V SA/Wa 1050/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... lutego 2012 r., nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. ... tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ..., w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę .... UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) z dnia [...] lutego 2012 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z 12 kwietnia 2011 r. Z. D. wystąpiła o nadanie jej oraz jej trojgu dzieciom statusu uchodźcy. Jako przyczynę ubiegania się o status uchodźcy podała zaginięcie jej męża oraz opuszczenie [...] za namową brata, który otrzymał status uchodźcy w [...]. Pismem z dnia 26 maja 2011 r., sporządzonym w języku r., skarżąca cofnęła wniosek o nadanie statusu uchodźcy, wobec czego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. o numerze [...] Szef Urzędu umorzył postępowanie administracyjne. Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2011 r. skarżąca wystąpiła o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania oraz o podjęcie na nowo postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Szef Urzędu uchylił decyzję własną z dnia [...] czerwca 2011 r. i podjął postępowanie na nowo. Po przeprowadzeniu postępowania z wniosku o nadanie statusu uchodźcy, złożonego w dniu 12 kwietnia 2011 r., Szef Urzędu wydał w dniu [...] stycznia 2012 r. decyzję o numerze [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek będący przedmiotem rozpoznania w postępowaniu jest kolejnym wnioskiem cudzoziemki o nadanie statusu uchodźcy jej oraz jej dzieciom i został złożony po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, wydanej przez Radę w dniu [...] lutego 2011 r. (numer [...]). Analiza danych zawartych we wniosku wskazuje, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, w związku z czym należało uznać go za niedopuszczalny, stosownie do treści art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.) oraz umorzyć postępowanie administracyjne. Rozpatrując sprawę na skutek odwołania strony, decyzją z [...] lutego 2012 r. o numerze [...], Rada utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu w stosunku do wnioskujacej cudzoziemki oraz dwójki jej małoletnich dzieci. Uzasadniajac swoje stanowisko Rada zaznaczyła na wstępie, iż odrębną decyzją (z dnia [...] lutego 2012 r.) uchylono decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2012 r. w części dotyczacej syna wnioskodawczyni – R. M. – wobec tego, iż w dniu [...] uzyskał on pełnoletność, przez co nie mógł być objety wnioskiem matki. Natomiast w części dotyczacej wnioskodawczyni i jej małoletnich dzieci Rada zaakceptowała stanowisko organu pierwszej instancji, iż postępowanie winno zostać umorzone, bowiem wniosek jest niedopuszczalny z uwagi na stwierdzenie, że jest on oparty na tych samych przesłankach, które były rozpatrywane we wcześniejszym postępowaniu. Organ wskazał, iż za podstawę rozparywanego wniosku nie podano żadnych nowych okoliczności w stosunku do wczesniejszych wniosków, zaś ich wspólnym mianownikiem jest obawa związana z sytuacją w karaju pochodzenia oraz zaginięciem męża i działalnością brata. Odnosząc się do przedstawionych w toku postępowania dokumentów: zaświadczenia psychologa, listu męża siostry cudzoziemki oraz wezwania na przesłuchanie, Rada zauważyła, że dowody te nie świadczą o nowej podstawie wniosku, gdyż nie wskazują na możliwość prześladowania wnioskodawczyni, a zatem nie zawierają nowych elementów ani informacji znacznie zwiększających prawdopodobieństwo spełnienia warunków do uzyskania statusu uchodźcy. W szczególności podkreślono, iż obawa związana z możliwością powołania syna wnioskodawczyni do służby wojskowej nie jest przesłanką ochrony międzynarodowej, podobnie jak wezwanie na przesłuchanie, które odpowiada przepisom procesowym kraju pochodzenia i nie może świadczyć o jakichkolwiek nielegalnych działaniach wobec cudzoziemki. Podkreślono również, iż w toku aktualnie prowadzonego postępowania organy ststusowe nie są upoważnione do oceny okoliczności związanych z wcześniejszym wnioskiem (co byłoby możliwe jedynie w przypadku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną), dlatego Rada nie mogła odnieść się do większości zarzutów zawartych w odowłaniu. Jednocześnie organ zauważył, iż sytuacja w kraju pochodzenia skarżącej nie zmieniła się od czasu wydania ostatniej decyzji ostatecznej do dnia złożenia kolejnego wniosku, w taki sposób, by można było mówić o jej pogorszeniu, czego sama wnioskujaca również nie podnosiła. