działki nr [...] i [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...] - w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) w zw. z art. 98 ust. 3, art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 1990 ze zm.). W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i powołując art. 61 K.p.a. stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego. T. W. nie posiada bowiem legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym za działki nr [...] i [...]. Z kolei postępowania administracyjne zainicjowane wcześniejszymi wnioskami H. W. w odniesieniu do działki nr [...] i [...] nadal są w toku. Organ zauważył, że podanie H. W. i T. W. z [...] listopada 2021 r. dotyczyło również działki nr [...]. Organ I instancji nie wydał jednak orzeczenia w tym zakresie. W skardze skarżący nie sformułowali zarzutów i wniosków. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na wezwanie Sądu, pismem procesowym z dnia 29 kwietnia 2022 r., pełnomocnik skarżących uzupełnił skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W zakresie określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: I. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności, że właścicielem nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jest T. W. (a nie H. W.), że decyzje w zakresie odszkodowania za utracone prawo własności działek [...] i [...] zostały wydane przez Starostę [...] odpowiednio w dniu [...] lipca 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r. w stosunku do H. W. niebędącej ich właścicielem, a nadto że odszkodowanie zostało ustalone w oparciu o nieaktualny operat szacunkowy; b) art. 61a § 1 w zw. z art. 138 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zamiast jego uchylenia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli sądowej poddane zostało postanowienie Wojewody [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 61 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest wówczas uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - umorzyć postępowanie. Z kolei zgodnie z art. 61a K.p.a., gdy powyższe żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego. Jak wykazały organy T. W. nie posiada legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym za działki nr [...] i [...]. Z kolei postępowania administracyjne zainicjowane wcześniejszymi wnioskami H. W. w odniesieniu do działki nr [...] i [...] nadal są w toku lub są prawomocnie zakończone. Jak wynika z ustaleń organów decyzją z [...] lipca 2019 r. Starosta [...] ustalił na rzecz H. W. odszkodowanie za utracone prawo własności nieruchomości, obejmującej działkę nr [...]. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Wojewody z [...] października 2019 r. nr [...] Wyrokiem z 11 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 990/19, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł Wojewoda. Następnie N. S. A. wyrokiem z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1559/20, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Wyrokiem z 5 marca 2021 r. o sygn. akt I SA/Po 46/21 WSA w Poznaniu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, oddalił skargę na decyzję organu II instancji z 11 października 2019 r. nr [...] Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. W.. Orzeczenie nie jest prawomocne. Natomiast decyzją z 1 kwietnia 2019 r. nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie o ustalenie odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości, obejmującej działkę nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Starosta [...] stwierdził, że w warunkach niniejszej sprawy nie doszło do administracyjnoprawnego odjęcia prawa własności, a zatem nie jest możliwe również administracyjnoprawne ustalenie odszkodowania za prawo do nieruchomości. Z zapisów księgi wieczystej ww. nieruchomości wynika natomiast, że jej właścicielem jest aktualnie T. W.. Ww. rozstrzygnięcie Starosty [...] stało się ostateczne z dniem [...] kwietnia 2019 r. H. W. wystąpiła następnie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Wojewoda postanowieniem z 10 grudnia 2020 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia. Obecnie Minister Rozwoju, Pracy i Technologii rozpatruje odwołanie od decyzji Wojewody. Z kolei decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], Starosta [...] ustalił na rzecz H. W. odszkodowanie za nieruchomość, obejmującą działkę nr [...]. Od powyższego orzeczenia odwołała się H. W.. Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie organu II instancji zostało następnie zaskarżone do WSA w Poznaniu. Wyrokiem z 12 stycznia 2021 r. sygn. Akt I SA/Po 652/20 WSA w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wojewody z 25 czerwca 2020 r. nr [...] Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła H. W.. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że NSA wyrokiem z 3 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 985/21 oddalił skargę kasacyjną H. W. od powyższego wyroku. Sprawy dotyczące ustalenia odszkodowania na dzień wydania zaskarżonego postanowienia za nieruchomości, obejmujące działki nr [...], [...] - były w toku. Należy jednak podkreślić, że decyzje Wojewody z [...] czerwca 2020 r. nr [...] oraz z 11 października 2019 r. nr [...] są ostateczne, a zarazem wykonalne. Stanowią podstawę do wypłaty odszkodowania na rzecz H. W.. Do dokonania tej czynności zobowiązana jest natomiast Gmina [...] Jednocześnie należy wskazać, że w postępowaniach dotyczących ustalenia odszkodowania za działki nr [...] i [...] legitymację do dochodzenia odszkodowania posiada H. W., a nie T. W.. Rozstrzygnięcia organów administracji w tym zakresie nie były też kwestionowane przez sądy administracyjne. W ocenie Sądu, w związku z toczącymi się postępowaniami, prawidłowo organy zastosowały przepisy art. 61a § 1 O.p. uznając, że postępowanie nie może być wszczęte i prowadzone z wniosku skarżących w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotowe działki. Podkreślić należy, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, zaś okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r. o sygn. akt I OSK 528/19, publ. LEX nr 3288417). W konsekwencji powyższego nie mogły odnieść skutecznego rezultatu zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, podniesione przez pełnomocnika skarżących. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.