II SA/Sz 795/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2022 r., nr [...][32], na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. i art. 106 ust. 4 w związku z art. 2 ust. 1, art. 3ust. 4 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 – j.t.), dalej jako "u.p.s.", Burmistrz Miasta W. odmówił C. G. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztu remontu dachu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] maja 2022 r. C. G. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o udzielenie pomocy finansowej na pokrycie kosztów remontu dachu. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i w oparciu o zebraną w postępowaniu administracyjnym dokumentację ustalono, że wnioskodawczyni mieszka sama, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym przyznanym na stałe, nie pracuje, nie wykonuje prac dorywczych. Regularnie korzysta z pomocy finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w formie zasiłków celowych na zakup żywności w ramach rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu". Dochodem C. G. w kwietniu 2022 r. było świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości [...] zł. Posiadany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę [...]zł. W grudniu 2021 r. na skutek silnych podmuchów wiatru i opadów deszczu uszkodzeniu uległo pokrycie dachu, została zerwana papa oraz nastąpiło uszkodzenie konstrukcji opierzenia dachu w mieszkaniu wnioskodawczyni. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż lokal wnioskodawczyni jest ubezpieczony. W dniu [...] grudnia 2022 r. C. G. zgłosiła szkodę do ubezpieczyciela i otrzymała decyzję o przyznaniu odszkodowania w wysokości [...] zł. C. G. nie zaakceptowała przyznanej kwoty. Firma ubezpieczeniowa po otrzymaniu od wnioskodawczyni szczegółowego kosztorysu naprawy dachu dopłaciła kwotę [...]zł. Łącznie otrzymana kwota odszkodowania wyniosła [...] zł. Ubezpieczyciel po przeanalizowaniu kosztorysu napraw (który był zawyżony) uznał, że nie wszystkie pozycje w nim zawarte są niezbędne do naprawienia. W trakcie postępowania ustalono także, że współwłaścicielem dachu nieruchomości jest brat C. G.. Zniesienie współwłasności i ustanowienie samodzielności lokalu nie jest tożsame ze zniesieniem współwłasności w części wspólnej budynku tj. dachu. Współwłaściciel ma więc obowiązek partycypowania w kosztach naprawy. W ocenie organu I instancji, naprawa dachu może zostać zrealizowana w ramach własnych możliwości wnioskodawczyni poprzez odszkodowanie z polisy ubezpieczeniowej oraz przy udziale współwłaściciela nieruchomości. C. G. wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wskazując, że szkoda, która miała miejsce w dniu [...] grudnia 2021 r. z powodu bardzo silnych wiatrów, polega na uszkodzeniu poszycia dachowego nad jej częścią mieszkania - pokoju o powierzchni 16m˛ tj. zalanego sufitu, której naprawy nie jest w stanie ponieść z własnych środków. Decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2021r. poz. 735 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że jak wynika z jego ustaleń, C. G. już uprzednio złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. tożsamy wniosek o udzielenie pomocy finansowej na remont dachu uszkodzonego podczas wichury w dniu [...] grudnia 2021 r. Organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r., decyzją z dnia [...] marca 2022 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztu remontu dachu. Strona odebrała decyzję osobiście w dniu 11 marca 2022 r., i nie wniosła od niej odwołania. Złożony przez stronę w dniu [...] maja 2022 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów naprawy dachu, został oparty o te same argumenty, co wniosek rozpatrzony decyzją z dnia [...] marca 2022 r. W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, zachodzi przeszkoda do merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2022 r., albowiem sprawa została rozstrzygnięta inną decyzją tj. decyzją z dnia [...] marca 2022 r., która stała się ostateczna w dniu 11 marca 2022 r. W następstwie uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2022 r. w całości i umorzenia postępowania organu I instancji w całości, w obrocie prawnym pozostaje ostateczne rozstrzygnięcie co do poprzedniego wniosku strony o przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztu remontu dachu - decyzja z dnia [...] marca 2022 r. Podsumowując, organ II instancji wskazał, że poprzednio rozstrzygnięta ostatecznie sprawa, jest tożsama ze sprawą zainicjowaną ponownym wnioskiem strony o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztu remontu dachu, gdyż w obu sprawach występowały te same podmioty (wnioskodawca), ten sam przedmiot - udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztu remontu dachu, tożsamy stan prawny (regulacje prawne dotyczące pomocy społecznej nie uległy zmianie) oraz niezmieniony stan faktyczny sprawy mający dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie. Z uwagi na to organ I instancji nie mógł ponownie merytorycznie orzekać w tej samej sprawie, która została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną pozostającą w obrocie prawnym. Stąd też zaskarżoną decyzję należało uchylić i umorzyć postępowanie organu I instancji w całości, gdyż jedynym możliwym ponownym rozstrzygnięciem sprawy tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym jest formalne jej zakończenie przez umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W przypadku merytorycznego rozpatrzenia ponowionego wniosku, decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2022 