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady z [...] lutego 2012 r. cudzoziemka zarzuciła istotne naruszenie prawa procesowego i materialnego, skutkujące odmową przyznania ochrony międzynarodowej. Skarżąca przedstawiła w sposób szczegółowy dotychczasowe postępowania prowadzone w sprawie jej wniosków o status uchodźcy, jak również okoliczności związane z postępowaniem odwoławczym prowadzonym w niniejszym postępowaniu. W szczególności podkreśliła, iż obawa związana z możliwością poboru jej syna do wojska związana jest z tym, iż pochodzi on z rodziny, w której jego ojciec zaginął już wiele lat temu, jej brat (wujek syna) walczył w czasie wojny, zaś rodzina ukrywa się od 5 lat poza granicami kraju pochodzenia. Zdaniem skarżącej, takie okoliczności przemawiają za tym, że służba wojskowa może być niebezpieczna dla życia jej syna. W ocenie cudzoziemki organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. W tym zakresie skarżąca zauważyła, iż organ zachowywał się biernie, oczekiwał jedynie na dowody zaoferowane przez stronę, co w konsekwencji spowodowało, iż nie zgromadził i nie rozpoznał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Rada podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. W myśl art. 40 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wniosek jest niedopuszczalny, gdy: 1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim; 2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach; 3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek. Z akt sprawy wynika, że cudzoziemka złożyła do tej pory cztery wnioski o nadanie jej oraz jej dzieciom statusu uchodźcy oraz objęcie ochroną międzynarodową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pierwsze postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 31 maja 2007 r. Decyzją Szefa Urzędu z [...] sierpnia 2007 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Rady z [...] grudnia 2007 r. odmówiono skarżącej nadania statusu uchodźcy oraz udzielono zgody na pobyt tolerowany. W toku postępowania organy ustaliły, że powodem wystąpienia o status uchodźcy był niepokój wnioskodawczyni spowodowany sytuacją panującą w kraju pochodzenia, brak poczucia bezpieczeństwa i związana z tym obawa o życie dzieci i własne. Cudzoziemka wskazała także na okoliczność zaginięcia jej męża w nieznanych okolicznościach oraz udział jej brata w działaniach wojennych. Uznając, iż cudzoziemka nie wykazała takich okoliczności, które mogły być zakwalifikowane jako przesłanki konwencyjne, odmówiono nadania statusu uchodźcy, jednakże udzielono stronie i jej dzieciom ochrony w oparciu o art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Na decyzję Rady cudzoziemka nie złożyła skargi do sądu administracyjnego. W dniu 6 marca 2008 r. skarżąca złożyła drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy, zaś Szef Urzędu wydał w dniu [...] maja 2008 r. decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzieleniu zgody na pobyt tolerowany. Rozpatrując sprawę na skutek odwołania strony, decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Rada uchyliła decyzję pierwszej instancji oraz umorzyła postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu podniesiono, iż sprawa jest tożsama ze sprawą wcześniej zakończoną decyzją ostateczną, zaś cudzoziemka składając kolejny wniosek nie przedstawiła żadnych nowych dowodów. Decyzja ta również nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. W dniu 17 czerwca 2009 r. cudzoziemka wystąpiła z wnioskiem o podjęcie na nowo umorzonego postępowania, który Rada potraktowała