II OZ 1007/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 650/20 w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze sprzeciwu Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 650/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 12 sierpnia 2020 r. skarżąca Spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych wniesionego przez nią sprzeciwu poprzez wskazanie czy strona skarżąca żąda uchylenia zaskarżonej decyzji - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Drugim zarządzeniem z tej samej daty skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od sprzeciwu w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Odpis zarządzenia o wpisie oraz zobowiązanie zostały doręczone na adres Spółki i w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), uznane przez sąd za doręczone w dniu [...] września 2020 r. Wnioskiem z dnia [...] września 2020 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu. Reprezentujący Spółkę Prezes Zarządu wskazał, że jest on jednoosobowym zarządem spółki, która nie ma pracowników. W związku z tym, że w dniach [...] sierpnia – [...] września Prezes przebywał na urlopie, nie było osób, które byłyby uprawnione do odbioru korespondencji. Po powrocie z urlopu, ze względu na brak w skrzynce awiza, Prezes skontaktował się z Biurem Obsługi Interesanta sądu, gdzie uzyskał informację, że pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych sprzeciwu. Odnosząc się do takiego uzasadnienia wniosku Sąd stwierdził, że nieobecność podmiotu działającego jako jedyny reprezentant skarżącej nie była skutkiem nadzwyczajnych okoliczności o charakterze nagłym i nieoczekiwanym, lecz zaplanowanych wcześniej, tj. urlopu. Natomiast tylko zdarzenia nagłe, których strona nie mogła przewidzieć i powstrzymać przy dołożeniu należytej staranności, mogą świadczyć o braku winy w niedochowaniu terminu. Prezes zarządu, mając wiedzę o swoich planach urlopowych, nie powiadomił o tym fakcie sądu, jak również nie ustanowił pełnomocnika, który mógłby reprezentować Spółkę w czasie jego nieobecności. Zdaniem Sądu, jeśli osoba pełniąca funkcję jednoosobowego zarządu osoby prawnej planuje dłuższy wyjazd w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego i czasowo opuszcza miejsce prowadzenia powierzonych funkcji, mając świadomość, że podczas jej nieobecności Spółka będzie zupełnie pozbawiona reprezentacji, powinna należycie zabezpieczyć interesy tego podmiotu. Odnosząc się do kwestii braku pozostawienia przez listonosza awizo informującego o próbie doręczenia korespondencji z sądu należy wskazać, że przedmiotowa przesyłka sądu była doręczana na adres podany przez Spółkę w dniu [...] sierpnia 2020 r., przy czym listonosz nie zastawszy osób reprezentujących Spółkę i uprawnionych do odbioru korespondencji, zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. złożył przesyłkę na okres 14 dni w placówce pocztowej operatora. Z oznaczeń umieszczonych na kopercie wynika także, że ponowna próba doręczenia miała miejsce w dniu [...] sierpnia 2020 r., a wobec niepodjęcia przesyłki w ww. terminie w dniu [...] września 2020 r. została zwrócona do adresata. Zgodnie z treścią art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie w trybie zastępczym uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki przesyłka została umieszczoną w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W niniejszej sprawie uznano doręczenie za skuteczne w dniu [...] września 2020 r., co wynika z zarządzenia z dnia 14 września 2020 r. Wobec powyższego Sąd uznał, że argumentacja strony nie daje podstawy do przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, reprezentowana przez prezesa, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] września 2020 r. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: - art. 86 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż strona nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu; - art. 73 § 4 p.p.s.a., poprzez uznanie, że pismo zostało stronie doręczone, - art. 77 ust. 2 Konstytucji, poprzez ograniczenie skarżącemu prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Bez powtarzania argumentacji Sądu I instancji – z którą Naczelny Sąd Administracyjny w całości się zgadza – należy przypomnieć, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10 [w:] CBOSA). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 86 p.p.s.a. należy wskazać, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wyjazd strony wnoszącej zażalenie na urlop, który zbiegł się w czasie z upływem terminu, np. do uzupełnienia braków formalnych, nie może być brany pod uwagę jako okoliczność wyłączająca winę strony, gdyż jest to okoliczność, na którą strona miała wpływ (postanowienie NSA z 18 stycznia 2019 r., II OZ 1397/18). Orzecznictwo wskazuje również, że od strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania sądowego oczekiwać należy takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Taka ocena sprawy ma zdaniem Sądu szczególne zastosowanie odnośnie do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Będąc jedynym reprezentantem spółki strona powinna być świadoma faktu, że na jej adres może przychodzić korespondencja, na którą strona będzie musiała na bieżąco odpowiadać niezależnie od okoliczności. Okres urlopowy, którym może być cały okres letni, nie stanowi szczególnej przesłanki zwalniającej stronę z obowiązku odbioru korespondencji i odpowiadania na nią. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 73 § 4 p.p.s.a. Sąd uznał, że i ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy strona nie dokonała żadnej reklamacji, a prezes w złożonym zażaleniu powołuje się jedynie na stwierdzenie, że "po powrocie z urlopu zauważył brak jakiegokolwiek awiza w skrzynce". Należy zatem przyjąć, że strona spodziewa się obalić dokument urzędowy jakim jest niepodjęta korespondencja wraz z adnotacjami Poczty Polskiej poprzez gołosłowne stwierdzenie. Wobec faktu, że dwa powyższe zarzuty zażalenia Sąd uznał za chybione należy również przyjąć, że nie doszło w sprawie do naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji i prawidłowe oddalenie wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi naruszenia konstytucyjnych praw strony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.