I OZ 1634/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2015 r., sygn. akt I OZ 761/15 oddalającym zażalenie M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 88/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2014 r. postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 31 lipca 2015 r., I OZ 761/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2015 r., III SAB/Wa 88/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowo Polskiemu w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2014 r. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy Sąd I instancji właściwie ocenił złożony przez niego wniosek. Wskazano, że skarżący jest posiadaczem trzech nieruchomości o znacznej wartości i okoliczność ta – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego –wykluczała możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazano również, że skarżący decydując się na wszczęcie sprawy sądowej, a zwłaszcza sprawy w której brak jest sztywnego terminu do wniesienia skargi, powinien był liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki (zwłaszcza jeżeli prowadzi tak rozległą działalność skargową jak opisał to w złożonym przez siebie zażaleniu). Skoro środków tych nie zabezpieczył i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie mogła powodować, że prawo pomocy należy mu przyznać. Co więcej, zmiana przeznaczenia nieruchomości nie powoduje, że przestaje ona wchodzić w skład aktywów skarżącego. Poza tym, przytaczanie ww. okoliczności dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, jako spóźnione, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Skarżący nie wykazał także niemożności podejmowania działalności zarobkowej - choćby dorywczej. Z akt sprawy nie wynikało, aby był on całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy. Należało zatem uznać, że może podjąć jakąkolwiek działalność zarobkową, również poszukując zatrudnienia "na własną rękę", a nie tylko polegać na działalności Urzędu Pracy. Skarżący jednak nie wykazał, że czynił wszelkie możliwe starania mogące przeciwdziałać takiemu stanowi rzeczy. Brak inicjatywy w tym zakresie wyklucza zaś możliwość przyznania prawa pomocy. Ponadto wskazanie przez skarżącego, że jego żona jest współwłaścicielem i prezesem spółki, która jest bankrutem i nie generuje dochodu, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tak lakoniczne, nie potwierdzone w żaden sposób, sformułowania nie mogły bowiem stanowić podstawy uwzględnienia niniejszego wniosku. Zgłoszenie z kolei dopiero we wniesionym zażaleniu okoliczności obciążenia żony skarżącego długiem w kwocie 240.000 zł, w kontekście wykonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny funkcji kontrolnej orzeczeń sądów wojewódzkich, nie mogło wpłynąć na treść wydanego przez ten Sąd orzeczenia. Podobnie fakt posiadania zobowiązań cywilnoprawnych nie może usprawiedliwiać niemożności poniesienia kosztów sądowych zwłaszcza w sytuacji, gdy ich powstanie nie ma charakteru nagłego i nieprzewidywalnego. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uzasadniała wydanie odmiennego, niż zaskarżone postanowienia. Analiza informacji zawartych w przedłożonym formularzu prowadzi do wniosku, że nie wskazał on w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej, podając lakoniczne, a przez to mało wiarygodne informacje w tym zakresie. Podkreślono również, że ustawodawca jednoznacznie uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący był zatem zobligowany udowodnić, że takimi środkami finansowymi nie dysponuje. Obowiązkowi temu jednak nie sprostał, co uzasadniało odmowę przyznania mu prawa pomocy. Pismem z 29 października 2015 r. M. M. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2015 r. W uzasadnieniu podkreślił, że Sąd rozstrzygając sprawę nie prosił go o żadne wyjaśnienia i skorzystał z dokumentacji finansowej złożonej do innych wniosków. Skarżący podniósł, że "w tej chwili wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, nieznane Sądowi w chwili wydawania Postanowienia o odmowie przyznania pomocy". Jako dowód, że nie był i nie jest w stanie regulować powinności wynikających z umów cywilno-prawnych przedłożył kopię zaświadczenia z 14 października 2015 r. o zaleganiu z opłatami na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 280 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie o jakim mowa w ww. przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Do skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ma zastosowanie przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że musi być ona sporządzona przez jednego z profesjonalnych pełnomocników wymienionych w art. 175 p.p.s.a. Zgodnie z art. 276 p.p.s.a., do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175. Przepis ten stanowi w § 1, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. W sprawie bezsporne jest, że skarga o wznowienie postępowania została podpisana przez M. M., który nie jest osobą, o której mowa w art. 175 p.p.s.a., to znaczy w szczególności nie jest adwokatem, ani radcą prawnym. Niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania. Z tego względu, skarżącego nie wezwano do uzupełnienia tego braku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.