jako wniosek złożony w trybie nadzwyczajnym i w dniu [...] października 2009 r. podjęła decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Z akt sprawy wynika, iż od powyższej decyzji strona nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Trzeci wniosek cudzoziemki o nadanie statusu uchodźcy został złożony w dniu 20 lipca 2009 r. We wniosku tym strona powołała się na działalność jej brata oraz zaginięcie męża, a także związane z tym najścia i groźby. W toku postępowania organy ustaliły, iż cudzoziemka wraz z dziećmi przyjechała do Polski w [...] r., gdzie uzyskała zgodę na pobyt tolerowany, zaś w roku [...] wyjechała do [...], gdzie złożyła kolejny wniosek o status uchodźcy. W kraju pochodzenia nie była aresztowana, nie prowadzono wobec niej żadnego postępowania, nie brała udziału w działaniach wojennych, nie należała do żadnej organizacji politycznej, etnicznej czy społecznej. Ponadto ustalono, iż skarżąca nie pracowała, utrzymaniem rodziny zajmował się jej mąż, dzieci uczęszczały do szkoły. Cudzoziemka nie miała także problemów z uzyskaniem paszportu i podróżą wraz z czwórką dzieci do Polski. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Szef Urzędu wydał w dniu [...] maja 2010 r. decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Decyzję tę utrzymano w mocy decyzją Rady z dnia [...] lutego 2011 r. ([...]). Organ wskazał, iż cudzoziemka nie wykazała faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Rada podkreśliła, iż w sprawie cudzoziemki została już wydana decyzja ostateczna, konsumująca część podstaw wniosku, między innymi wątek walk brata, przez co elementy te – z uwagi na powagę rzeczy osądzonej i zasadę trwałości decyzji administracyjnych – nie były rozpatrywane. Zwrócono również uwagę na wątpliwą wiarygodność ostatnich zeznań wnioskodawczyni, bowiem ani w pierwszym wniosku ani podczas pierwszego przesłuchania nie wspominała ona o zaginięciu jaj brata i związanymi z tym problemami. W decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] maja 2010 r. zaznaczono również, iż po otrzymaniu ostatecznej decyzji Rady z dnia [...] grudnia 2007 r. cudzoziemka w mieniu swoim i małoletnich dzieci zrzekła się prawa do korzystania ze zgody na pobyt tolerowany, co poskutkowało wygaśnięciem tejże zgody w dniu 7 marca 2008 r. (vide: strona nr 2 decyzji z [...].05.2010 r., k. 57 akt administracyjnych Rady). We wniosku będącym przedmiotem niniejszego postępowania wskazano, iż cudzoziemka została przekazana z [...] w ramach procedury DUBLIN II. Skarżąca podała, iż wyjechała z kraju pochodzenia ponieważ jej mąż zaginął, a ona została sama z dziećmi. Za namową brata wyjechali z [...], początkowo chciała zostać w Polsce, ale kiedy jej brat otrzymał status uchodźcy w [...] postanowiła do niego wyjechać. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, cudzoziemka wskazała na groźby kierowane pod jej adresem, związane z przynależnością do rodziny D. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stanowisko organów administracyjnych oparte na treści przepisu art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jest w ocenie Sądu w pełni uzasadnione. Zauważyć należy, iż podnoszone przez stronę podstawy ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy są tożsame i opierają się na subiektywnej obawie o bezpieczeństwo z powodu sytuacji panującej w kraju pochodzenia, a związanej w ocenie strony z działalnością jej brata oraz zaginięciem jej męża. