I OSK 301/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 635/08 w sprawie ze skargi R. U. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 14 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 635/08 po rozpoznaniu skargi R. U. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] października 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Lubartowskiego z dnia [...] sierpnia 2006 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z działki nr ewid. [...] o powierzchni 0,33 ha położonej w B. - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzja organu pierwszej instancji orzekała o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowych położonych w miejscowości B. gm. L., to jest dwóch działek stanowiących własność R. U. /działki nr [...] o powierzchni 0,33 ha - do powierzchni 0,02 ha oraz działki nr [...] o powierzchni 0,39 ha do powierzchni 0,018 ha oraz do powierzchni 0,0018 ha/, w związku z budową gazociągu. Według organu wojewódzkiego decyzja jako oparta na podstawie art. 122 i 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uprawniających starostę do ograniczenia praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości, gdy nie mogą być one nabyte w drodze umowy, została wydana zgodnie z prawem. Chodzi o udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji na nieruchomościach stanowiących własność prywatną, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody. W ocenie organu ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowych działek jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w Lubartowie nr XIX 48/88 z dnia 30 marca 1987 r. /tekst jednolity - uchwała Rady Gminy Lubartów z dnia 13 marca 2000 r. nr XVII/94/200, zaś podejmowane działania w kierunku dobrowolnego ograniczenia prawa właściciela nie odniosły rezultatu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zakwestionował objęcie zaskarżoną decyzją jego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 1000/06 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...] o powierzchni 0,33 ha położonej w B. i oddalił skargę w pozostałej części. W zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarżący ma rację, gdyż równolegle toczyło się postępowanie o pozwolenie na budowę gazociągu i w dniu [...] sierpnia 2006 r. Starosta Lubartowski wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, przy czym działka nr [...] oraz działka nr [...] nie zostały objęte tą decyzją, która stała się ostateczna, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem obie działki zostały wyłączone z zakresu inwestycji celu publicznego, zaś organ ponownie rozpoznając sprawę powinien rozważyć zasadność wniosku o ograniczenie prawa własności w danym zakresie. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w części dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...] skargę kasacyjną wniosła Gmina L. /inwestor/, która została uwzględniona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylającym w zaskarżonym zakresie wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazującym sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w zaskarżonym wyroku błędnie przyjęto, że działka nr [...] została wyłączona z inwestycji celu publicznego wywodząc to z faktu, iż nie została objęta pozwoleniem na budowę. Zezwolenie o którym mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami daje prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stwarzając dopiero warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę. O zakresie ograniczenia korzystania z nieruchomości decyduje wniosek inwestora znajdujący oparcie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku, w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna również w tej części, w której pierwotnie skargę tę uwzględnił. W uzasadnieniu, takiego stanowiska Sąd podał, że słusznie organ wydający zaskarżoną decyzję przyjął, że zaistniały przesłanki do ograniczenia prawa własności nieruchomości przedmiotowej działki nr [...], skoro wniosek inwestora jest zgodny z obowiązującym w dacie orzekania miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś kilkakrotnie podejmowane kroki w kierunku dobrowolnego załatwienia sprawy, w tym uwzględniające poprzez zmiany w projekcie przebiegu inwestycji propozycje skarżącego, nie dały pozytywnego rezultatu. W związku z wnioskiem podniesionym przez skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej dotyczącej pracowników Urzędu Gminy L. Sąd stwierdził, że postępowanie w tej sprawie nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy niniejszej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. U. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 190 w zw. z art. 141 § 4 ppsa z powodu nieodniesienia się w ogóle do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze, co powoduje, że strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, iż pomimo, że sprawa ze skargi R. U. była już dwa razy kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, to jednak faktycznie uszły uwadze Sądu pierwszej instancji zarzuty skarżącego a więc brak było prawidłowej kontroli legalności decyzji. Skarżący jednoznacznie wskazywał, że nie chce gazociągu na swojej działce, bo koliduje on z jego zamiarami inwestycyjnymi /wjazdem do nowoprojektowanego budynku/. Przyznał, że w toku postępowania wielokrotnie przeprojektowywano przebieg gazociągu, między innymi dlatego, że posadowienie jego domu było na projektowanych przewodach gazowych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia art. 190 w zw. z art. 141 § 4 ppsa z powodu nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze. Zaskarżony wyrok został wydany po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej inwestora. Poprzedni wyrok Sądu pierwszej instancji, wydany na korzyść wnoszącego obecnie skargę kasacyjną właściciela działki nr [...], opierał się na uznaniu, że wydano pozwolenie na budowę, które wskazywałoby na to, iż przedmiotowa działka stała się zbędna na cel, jakim jest realizacja danej inwestycji przesyłowej, to jest gazociągu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając ten wyrok podniósł, iż okoliczność dotycząca wydania pozwolenia na budowę nie może świadczyć o zbędności ww. działki na określony cel, skoro dopiero wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami otwiera drogę do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że o uwzględnieniu wniosku inwestora na podstawie art. 124 ww. ustawy decydują w niniejszej sprawie następujące przesłanki: brak możliwości nabycia nieruchomości w drodze umowy oraz zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę i będąc związany art. 190 ppsa, stosownie do którego związany był wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdził iż przesłanki ustawowe do wydania zaskarżonej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zostały spełnione, skoro w sprawie nie jest sporna okoliczność zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jak również brak jest zgody właściciela nieruchomości na zawarcie umowy z inwestorem. Ten brak zgody na udostępnienie inwestorowi przedmiotowej działki pod realizację danej inwestycji przesyłowej potwierdza również treść skargi kasacyjnej. W skardze tej eksponuje się takie okoliczności, jak kilkakrotne przeprojektowywanie pod wpływem żądań skarżącego przebiegu inwestycji oraz dalsze występowanie kolizji z zamierzeniami inwestycyjnymi skarżącego. Argumenty, którymi posługuje się wnoszący skargę kasacyjną w sposób oczywisty potwierdzają, że inwestor nie odstąpił od zamiaru realizacji przedmiotowej inwestycji przesyłowej z wykorzystaniem spornej części działki skarżącego, jak też brak jest możliwości umownego załatwienia wniosku inwestora, co przesądza o spełnieniu przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji określonych w art. 124 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 190 i 141 § 4 ppsa. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeknie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 250 ppsa.