I FZ 224/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 196/20, w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 11 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie działając w trybie art. 218 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn zm.; dalej: P.p.s.a.) zarządził dochodzenie w celu sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia. K. W. (dalej: Skarżący) wskazał bowiem w skardze kwotę 77.238 zł, natomiast Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę jako wartość przedmiotu zaskarżenia podał kwotę 101.388 zł. W konsekwencji zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 196/20, Przewodniczący ustalił tę wartość na 101.388 zł. W zarządzeniu tym podał, że jest to łączna wartość odliczonego podatku VAT z faktur zakwestionowanych przez organ podatkowy (str. 4-5 zaskarżonej decyzji). 2. Z kolei zarządzeniem Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 196/20, wezwano Skarżącego, do rąk reprezentowanego przez niego pełnomocnika, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł, wskazując na zastosowanie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193; dalej: rozporządzenie o wpisach). 3. Zarządzenie z dnia 24 kwietnia 2020 r. ustalające wartość przedmiotu zaskarżenia oraz zarządzenie z dnia 17 lipca 2020 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego zostały doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 3 sierpnia 2020 r. 4. Na zarządzenie z dnia 17 lipca 2020 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego Skarżący pismem z dnia 10 sierpnia 2020 r. złożył zażalenie. W zażaleniu zarzucił naruszenie: - art. 163 § 2 zd. 2 w związku z art. 167 P.p.s.a. przez niesporządzenie uzasadnienia zarządzenia; - art. 215 P.p.s.a przez nieprawidłowe określenie wartości przedmiotu zaskarżenia. W związku z tym domagał się uchylenia tego zarządzenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że: - ,,[co] do zasady, wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana przez stronę jest wiążąca przy określaniu wysokości należnej opłaty. Jednakże w przypadku gdy wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia jest oczywiście błędna, przewodniczący nie jest nią związany i może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia, zarządzając w tym celu stosowne dochodzenie (art. 218)"; - ,,z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 163 § 2 w zw. z art. 167 i art. 227 § 1 p.p.s.a., zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 1 zdanie drugie tej ustawy, w przypadku kwestionowania przez przewodniczącego wydziału podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga uzasadnienia i nie może ograniczać się wyłącznie do podania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty sądowej (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2017 r., I FZ 197/17).". 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 4.2. Należało odnotować, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały, a w każdym piśmie wszczynającym tego rodzaju postępowanie strona ma obowiązek podać "wartość przedmiotu zaskarżenia", jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty; jeżeli "przedmiotem zaskarżenia" jest należność pieniężna, stanowi ona "wartość przedmiotu zaskarżenia" (zob. art. 230 § 1 w związku z art. 215 i art. 216 P.p.s.a.). Tak sformułowane przepisy przy literalnym odczytaniu budzą pewne wątpliwości, gdyż przedmiotem zaskarżenia nigdy nie są bezpośrednio należności pieniężne, lecz wyłącznie akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a., mogące dotyczyć tego rodzaju należności. Z tej przyczyny zwrot "przedmiot zaskarżenia" należy rozumieć kontekstowo, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. Prawodawca legislacyjnie o wiele zręczniej wypowiedział się w powyższej materii w rozporządzeniu o wpisach. W jego § 1 prawidłowo wskazano, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem". 