II SA/Wa 1617/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2020 r. sprawy ze skargi W. T. na akt Prezydenta Miasta O. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego Gminy [...] stwierdza nieważność zaskarżonego aktu UZASADNIENIE W.T. wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r. (data wpływu do organu 5 marca 2019 r.) wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o skierowanie do zwarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego Gminy [...]. Swój wniosek uzasadnił bezdomnością po opuszczeniu zakładu karnego oraz brakiem możliwości uzyskania pomocy ze strony osób bliskich. Wskazał ponadto, że swoją przyszłość wiąże z miastem [...], ponieważ w tym mieście pragnie założyć własną działalność gospodarczą, założyć rodzinę i rozpocząć "normalne życie". Wskazał, że jest zainteresowany otrzymaniem lokalu, który może częściowo sam wyremontować. Komisja Mieszkaniowej Rady Miasta [...] na posiedzeniu w dniu [...] maja 2019 r., po szczegółowym zapoznaniu się z sytuacją przedstawioną we wniosku oraz z informacjami uzyskanymi z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], Sądu Rejonowego w [...] [...] Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej i Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], wydała negatywną opinię w sprawie wynajęcia W.T. lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego Gminy [...]. Komisja Mieszkaniowa ustaliła, że W.T. (46 lat) stanowi 1-osobowe gospodarstwo domowe, nie posiada zameldowania na terenie gminy [...]. Z dokumentów będących w posiadaniu Wydziału Gospodarki Lokalami Urzędu Miasta [...] wynika, że ww. na terenie [...] zamieszkiwał od 2009 r. (w międzyczasie odbywał karę pozbawienia wolności). Wnioskodawca mieszkał wspólnie z partnerką w lokalu przy ul. [...] w [...], do którego tytuł prawny posiadali E. i J.G.. Po rozpadzie związku stał się osobą bezdomną. Od lipca 2018 r. przebywał w Schronisku [...] przy ul. [...] w [...]. Odpłatność za pobyt w ww. schronisku od dnia [...] lipca do [...] października 2018 r. ponosiła Gmina [...] w kwocie miesięcznej 550 zł. Natomiast od [...] listopada 2018 r. opłaty za jego pobyt w schronisku ponosiła gmina [...], w której wnioskodawca posiadał ostatni adres stałego zameldowania. W czasie wydawania opinii wnioskodawca odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K., a przewidywany termin jego zwolnienia przypadał na dzień [...] listopada 2020 r. Źródło utrzymania wnioskodawcy w okresie ostatnich 12 miesięcy stanowił zasiłek stały i składka zdrowotna opłacana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] do listopada 2018 r. (po tym terminie OPS w [...] nie wypłacał już świadczeń wnioskodawcy). Ponadto OPS w [...] wypłacił wnioskodawcy zasiłek celowy w łącznej kwocie 1 606 zł, natomiast Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wypłacił zasiłek celowy oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności na łączną kwotę 450 zł (zgodnie z obowiązującymi przepisami ww. zasiłki nie są zaliczane do dochodu). Średni miesięczny dochód stanowił kwotę 552,66 zł (niedostatek w jednoosobowym gospodarstwie domowym wynosi 1 925 zł). Komisja podała jednocześnie, że wnioskodawca ubiega się bezskutecznie o lokal z zasobu mieszkaniowego Gminy [...] od sierpnia 2016 r. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika również, że w 2018 r. wnioskodawca uzyskał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z tytułu zdiagnozowanej choroby psychicznej - orzeczenie jest ważne do dnia [...] grudnia 2020 r. Prezydent Miasta [...] pismem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] poinformował W.T. o negatywnym rozpatrzeniu jego wniosku o wynajem lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego Gminy [...]. W piśmie tym wyjaśnił, że sprawy wynajmowania lokali należących do mieszkaniowego zasobu Gminy [...] reguluje Uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy [...]. Zgodnie z § 5 załącznika ww. Uchwały pierwszeństwo najmu lokalu socjalnego przysługuje osobom, które nabyły takie uprawnienia na podstawie wyroku sądowego, a z § 22 pkt 1 i 2 ww. załącznika do Uchwały wynika, że propozycję najmu lokalu socjalnego mogą również otrzymać osoby znajdujące się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, spełniające łącznie następujące warunki: a) są bezdomne lub posiadają orzeczoną eksmisję z lokalu bez uprawnień do otrzymania lokalu socjalnego, b) pozostają w niedostatku, c) złożyły wniosek i uzyskały pozytywną opinię organu kontroli społecznej, d) zamieszkują na terenie gminy [...]. Wynajęcie lokalu w tym przypadku może nastąpić wyłącznie po umieszczeniu danej osoby na liście uprawnionych do wynajęcia lokalu socjalnego. Organ powołując się na negatywną opinię Komisji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2019 r. stwierdził, że negatywne rozpatrzenie wniosku wynika z bardzo trudnej sytuacji w zasobie mieszkań komunalnych będących w dyspozycji Gminy [...]. Ilość uzyskiwanych do dyspozycji lokali (na zasadzie naturalnego ruchu ludności) jest dalece niewystarczająca nawet dla realizacji najpilniejszych potrzeb jak zapewnienie lokali zamiennych dla osób zamieszkujących w budynkach przeznaczonych do rozbiórki oraz lokali socjalnych na rzecz osób, w stosunku do których sąd powszechny orzekł eksmisję z dotychczas użytkowanego lokalu i nałożył na gminę obowiązek dostarczenia takiego lokalu. W związku z powyższym Gmina [...] nie posiada możliwości prawnych do udzielenia pomocy wnioskodawcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. W.T. podniósł, że spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego z zasobów Gminy [...]. Zarzucił, że negatywne dla niego rozstrzygnięcie zostało wydane bez bezpośredniego z nim kontaktu i z pominięciem popierającego go w staraniach o lokal socjalny stanowiska Służby Więziennej. Podniósł również, że czuje się dyskryminowany z uwagi na pobyt w zakładzie karnym. