II SA/Sz 428/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi S.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z [...] listopada 2019 r. S. Ś. ("strona", "skarżący") wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą E. Ś. (uprzednio E. N.). Decyzją Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (działającego z upoważnienia Burmistrza L. z [...] lipca 2018 r. w sprawie upoważnienia Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Ośrodka Pomocy Społecznej w L., do prowadzenia postępowań w sprawach świadczeń rodzinnych a także do wydawania w tych sprawach decyzji.), z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej: "u.ś.r."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497 ze zm., dalej: "rozporządzenie RM"), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "rozporządzenie RPPS"), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.") odmówiono stronie: 1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanej na E. Ś., 2. składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, wnioskowanej na stronę, 3. składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, wnioskowanej na stronę. Organ przywołał treść przepisów, na których się oparł. W uzasadnieniu wskazano, że E. Ś., zgodnie z orzeczeniem lekarskim z [...] lipca 2019 r., wydanym przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), jest trwale całkowicie niezdolna do pracy. Dalej organ wyjaśnił, że ww. posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia, bowiem nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji wskazując, że E. Ś. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1b u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ przytoczył treść przepisów prawa, na których się oparł. W uzasadnieniu wskazano, że strona jest bratem E. Ś., która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2015 r. Zgodnie z tym orzeczeniem E. Ś. została uznana za niezdolną do pracy trwale i całkowicie. Organ zauważył, że nie posiada ona orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a tylko wtedy, zgodnie z u.ś.r., przysługiwałby jej znaczny stopień niepełnosprawności, który uprawniałby do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego na siostrę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wskazał, że siostra jest osobą niepełnosprawną od dzieciństwa, całkowicie ubezwłasnowolnioną a skarżący jest jej opiekunem. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na siostrę, składkę na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne na siebie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W dniu [...] czerwca 2020 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt. II SPP/Sz 91/20 starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika w osobie adwokata i umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W badanej sprawie Sąd nie dostrzegł naruszenia ani przepisów prawa materialnego ani też przepisów proceduralnych wskazywanych w skardze. Sąd nie dostrzegł również naruszenia prawa, które mogłoby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności. W rozpoznawanej sprawie, przedmiot sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego zgodności z prawem działań organu w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na siostrę oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne na siebie, w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą. Materialnoprawną podstawą wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie, zgodnie z art. 3 pkt 21 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to: niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczona na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach. posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Analizując powyższe regulacje oraz odnosząc je do rozpatrywanej sprawy zgodzić należy się z organem odwoławczym, że z decyzji organu I instancji wynika, że skarżący jest bratem E. Ś., która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2015 r. Zgodnie z tym orzeczeniem E. Ś. została uznana za niezdolną do pracy trwale, co zgodnie z art. 3 pkt 20 lit. b u.ś.r. oznacza umiarkowany stopień niepełnosprawności. Podstawą przyznania świadczenia, o które zwraca się skarżący jest jednak, jak już wskazano powyżej, min. całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczona na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. E. Ś. nie posiada takiego orzeczenia bowiem orzeczenie, na które powołuje się skarżący i które zostało załączone do akt sądowych wraz ze skargą wskazuje wprawdzie na znaczny stopień niepełnosprawności ww., niemniej zostało ono wydane na czas od [...] stycznia 2013 r. do [...] lutego 2016 r. Innego orzeczenia skarżący nie przedłożył, także organ nie ustalił, choć podjął takie działania, aby ZUS dysponował aktualnym orzeczeniem stwierdzającym całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji siostry skarżącego. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). W niniejszej sprawie organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. Organy ustosunkował się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, a także oceniły zebrany materiał dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 K.p.a. Wskazać jednocześnie należy, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest na wniosek, a zatem to do wnioskodawcy należy przedłożenie właściwych dokumentów umożliwiających jego rozpoznanie. Niewątpliwie skarżący ani wraz z wnioskiem, ani w okresie późniejszym właściwego orzeczenia ZUS nie przedłożył. Nie mniej organy, czyniąc zadość wskazanym powyżej wymogom prowadzenia postępowania administracyjnego, także podjęły czynności, celem ustalenia, jakimi orzeczeniami dysponuje ZUS. W toku postępowania nie uzyskano jednak danych umożliwiających pozytywne rozpoznanie wniosku skarżącego. W tym stanie rzeczy, nie dopatrując się także żadnych naruszeń K.p.a., które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. Orzeczenie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wyda referendarz sądowy na posiedzeniu niejawnym.