r. obarczone byłyby wadą nieważności w postaci res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). C. G. pismem z dnia 26 lipca 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 7 września 2022 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na decyzję organu odwoławczego podnosząc, że z uwagi na zły stan zdrowia i niską emeryturę nie może sobie pozwolić na naprawę uszkodzonego dachu we własnym zakresie, zaś przyznane przez ubezpieczyciela środki pieniężne nie pokrywają w całości kosztu naprawy dachu. Skarżąca podkreśliła, że po złożeniu pierwszego wniosku o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztu remontu dachu, tak jak zasugerował jej organ, zwróciła się do ubezpieczyciela o przyznanie odszkodowania z tego tytułu, jednak, jak już wyżej wskazano, kwota przyznanego odszkodowania była niewystarczająca, dlatego skarżąca zwróciła się do organu z kolejnym wnioskiem w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Skarga okazała się zasadna, jednak nie z przyczyn w niej wskazywanych. Na wstępie należy wyjaśnić, że sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – j.t.), są powołane do kontroli działalności administracji publicznej oraz rozstrzygania sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, a naruszenie to uniemożliwia pozostawienie tego aktu w obiegu prawnym. Przedmiotem kontroli jest decyzja o charakterze formalnym. Organ odwoławczy uchylił bowiem decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia (zasiłku celowego na remont dachu) i umorzył postępowanie administracyjne uznając, że sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, która stała się ostateczna. Organ uznał, że zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, bowiem wniosek złożyła ta sama osoba i dotyczy on tego samego przedmiotu, to jest przyznania zasiłku celowego na remont dachu, która to sprawa została już rozstrzygnięta przez organ I instancji, decyzją odmawiającą przyznania świadczenia, z dnia [...] marca 2022 r. Stąd też wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie było, zdaniem organu niedopuszczalne. Podkreślić zatem należy, że organ odwoławczy nie orzekł merytorycznie, to znaczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, bowiem uznał, że organ I instancji popełnił błąd proceduralny wydając decyzję w sprawie już załatwionej decyzją ostateczną. Przedmiotem badania Sądu była zatem ocena zgodności z prawem tej decyzji. Sąd nie badał przy tym kwestii merytorycznych dotyczących podnoszonej w skardze trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej czy rodzinnej skarżącej. Inaczej mówiąc Sąd ocenił, czy w realiach badanej sprawy mogła zapaść decyzja o umorzeniu postępowania. Lektura akt postępowania prowadzi do wniosku, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na naprawę zniszczonego przez silny wiatr pokrycia dachu nad jej mieszkaniem. Organ ustalił, że skarżąca ubezpieczyła mieszkanie i z tego tytułu na naprawę uszkodzonego dachu przyznano jej kwotę [...]zł. Z poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynikało także, że skarżąca nie zgadzając się z wysokością przyznanego odszkodowania podjęła z ubezpieczycielem negocjacje celem zwiększenia jego kwoty. Zatem organ pierwszoinstancyjny, przewidując, że kwota odszkodowania może ulec podwyższeniu i uznając, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a skarżąca powinna w pierwszej kolejności wykorzystać własne możliwości w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji, odmówił (decyzją z dnia [...] marca 2022 r.) przyznania wnioskowanego świadczenia. Od decyzji tej skarżąca się nie odwołała. Następnie, zgodnie z sugestią organu i oczekiwaniami ubezpieczyciela, skarżąca zleciła sporządzenie kosztorysu i w oparciu o ten dokument kwota przyznanego jej odszkodowania uległa zwiększeniu, nie na tyle jednak, aby pokryć koszt remontu dachu w całości. Wobec tego skarżąca ponownie zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy wskazując, że w dalszym ciągu nie dysponuje wystarczającymi środkami na dokonanie naprawy. Z wniosku skarżącej wynika także, że podjęła próby zaciągnięcia pożyczki, ale ze względu na brak zdolności kredytowej jej uzyskanie zarówno w bankach, jak i innych instytucjach udzielających pożyczek, okazało się niemożliwe. W świetle przedstawionych okoliczności nie ulega zatem, zdaniem Sądu wątpliwości, że o ile można mówić w niniejszej sprawie o tożsamości podmiotowej i przedmiotowej, to jednak stan faktyczny od dnia wydania przez organ I instancji pierwszej decyzji odmawiającej pomocy uległ zmianie. Skoro tak, to rzeczą organu I instancji było zbadanie, czy w tych zmienionych okolicznościach faktycznych istnieją przesłanki do przyznania skarżącej pomocy, o której przyznanie się ubiegała. Zasadnie zatem organ I instancji ten ponownie złożony wniosek rozpoznał odnosząc się do aktualnej sytuacji skarżącej. Natomiast rzeczą organu odwoławczego było merytoryczne rozpoznanie odwołania od tej decyzji, czego nie uczynił błędnie uznając, że zachodzi tożsamość sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia [...] maja 2022 r. ze sprawą rozstrzygniętą już decyzją Burmistrza W. z dnia [...] marca 2022 r. W ocenie Sądu, nie było w badanej sprawie podstaw do uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji Burmistrza W.. Nie było również podstaw do umorzenia postępowania. Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona decyzja narusza prawo, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit, c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.