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż zadaniem organów rozpatrujących kolejny wniosek cudzoziemca, złożony po zakończeniu wcześniejszego postępowania (w takim samym przedmiocie) decyzją o odmowie nadawania statusu uchodźcy, jest w pierwszej kolejności analiza wszystkich twierdzeń i dowodów jakie przedstawił skarżący pod kątem ewentualnej zmiany okoliczności sprawy, tj. zbadanie czy pojawiły się takie dowody, które mogłyby stanowić pozytywną przesłankę do nadania status uchodźcy. Zatem wobec stwierdzenia, że strona ponowie powołuje się na te same zdarzenia, nie przedstawiając jednocześnie nowych dowodów jakie mogłyby uprawdopodobniać ziszczenie się przesłanek pozytywnych, obowiązkiem organu jest zastosowanie przepisu jaki legł u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stanowisko takie jest również zgodne z treścią art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, w myśl których to regulacji, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Kontrolując legalność postępowania w niniejszej sprawie szczególnego podkreślenia wymaga, iż zadaniem organu jest zbadanie czy podnoszone przez stronę twierdzenia mają wpływ na zweryfikowanie wcześniejszego stanowiska w zakresie spełnienia przesłanek do nadania statusu uchodźcy określonych w Konwencji Genewskiej. Zatem, jeśli organ stwierdzi, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności nie mają wpływu na przyznanie statusu uchodźcy, nie można doszukiwać się po jego stronie obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Powyższe odnieść należy do twierdzeń cudzoziemki, iż nadal istnieje zagrożenie ze strony jakichś osób w kraju pochodzenia. Skoro zatem podnoszone przez skarżącą okoliczności nie zostały uwzględnione w postępowaniu prowadzonym na skutek pierwszego wniosku, to te same okoliczności, choćby nadal trwały w odczuciu cudzoziemki, nie mogą stać się podstawą do uznania zasadności wniosku w kolejnym postępowaniu. Stwierdzić również należy, iż skarżąca nie przedstawiła takiego dowodu, który potwierdzałby, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mogłaby być narażona na prześladowanie, czy też represje. W związku z tym zmiana decyzji w przedmiocie zgody na pobyt tolerowany również nie mogła mieć miejsca. Przyznać należy rację orzekającym w sprawie organom, iż przedstawione przez skarżącą dokumenty w postaci zaświadczenia psychologa z dnia [...] czerwca 2011 r. (k. 55 akt administracyjnych Szefa Urzędu), listu męża siostry cudzoziemki sporządzonego w języku r. (k. 56 akt administracyjnych Szefa Urzędu), jak również wezwania na przesłuchanie z dnia [...] grudnia 2011 r. (k. 88 akt administracyjnych Rady) nie mogą stanowić dowodów uprawdopodobniających ryzyko prześladowania czy represji. Wskazać należy, iż z zaświadczenia polskiego psychologa wynika jedynie, iż skarżąca pojawiła się na konsultacjach psychologicznych trzykrotnie, jak również jaki był powód kontaktu z psychologiem przedstawiony przez cudzoziemkę. Z kolei z tłumaczenia na język polski prywatnego listu, który zdaniem skarżącej pochodzi od męża jej siostry wynika, iż ktoś pytał o nią i jej dzieci, wspominał również o obowiązku wojskowym, jak również wyrażał swoją obawę o życie dzieci cudzoziemki oraz przestrzegał ją przed powrotem do kraju pochodzenia. Zgodzić należy się z Radą, iż obawy skarżącej związane z możliwością powołania jej syna do służby wojskowej nie mogą stanowić podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej. Takie działania nie noszą bowiem znamion nielegalnych i mieszczą się w granicach prawa obowiązującego nie tylko w kraju pochodzenia cudzoziemki, ale również w ustrojach innych demokratycznych państw. To samo dotyczy wezwania na przesłuchanie, które jest legalnym środkiem stosowanym w postępowaniach prowadzonych przez właściwe instytucje państwowe i samo w sobie nie może być uznane za przejaw represji czy prześladowania. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały przepis art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wobec czego zarzut cudzoziemki w tym zakresie uznać należało za chybiony. Podnieść trzeba, iż przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, a obie decyzje wydane w kontrolowanym postępowaniu zawierają uzasadnienia spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie doparzył się też innych uchybień ze strony organów orzekających, w tym dotyczących naruszenia wskazanych w skardze zasad postępowania administracyjnego. Sprawa, zdaniem Sądu, została przeanalizowana w stopniu wystarczającym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2003r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji.