III SA/Gl 333/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów "A" w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) przyznaje adwokatowi M.N. od Skarbu Państwa wynagrodzenia w kwocie 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) za udzieloną a nie opłaconą pomoc prawną z urzędu. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] r. Odwoławcza Komisja Stypendialna "A" w K. działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) oraz § 9, 10, 13 i 14 Regulaminu świadczeń dla studentów "A" w K. z [...] r. wprowadzonego Zarządzeniem nr [...] Rektora "A" w K. oraz Zarządzenia nr [...] Rektora "A" w K. w sprawie sposobu przyznawania i wysokości świadczeń dla studentów "A" w K. w roku akademickim 2019/2020, Odwoławcza Komisja Stypendialna po rozpatrzeniu odwołania skarżącego K. M. z [...] r. wniesionego od decyzji nr [...] z [...] r. Komisji Stypendialnej "A" w K. nie przyznała skarżącemu stypendium socjalnego w semestrze zimowym roku akademickiego 2019/2020. Z akt sprawy wynika, że skarżący w wyznaczonym terminie złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. Organ I instancji stwierdził, że wniosek odpowiada wymogom formalnym i poddał go dalszemu procedowaniu, jednak przyjął, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że wnioskodawca przekroczył 6-letni okres studiowania. Zgodnie zaś z § 8 ust. 3 pkt 1 regulaminu świadczeń dla studentów "A" w K. z [...] r. wprowadzonego Zarządzeniem nr [...] Rektora "A", możliwość ubiegania się o stypendium socjalne nie przysługuje. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie podnosząc w nim, że rozpoczynał studia kilkukrotnie na różnych kierunkach, jednak kończył naukę po pierwszym semestrze, łącznie były to cztery semestry. Obecnie studiuje na piątym semestrze. Z tego wynika, że łączny czas studiowania w jego przypadku wynosi 4 i pół roku, zatem nie przekracza 6 lat. Zaskarżoną decyzją Odwoławcza Komisja Stypendialna nie przyznała skarżącemu stypendium socjalnego. W uzasadnieniu Odwoławcza Komisja Stypendialna powtórzyła argumentację Komisji I instancji, że skarżący przekroczył 6 –letni okres studiowania. Ponadto wskazała, że lata studiów potrzebne do weryfikacji okresu studiowania zarówno z okresu studiów w "A", jak i na "B" zostały spisane ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym POL-on. Natomiast Odwoławcza Komisja Stypendialna za rok studiów uznaje każdy rozpoczęty rok akademicki, niezależnie od tego, ile czasu w trakcie jego trwania osoba studiowała. W skardze z [...] r. skarżący temu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: - art. 80 Kpa przez błędną ocenę dowodów przedstawionych przez skarżącego, skutkującą błędnym ustaleniem, iż skarżący studiował łącznie ponad 6 lat i nie spełnia wymogów do przyznania świadczenia, - art. 93 ust. 1 pkt 2 1) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że do okresu studiów zalicza się lata kalendarzowe, a nie miesiące, w których faktycznie i formalnie skarżący pozostawał studentem. W oparciu o powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie "zaskarżonych decyzji" w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Przedstawił dotychczasowy przebieg studiów strony, wskazał, że świadczenia przysługują nie dłużej, niż przez 6 lat, co oznacza, że łączny okres, w którym przysługuje studentowi możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na której są odbywane, nie może przekroczyć 6 lat. Okres ten biegnie od rozpoczęcia studiów po raz pierwszy, a w przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie tego okresu jest kontynuowane. Do okresu tego wlicza się także okresy studiowania przypadające przed 1 października 2019r. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie precyzuje sposobu liczenia sześcioletniego okresu studiów, warunkującego możliwość otrzymania stypendium, nie wynika z niej także, że sześcioletni okres winien być rozumiany jako miesiące, w których dana osoba posiadała status studenta. Ustawodawca pozostawił zatem uczelniom kwestię interpretacji tego przepisu. Natomiast na "A" przyjęto, że za rok uznaje się każdy rozpoczęty rok akademicki. Taką zasadę stosuje się do wszystkich rodzajów świadczeń przyznawanych studentom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "ppsa") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Nadto Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy, po przeprowadzeniu rozprawy, w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Stosownie do art. art. 138 Kpa: § 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. § 4. Jeżeli przepisy przewidują wydanie decyzji na blankiecie urzędowym, w tym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a istnieją podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uchyla decyzję i zobowiązuje organ pierwszej instancji do wydania decyzji o określonej treści. Powyższe przepisy wskazują kompletny katalog rozstrzygnięć, jakie może wydać organ odwoławczy. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ II instancji wydał decyzję analogiczną, jak organ I instancji – odmówił przyznania stypendium. Oznacza to, że decyzja ta jest nieznana ustawie w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu odwoławczego i z tego względu winna być uchylona. Uchybienie to stanowi naruszenie wskazanego przepisu kodeksu mające wpływ na wynik sprawy, dotyczy bowiem bezpośrednio końcowej treści wydawanej decyzji odwoławczej i świadczy o błędnej kontroli decyzji organu pierwszej instancji. W drugiej kolejności podnieść należy, że organ wskazał jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przepisy art. 104 i 107 Kpa. Art. 104 Kpa stanowi, że: § 1. Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. § 2. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Art. 107 Kpa określa zaś elementy składowe decyzji. Odnośnie tej kwestii Sąd zauważa, że zgodnie z art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. § 4. Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania. Odnosząc powyższe regulacje do badanej sprawy Sąd zauważa, że uzasadnienie decyzji organu II instancji jest bardzo lakoniczne i w żaden sposób nie odnosi się do podnoszonej w odwołaniu kwestii długości okresów studiów strony i sposobu ich liczenia, które wg skarżącego wynoszą dopiero 4 lata i 4 miesiące i nie powodują przekroczenia 6 – letniego okresu. Organ wskazał co prawda, że każdy rozpoczęty rok studiów liczy za cały, niezależnie od okresu studiowania w danym roku, ale w żaden sposób nie uzasadnił przyjętego sposobu liczenia. Szersze rozważania zawarł dopiero w odpowiedzi na skargę, jednak na tym etapie są one spóźnione, gdyż winny znaleźć się w decyzji i to z tego orzeczenia strona musi poznać przesłanki, jakimi kierował się organ wydając je. W tym stanie rzeczy, wobec wskazanego naruszenia, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji bez odnoszenia się szczegółowo do zarzutów merytorycznych. Rozpoznając ponownie sprawę Odwoławcza Komisja Stypendialna w sposób prawidłowy przeprowadzi postępowanie odwoławcze oraz podejmie rozstrzygnięcie uwzględniające sformułowaną wyżej ocenę prawną i wskazania sądu, tj. jedno z tych, jakie zostały przewidziane w przepisach Kpa. Orzeczenie to wyczerpująco uzasadni zarówno w zakresie przyjętej w kolejnej decyzji długości okresu studiowania, jak i co do ewentualnego przysługiwania skarżącemu stypendium w ramach dotychczasowego okresu studiów. Z uwagi na naruszenie art. 138 § 1 i 2 oraz 107 § 3 Kpa, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego w kwocie 480 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).