II GZ 122/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 78/06 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 12 października 2005 r. nr 14/2005 w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 78/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania K. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w związku ze skargą na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 października 2005 r., nr [...] Mając na uwadze treść art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd stwierdził, że przy ocenie sytuacji skarżącego należało wziąć pod uwagę nie tylko bieżące dochody i wydatki, ale także stan majątkowy. Sąd wskazał, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 96,74 ha, w tym 77,23 ha przeliczeniowych z czym wiąże się konieczność ponoszenia znacznych wydatków na jego utrzymanie, jak również jest on zobowiązany do spłaty kredytu zaciągniętego na zakup tego gospodarstwa. W ocenie Sądu, opłaty ponoszone na spłatę kredytu nie są wydatkiem, który ponoszony jest na utrzymanie konieczne i dlatego skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. Pismem z dnia 9 sierpnia 2006 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu. W dniu 4 września 2006 r. skarżący złożył powtórnie wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, zaświadczenia z urzędu gminy o rocznym dochodzie z gospodarstwa rolnego oraz do złożenia oświadczenia czy z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym [...] Sp. z o.o. uzyskuje dochody i czy zostały mu przyznane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłaty bezpośrednie do gruntów. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący oświadczył, że w związku ze swoją chorobą gospodarstwo rolne oddał w dzierżawę i nie uzyskuje z niego dochodów. Postanowieniem z dnia 25 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, stwierdzając że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i nie złożył aktualnych dokumentów i oświadczeń dotyczących osiąganych dochodów oraz wyciągów z konta bankowego. Ponadto Sąd stwierdził, że skarżący nie udzielił informacji jakie dochody uzyskuje z wielkoobszarowego gospodarstwa rolnego (95 ha). W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie uzupełnił wcześniej danych zawartych we wniosku z uwagi na zły stan zdrowia. Do zażalenia załączył ksero umowy dzierżawy, wyciąg bankowy, kopię wydruku danych wniosku obszarowego z ARiMR i kopię oświadczenia prezesa zarządu Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] Sp. z o.o. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 lutego 2007 r. oddalił zażalenie na powyższe postanowienie stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po wcześniejszym prawomocnym oddaleniu wniosku w tym przedmiocie może być uwzględniony tylko wtedy, gdy strona wykaże, że po wydaniu wcześniejszego postanowienia powstały nowe, nieistniejące w chwili rozpoznawania wcześniejszego wniosku okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie wskazał istotnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym. Ponadto Sąd zauważył, że z przedłożonego wyciągu rachunku bankowego wynika, że w okresie pomiędzy wydaniem zaskarżonego postanowienia a wniesieniem zażalenia skarżący dokonał wypłaty kwoty 6550,00 zł, a na rachunku bankowym pozostały dostępne środki w wysokości 1779,16 zł, co oznacza, że skarżący dysponował środkami wystarczającymi do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Warszawie skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Pismem z dnia 13 kwietnia 2007 r. K. B. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego powyżej kwoty 50 zł. W uzasadnieniu podniósł, że nie stać go na ponoszenie kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację w rolnictwie oraz jego zadłużenie wobec banków w wysokości 980 000 zł, jak i brak do chwili obecnej decyzji przyznającej płatności obszarowe. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, argumentując, że skarżący nie wskazał nowych istotnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy nawet w zakresie częściowym. Stwierdził ponadto, że skarżący nie wskazał wysokości miesięcznej raty kredytu do spłaty którego jest zobowiązany, a ponadto odwołując się do poglądu prezentowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu którego podniósł, że w związku z posiadaniem nieruchomości rolnych od 2005 r. oraz śmiertelną chorobą powstały problemy z utrzymaniem rodziny, spłacaniem odsetek i rat kredytu. W związku z tym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zmniejszenie wpisu od skargi do wysokości 50 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Należy zauważyć, że zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie prezentowany jest pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po wcześniejszym prawomocnym oddaleniu wniosku w tym przedmiocie może być uwzględniony tylko wtedy, gdy strona wykaże, że po wydaniu wcześniejszego postanowienia nastąpiła zmiana okoliczności, które nie istniały w chwili jego rozpoznawania, a uzasadniają przyznanie prawa pomocy. K. B. dwukrotnie ubiegał się o przyznanie prawa pomocy. Pierwszy wniosek skarżącego o udzielenie prawa pomocy został rozstrzygnięty odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2006 r. a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż nie zostało zaskarżone. Ponowny wniosek skarżącego o udzielenie prawa pomocy został oddalony prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniu tego Sądu z dnia 13 lutego 2007 r., iż poprzednie prawomocne orzeczenia wywołują skutki z zakresu prawomocności materialnej (art. 170 p.p.s.a.), co odnieść należy do stanu faktycznego istniejącego w chwili ich wydawania. Przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, mając na względzie poprzednio wydane prawomocne orzeczenie, Sąd musi zbadać czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała zmiana okoliczności polegająca na znacznym pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Co więcej, ewentualne zaistnienie takiej zmiany okoliczności musiałoby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stało się uzasadnione. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżący ani w złożonym ponownie wniosku ani w zażaleniu nie wskazał istotnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym. Zatem brak jest także podstaw do uwzględnienia zażalenia, w którym nie wykazano, by tego rodzaju okoliczności występowały. Złożony po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym z dnia 13 kwietnia 2007 r., jak również zażalenie, mające stanowić uzasadnienie przyznania tego prawa, przedstawia okoliczności wskazane już we wcześniejszym wniosku, rozstrzygniętym prawomocnym postanowieniem z dnia 13 lutego 2007 r. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz zażalenia wynika, że skarżący oparł swoją argumentację o kwestie związane ze swoim stanem zdrowia, jak również okoliczności obowiązku ponoszenia wydatków w związku z zaciągniętym kredytem na zakup gospodarstwa rolnego, który istniał już w okresie rozpoznawania wcześniejszego wniosku i był przedmiotem analizy wyrażonej w uzasadnieniach poprzednich prawomocnych postanowień. Reasumując, skarżący nie wskazał, że po wydaniu wcześniejszego postanowienia powstały nowe, nieistniejące w chwili rozpoznawania wcześniejszego wniosku, okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy i zasadnie WSA w Warszawie odmówił prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z powyższym zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.