I SA/Gl 235/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Adam Nita (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zwany dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Organu I instancji lub Organu egzekucyjnego) z [...] r., nr [...]. W tym orzeczeniu nieostatecznym wydanym w sprawie, Organ I instancji uznał za nieuzasadniony zarzut wniesiony przez M. J. (zwanego dalej Zobowiązanym, Stroną lub Skarżącym) na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r., nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta K. (w dalszej części uzasadnienia określanego jako Prezydent Miasta lub Wierzyciel). Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Prezydent Miasta wystawił i skierował do Organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy. Obejmował on należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu o numerze rejestracyjnym wskazanym w tym dokumencie ([...]), które miało miejsce 12 stycznia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał klauzulę o skierowaniu do egzekucji wspomnianego tytułu wykonawczego, a następnie doręczył Zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W reakcji na tę czynność, Strona złożyła zarzuty, które uzasadniono nieistnieniem zobowiązania (nieistnieniem obowiązku, wskazanego w tytule wykonawczym). W ocenie Skarżącego, egzekucja jest bezprawna, a tytuł wykonawczy obejmuje należność, która faktycznie nie istnieje. Jak wskazała Strona, postój jej pojazdu wynikał z okoliczności, na które nie miała ona wpływu i nie mogła im zapobiec. Ponadto, według twierdzenia Zobowiązanego miejsce, w którym zaparkował on samochód nie było oznaczone znakami poziomymi, a jedynie znajdowało się w strefie płatnego parkowania. W tym stanie rzeczy – jak to ujął Skarżący - nie doszło do spełnienia warunków łącznych, powodujących powstanie obowiązku uiszczenia opłaty. Z tego względu, Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Strony i zwrócił się do Wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w zakresie zarzutów złożonych przez Zobowiązanego. Czyniąc to, Prezydent Miasta w swoim postanowieniu uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, podniesiony przez Skarżącego. Wierzyciel powołał się na normatywne podstawy ponoszenia opłaty za postój na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wynikające zarówno z ustawy o drogach publicznych, jak i z aktu prawa miejscowego, tj. z uchwały Rady Miasta K.. Ponadto podkreślił on, że prawidłowo było oznaczone miejsce postojowe wskazane w sporządzonym przez niego tytule wykonawczym. W tym zakresie, Prezydent Miasta powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt II GPS 2/17. Wskazano w niej, że to znaki pionowe informują o sposobie korzystania z drogi i dlatego tym znakom należałoby przypisać rolę decydującą w wyznaczeniu miejsca płatnego postoju. Jak zapewnił Wierzyciel, pojazd o wskazanym wcześniej numerze rejestracyjnym był zaparkowany w miejscu wyznaczonym do tego zgodnie z projektem organizacji ruchu. Dokumentacja zdjęciowa potwierdza zaś, że postój pojazdu obywał się w zatoce postojowej, oznaczonej znakami pionowymi D-18 z tabliczką T-30g (wskazującą sposób ustawienia pojazdu względem krawędzi jezdni) oraz D-18 z tabliczką T-3a "Parking koniec". Organ I instancji wskazał także, iż miejsce parkingowe było oznaczone przez znaki poziome P-19 (linia wyznaczająca pas postojowy). W związku z tym, zdaniem Prezydenta Miasta chybione są twierdzenia Zobowiązanego, podnoszącego nieprawidłowe oznaczenie miejsca postoju. Wierzyciel wskazał też, że samochód Skarżącego zajmował w obszarze strefy płatnego parkowania miejsce objęte obowiązkiem wniesienia opłaty za postój. Stało się tak jednak bez uprzedniego uiszczenia tej należności. W czasie przeprowadzania czynności kontrolnych, za szybą pojazdu nie było bowiem ważnego dowodu wniesienia opłaty za postój (w tym zwłaszcza ważnego biletu postojowego). Jak podniesiono, potwierdzeniem zaistniałego zdarzenia jest dokumentacja, sporządzona przez kontrolerów. Składa się na nią kopia zawiadomienia oraz zdjęcia. Wszystko to stanowiło podstawę wystawienia upomnienia właścicielowi pojazdu i późniejszego prowadzenia egzekucji, w celu przymusowego ściągnięcia wymaganej należności. Na skutek zażalenia wniesionego przez Zobowiązanego sprawa ta była rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które utrzymało w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta K.. Czyniąc to, Kolegium dało wiarę ustaleniom co do treści zaistniałego stanu faktycznego, wyartykułowanym przez Prezydenta Miasta. Ponadto, potwierdziło ono normatywną podstawę nakładania opłaty dodatkowej za parkowanie, wskazaną w postanowieniu Wierzyciela. Stanowi ją ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2068 z późn. zm.) oraz stosowny aktu prawa miejscowego (uchwała Rady Miasta Krakowa z dnia 22 listopada 2017 r. nr LXXXIX/2177/17, Dz.Urz. Woj. Małop. z 2017 r., poz. 8013). Jak wyartykułowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, obowiązek uiszczenia opłaty za postój powstaje z mocy prawa. Opłatę dodatkową należy zaś wnieść w terminie do 7 dni od daty wystawienia stosownego zawiadomienia. Z kolei, w razie nieuiszczenia tej należności we wskazanym terminie, podlega ona egzekucji w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Kolegium, z wszystkich przedstawionych przepisów jednoznacznie wynika, że z mocy prawa powstaje zarówno obowiązek uiszczania opłaty za parkowanie (postój) pojazdu samochodowego na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, jak i powinność ponoszenia opłaty dodatkowej w związku z nieuiszczeniem wymaganej opłaty. Dla realizacji tych zobowiązań nie jest zaś konieczna ich konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło również, że bez znaczenia dla obowiązku poniesienia opłaty pozostaje argument podniesiony przez Stronę – jej twierdzenie, że zatrzymanie pojazdu (parkowanie) nie jest postojem w rozumieniu ustawy ( art. 2 ust. 30 ustawy Prawo o ruchu drogowym). W tym zakresie, podobnie jak Prezydent miasta powołało się ono na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt II GPS 2/17. Odwołując się do tego judykatu, Kolegium wywiodło, że to znaki pionowe informują o sposobie korzystania z drogi i dlatego należałoby im przypisać rolę decydującą w wyznaczeniu miejsca płatnego postoju. W tej sytuacji, Organ egzekucyjny uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez Stronę. Uzasadniając swoje racje, Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał na art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2019 r. poz. 1438, z poźn. zm – zwanej dalej u.p.e.a.). Stanowi on, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Jednocześnie, w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. zapatrywanie tego podmiotu jest wiążące dla organu egzekucyjnego. W zażaleniu na orzeczenie Organu I instancji, Zobowiązany podtrzymał wcześniej już formułowane zarzuty, dotyczące nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, wystawionym przez Prezydenta Miasta. Jednocześnie, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia nieostatecznego oraz o umorzenie postępowania w zakresie tytułów wykonawczych Wierzyciela lub o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jak wiadomo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Czyniąc to wyartykułował on, że wspomniane orzeczenie Organu I instancji zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z uwagi na dyspozycję art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dla merytorycznego uzasadnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów, wydawanego przez organ egzekucyjny wystarczające jest zaś to, aby wspomniany podmiot oparł się o zapatrywanie wierzyciela wyrażone w ostatecznym postanowieniu. Dzieje się tak, ponieważ w myśl wspomnianego przepisu, stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wiążące dla organu egzekucyjnego. W konsekwencji, nie można było prowadzić odrębnego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie podstaw uwzględnienia zarzutów i podważać w tym trybie stanowiska Prezydenta Miasta. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia Organu odwoławczego i o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów wpisu oraz dojazdu na rozprawę (w wysokości wskazanej w piśmie inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne). Jednocześnie zarzucił on rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz prowadzenie egzekucji bez spełnienia przesłanek formalnych i faktycznych. Uzasadniając swoje racje, Strona powtórzyła argumenty formułowane w swoich wcześniejszych pismach procesowych. Dodatkowo, wyjaśniła ona, dlaczego stoi na stanowisku, że postój samochodu w strefie płatnego parkowania nastąpił bez jej woli - wskutek okoliczności, za które Skarżący nie ponosi winy lub na które nie ma on wpływu. Jak podniesiono w skardze, Strona została wezwana przez Sąd powszechny do stawienia się celem złożenia zeznań (na marginesie należy zauważyć, że miejsce parkowania samochodu należącego do Zobowiązanego znajduje się w pobliżu budynków krakowskich sądów). W trakcie składania zeznań doszło zaś do przedłużenia się postępowania ponad wyznaczone ramy czasowe - czemu Skarżący nie mógł zapobiec i nie miał na to wpływu. Rozprawa zaczęła się bowiem z opóźnieniem, a Sąd powszechny nie zgodził się na opuszczenie przez Stronę sali, celem uzupełnienia opłaty za parkowanie. W odpowiedzi na te zarzuty, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego podlega oddaleniu. Czyniąc to, Sąd zwraca uwagę na specyfikę procedury, będącej konsekwencją zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z art. 34 § 1 u.p.e.a., co do zasady, działanie administracji w tym zakresie jest w swoisty sposób rozdzielone pomiędzy organ egzekucyjny oraz wierzyciela. Dzieje się tak, ponieważ w myśl wskazanego przepisu, po otrzymaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny jest zobowiązany uzyskać stanowisko wierzyciela. Wypowiedź wspomnianego podmiotu ma zaś formę postanowienia, na które służy zażalenie (por. art. 34 § 2 u.p.e.a.). Dopiero ostateczny charakter tego rozstrzygnięcia otwiera drogę do orzekania przez organ egzekucyjny (art. 34 § 4 u.p.e.a.), przy czym w przypadku zarzutów upartych m.in. na dyrektywie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym w jego ostatecznym postanowieniu (por. art. 34 § 1 u.p.e.a.). Oznacza to, że organ egzekucyjny nie jest władny prowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i – co za tym idzie - do obalenia w tym trybie stanowiska zaprezentowanego przez wierzyciela. Obejmuje to również organ orzekający w następstwie wniesionego zażalenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05). Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, należy zauważyć, że Organ egzekucyjny prawidłowo zwrócił się do Wierzyciela o zajęcie stanowiska. Ten zaś, w swojej precyzyjnej wypowiedzi mającej formę prawną postanowienia, odnosząc się zarówno do ustalonego stanu faktycznego sprawy, w odpowiedni sposób udokumentowanego, jak i do tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, uznał za nieuzasadniony zarzut Strony, jak przyjęto, sformułowany w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zapatrywanie to podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W swoim rozstrzygnięciu, nawiązało ono do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także do obowiązującego stanu prawnego. Jak wiadomo, podstawa prawna orzekania w odniesieniu do Skarżącego wynika z powoływanej już ustawy o drogach publicznych oraz z aktu prawa miejscowego – stosownej uchwały Rady Miasta Krakowa. Określono w niej granice strefy płatnego parkowania oraz wysokość opłat za postój samochodów na drogach publicznych, znajdujących się na tym obszarze. Jednocześnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że z mocy samego prawa powstaje zarówno obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie (postój) pojazdu w strefie płatnego parkowania, jak i powinność ponoszenia opłaty dodatkowej, będącej konsekwencją nieuiszczenia opłaty. Skoro zaś Strona parkowała swój samochód na drodze publicznej, gdzie pobiera się opłatę, bez jej poniesienia, zasadne było obciążenie jej opłatą dodatkową za parkowanie i egzekwowanie tej należności. Orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela – uznaniem wniesionych zarzutów za nieuzasadnione (por. art. 34 § 4 u.p.e.a.). Jednocześnie należy wskazać, że z mocy wcześniej już powoływanego art. 34 § 1 u.p.e.a., jest ono wiążące zarówno dla Naczelnika Urzędu Skarbowego, jak i dla Organu odwoławczego. Jego kontrola sądowoadministracyjna odbywa się zaś łącznie z badaniem legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W tym kontekście normatywnym godzi się zauważyć, że w zaskarżonym akcie administracyjnym Organu II instancji, nawiązując do zapatrywania zaprezentowanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przekonujący sposób wykazano, że samochód należący do Skarżącego, we wskazanym dniu był zaparkowany w miejscu, w którym czynność ta wiąże się z opłatą. Ponieważ zaś stosowna kwota nie została uiszczona, zgodnie z obowiązująca regulacją ustawową i prawem miejscowym, Strona stała się zobowiązana do zapłaty opłaty dodatkowej w wysokości [...] zł. Jako, że do przekazania tej kwoty nie doszło, zasadne było wystawienie tytułu wykonawczego przez Wierzyciela. Do odmiennej oceny prawnej opisanego wcześniej zdarzenia nie może prowadzić argument podniesiony przez Zobowiązanego – teza, że postój pojazdu w strefie płatnego parkowania nastąpił bez jego woli, wskutek okoliczności, za które Skarżący nie ponosi winy lub na które nie ma on wpływu. Stało się zaś tak, ponieważ Sąd powszechny, w którym stawił się Skarżący celem złożenia zeznania (i z tym było związane parkowanie w Krakowie) nie zgodził się na opuszczenie przez Stronę sali, celem uzupełnienia opłaty za parkowanie. Trafnie wywiodło bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a w ślad za nim Organ I instancji i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, że każdy, kto zaparkował pojazd w miejscu płatnego postoju, oznaczonym znakami pionowymi i nie uiścił związanej z tym opłaty, jest zobowiązany do poniesienia opłaty dodatkowej. Nie może być więc mowy o dokonaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i przez Organ II instancji wadliwych ustaleń stanu faktycznego oraz o prowadzeniu egzekucji bez spełnienia przesłanek formalnych i faktycznych. W konsekwencji, w przekonaniu Sądu, obrazy prawa nie dopuścił się Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie Organu egzekucyjnego, ani – wcześniej – Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy postanowienie Wierzyciela, który uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Z tego względu, Sąd oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).