4.3.Treść powołanych przepisów nakazuje wyliczenie wpisu według wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Niemniej jednak nie można zapominać, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która stanowi faktyczny przedmiot sporu zakreślony wniesioną skargą. Takie rozumienie wspomnianych przepisów wnika z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07 (ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 24). Powyższe nie oznacza przy tym, że sąd administracyjny jest bezwzględnie związany wskazaną przez skarżącego wartością, czy sposobem wyliczenia wpisu stosunkowego. Przepis art. 218 P.p.s.a. daje przewodniczącemu kompetencję do sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia (w drodze dochodzenia) i ewentualnego ustalenia jej w innej wysokości od podanej w skardze. To z kolei może skutkować określeniem wpisu od pisma (np. skargi) w kwocie innej od zakładanej przez wnoszącego pismo. 4.4. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi złożonej przez Skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie była decyzja Dyrektora IAS z dnia 11 grudnia 2019 r., którą utrzymano w mocy dwie decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 25 maja 2018 r. Decyzje te określały rozliczenie podatku VAT odpowiednio za marzec i kwiecień 2014 r. odmiennie niż deklarował Skarżący. Powodem ich wydania było zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku wykazanego w fakturach pochodzących od niektórych podmiotów. 4.5. W kontekście powyższego należało zatem w pierwszej kolejności stwierdzić, że zarzut naruszenia art. 215 P.p.s.a. nie dawał podstaw do jego uwzględnienia. W złożonym zażaleniu nie przedstawiono uzasadnienia, które byłoby adekwatne dla tego rodzaju zarzutu. Nadto, jak już wyjaśniono i co odnotował także pełnomocnik Skarżącego, podanie w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest bezwzględnie wiążące w postępowaniu sądowym. Przewodniczący Wydziału w ramach zarządzonego dochodzenia mógł więc ustalić i ustalił oraz jednocześnie wskazał w zarządzeniu z dnia 24 kwietnia 2020 r. (doręczonym także pełnomocnikowi Skarżącego) jaka jest faktyczna wartość przedmiotu zaskarżenia (101.388 zł) i z czego ona wynikała. Mianowicie wartość tę wyliczył jako sumę podatku naliczonego z faktur kwestionowanych przez organ, a co do których Skarżący uważał, że powinien zachować prawo do odliczenia i tego się domagał w złożonej skardze. Przyjęta wartość miała odzwierciedlenie w treści decyzji Dyrektora IAS z dnia 11 grudnia 2019 r., tak jak zostało to podane w tabelarycznych zestawieniach na jej str. 4 i 5. Wartość ta była prawidłowa i najbardziej oddawała ten zakres, który uczyniono przedmiotem sporu w ramach zaskarżenia decyzji w sprawie dotyczącej podatku VAT za wspomniane okresy rozliczeniowe. Natomiast kwota "w.p.z." podana przez Skarżącego w skardze stanowiła sumę określonych w decyzji zobowiązań podatkowych. Ich jednak wysokość - z uwagi na specyficzny sposób rozliczania podatku VAT (podatek naliczony / podatek należny / kwota do zwrotu / kwota do przeniesienia / kwota zobowiązania) - nie była determinowana wyłącznie spornymi fakturami, lecz całym ciągiem rozliczeń przypadających na dany okres miesięczny. Z tego powodu nie mogła stanowić miarodajnego punktu odniesienia w sprawie o zakresie spornym, z jakim mieliśmy do czynienia w przypadku Skarżącego. 4.6. Zarzut naruszenia art. 163 § 2 zd. 2 w związku z art. 167 P.p.s.a. przez niesporządzenie uzasadnienia zarządzenia z dnia 17 lipca 2020 r. także nie mógł zostać uwzględniony. Przywołane zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało wydane w następstwie wcześniej przeprowadzonego dochodzenia w trybie art. 218 P.p.s.a. W tej sytuacji nie musiało więc zawierać uzasadnienia obrazującego sposób ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia, skoro takowe znalazło się w zarządzeniu z dnia 24 kwietnia 2020 r. doręczonym pełnomocnikowi Skarżącego razem z zarządzeniem żądającym uiszczenia wpisu. Orzeczenie sądowe wskazane przez Skarżącego w zażaleniu nie przystawało do stanu faktycznego niniejszej sprawy. W postanowieniu o sygn. akt I FZ 197/17 nie było prowadzone postępowanie dochodzeniowe w trybie art. 218 P.p.s.a. i dlatego od zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu oczekiwano takiego uzasadnienia, które dałoby stronie ogląd dlaczego taka, a nie inna wartość została w tamtej sprawie przyjęta. 4.7. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a. oddalił zażalenie jako niezasadne.