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta Miasta [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonym piśmie. Jednocześnie podkreślił, że organ nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej oraz mieszkaniowej skarżącego. Jednak z uwagi na bardzo trudną sytuację w zasobie mieszkań komunalnych nie było możliwe uwzględnienie wniosku. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2019 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. Zarzucił, że zaskarżony akt został wydany dowolnie, a nie swobodnie, bez głębszej analizy i bez należytego uzasadnienia. Ani ze stanowiska Komisji Mieszkaniowej, ani z zaskarżonego aktu nie wynika bowiem jakie konkretnie okoliczności były podstawą odmowy przyznania lokalu socjalnego. W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych dokumentów na okoliczność aktualnej sytuacji życiowej skarżącego oraz czynności podejmowanych przez niego przed organami. Skarżący w pismach procesowym z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz z dnia [...] stycznia 2020 r. wniósł o przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność jego sytuacji oraz planów życiowych. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2020 r. skarżący ponowie wskazał na swoją trudną sytuację życiową wnosząc o uwzględnienie jego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że uchwała Zarządu Dzielnicy [...] odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu Sąd uznał, że skarga zasługuje ona na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu należy, że podstawę prawną do podjęcia zaskarżonego aktu stanowiły przepisy Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy [...]. Prezydent Miasta [...] wydając zaskarżony akt powołał się na § 5 oraz § 22 pkt 1 i 2 załącznika do ww. Uchwały. Powołany w tym akcie § 5 stanowi, że pierwszeństwo najmu lokalu socjalnego przysługuje osobom, które nabyły takie uprawnienia na podstawie wyroku sądowego. Zgodnie z kolej z § 22 pkt 1 i 2 załącznika do ww. Uchwały propozycję najmu lokalu socjalnego mogą również otrzymać osoby znajdujące się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, spełniające łącznie następujące warunki: a) są bezdomne lub posiadają orzeczoną eksmisję z lokalu bez uprawnień do otrzymania lokalu socjalnego, b) pozostają w niedostatku, c) złożyły wniosek i uzyskały pozytywną opinię organu kontroli społecznej, d) zamieszkują na terenie gminy [...] (pkt 1). Wynajęcie lokalu w tym przypadku może nastąpić wyłącznie po umieszczeniu danej osoby na liście uprawnionych do wynajęcia lokalu socjalnego (pkt 2). W niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący spełnia warunki określone w przepisie § 22 pkt 1 lit a) i b) załącznika do ww. Uchwały, gdyż jest osobą bezdomną oraz znajduje się w niedostatku. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika ponadto, że przed pobytem w zakładzie karnym, od 2009 r. skarżący zamieszkiwał w [...]. Z protokołu posiedzenia Komisji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2019 r. nie wynika, dlaczego wniosek skarżącego został zaopiniowany negatywnie. Prezydent Miasta [...] negatywne rozpatrzenie wniosku uzasadnił natomiast wyłącznie bardzo trudną sytuacją w zasobie mieszkań komunalnych będących w dyspozycji Gminy [...]. W zaskarżonym akcie zabrakło jednak jakichkolwiek ustaleń i rozważań organu, co do spełnia przez skarżącego przesłanek do skierowania go do zwarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowego Gminy [...] określonych w załączniku do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...]. Trudna sytuacja w zasobie mieszkań komunalnych będących w dyspozycji Gminy [...], na którą powołał się organ w zaskarżonym akcie, nie jest wymieniona w załączniku do ww. Uchwały jako przesłanka odmowy uwzględnienia wniosku o najem lokalu socjalnego. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 611) stanowi, że gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. W przepisie tym ustawodawca określił zatem kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są jak wskazuje powyższy przepis, osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Organ nie może zatem bez głębszej analizy pozbawiać możliwości uzyskania pomocy mieszkaniowej z gminnego zasobu osobę, która spełnia podstawowe kryteria przedmiotowe (jak warunki zamieszkiwania i wysokość dochodu). Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżony akt wydany został z rażącym naruszeniem przepisów § 22 pkt 1 i 2 załącznika do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy [...]. Zaszły zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu w oparciu o przepis art. 147 § 1 P.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ, zobligowany będzie poddać wnikliwej analizie sytuację życiową skarżącego i dopiero wtedy ocenić, czy poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku skarżącego o wynajem lokalu socjalnego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego aktu. Sąd zobowiązany jest jednocześnie wyjaśnić, iż nie uwzględnił wniosków pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów kierując się dyspozycją art. 106 § 3 P.p.s.a. zgodnie z którym, sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie oraz orzecznictwie postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami tego postępowania i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kierując się tymi wskazówkami Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawie nie było potrzeby przeprowadzania dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych przez pełnomocnika skarżącego dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Należy też wyjaśnić, że Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, gdyż dyspozycja przywołanego wyżej art. 106 § 3 P.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym dowodów z przesłuchania świadków. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.