I SO/Wr 11/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy z wniosku O. F. o wymierzenie grzywny Wojewodzie Dolnośląskiemu za nieprzekazanie skargi w terminie postanawia: I. wymierzyć Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych); II. zasądzić od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz wnioskodawcy O. F. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Z akt sprawy i wiadomości posiadanych przez Sąd z urzędu wynika, że 28 stycznia 2022 r. do organu wpłynęła skarga strony z 19 stycznia 2022 r. na bezczynność organu w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy (dowód nadania w dniu 27 stycznia 2022 r. przesyłki 00859007731021346002, k. 14 akt sądowych; potwierdzenie wpływu skargi także w odpowiedzi organu na wniosek). W dniu 22 czerwca 2022 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie ww. skargi z 19 stycznia 2022 r. do Sądu. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o oddalenie wniosku. Podał, że ww. skarga z 19 stycznia 2022 r. na bezczynność organu, została przekazana do tut. Sądu pismem z 23 sierpnia 2022 r., wraz ze skargą strony z 19 lipca 2022 r. na przewlekłość organu. Wyjaśnił, iż opóźnienie spowodowane było sytuacją nadzwyczajną związaną z przyjazdem do Polski ogromnej liczby cudzoziemców, przed, a w szczególności po dniu 24 lutego 2022 r. z przyczyn znanych notoryjnie. W miesiącu marcu i kwietniu b.r. znaczna część pracowników oddziałów legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce z Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców DUW została oddelegowana do punktów recepcyjnych na Dworcu Głównym we Wrocławiu, co negatywnie wpłynęło na szybkość załatwiania spraw związanych z legalizacją pobytu cudzoziemców w Polsce. Zaistniały problem zauważył ustawodawca, który w art. 100 c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.), dodanym ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz.830) przesądził, że w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zgodnie z art. 100c ust. 4 wskazanej ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Wojewoda Dolnośląski podkreśla w korespondencji kierowanej do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przypadku składanych przez uczestników postępowań ponagleń jak również skarg, trudną sytuację Urzędu z uwagi na wpływającą ilość wniosków oraz fluktuację kadry pracowniczej, która ma wpływ na tempo procedowania spraw. Skoro ustawodawca w art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zdecydował, że "organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa", to zasądzenie grzywny za kilkudniowe opóźnienie w przekazaniu skargi jest niezasadne. Z urzędu jest Sądowi wiadome, że skarga strony z lipca 2022 r. na przewlekłość organu - została przekazana do tut. Sądu w sierpniu 2022 r. (sprawa zarejestrowana pod sygnaturą akt I SAB/Wr 1114/22). Natomiast na dzień wydania niniejszego postanowienia skarga strony z 19 stycznia 2022 r. na bezczynność organu - wbrew twierdzeniom odpowiedzi na wniosek, nie wpłynęła do tut. Sądu; nie odnotowano jej wpływu w urządzeniach rejestracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. W sprawie, strona we wniosku o wymierzenie grzywny powołuje się na półroczne opóźnienie organu w przekazaniu skargi do tut. Sądu wniesionej za pośrednictwem organu. Organ wnosząc o oddalenie wniosku powołuje się na trudną sytuację kadrową, szczególne okoliczności związane z napływem uchodźców po 24 lutego 2022 r. oraz wskazuje na przepisy dotyczące zawieszenia terminów w postępowaniach administracyjnych oraz przepisy dotyczące ograniczenia rygorów związanych z niedochowaniem przez wojewodę tych terminów. Organ podaje także, że przekazał do tut. Sądu ww. skargę z 19 stycznia 2022r. na bezczynność organu w sierpniu 2022 r. – wraz ze skargą strony z 19 lipca 2022 r. na przewlekłość. Sąd stwierdza, że powołane przez organ okoliczności nie mogą w realiach rozpoznawanej sprawy wyłączyć jego odpowiedzialności za opóźnienie w nadaniu dalszego biegu skardze strony z 19 stycznia 2022 r., która wpłynęła do organu 28 stycznia 2022 r. Termin do nadania biegu skardze strony upłynął bowiem na krótko po 24 lutego 2022 r. (28 lutego 2022 r., w poniedziałek). Termin ten wypadał więc jeszcze przed okresem, w którym napływ uchodźców istotnie mógł czasowo sparaliżować pracę urzędu (m. in. delegacja pracowników do pomocy uchodźcom na dworcu kolejowym). Natomiast przepisy powołane przez organ (art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) dotyczą zawieszenia biegu terminów do załatwiania spraw w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez wojewodę (art. 100c ust. 1 ww. ustawy), ochrony wojewody przed skutkami prawnymi niewydania rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym (art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy) oraz ochrony wojewody przed skutkami prawnymi zaprzestania czynności w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez wojewodę (art. 100c ust. 4 ww. ustawy). Czynność przekazania skargi do sądu administracyjnego wniesionej za pośrednictwem wojewody jest natomiast czynnością w postępowaniu sądowym. Wojewoda nie może wywodzić skutków prawnych z ww. przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w postępowaniu sądowym. Przepisy te postępowania sądowego nie dotyczą. Z tego względu w niniejszej sprawie brak jest też potrzeby ich dalszej analizy. Brak również podstaw do żądanego przez organ rozważania ratio legis ww. przepisów i przenoszenia go na niniejszą sprawę, skoro okoliczności determinujące dodanie art. 100c ww. ustawy, faktycznie zaistniały po upływie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym (której dokonania strona obecnie się domaga). Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 ustawy). Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy. Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). Jednakże powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Przedłożone przez stronę potwierdzenie nadania skargi z 19 stycznia 2022 r. na bezczynność organu w zestawieniu z publicznie dostępnymi danymi na stronie internetowej Poczty Polskiej oraz treścią odpowiedzi organu na wniosek o wymierzenie grzywny dowodzą, że ww. skarga na bezczynność wpłynęła do siedziby organu 28 stycznia 2022 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. – organ winien przekazać ww. skargę do tut. Sądu do 28 lutego 2022 r. (poniedziałek). Natomiast organ do dnia wydania niniejszego postanowienia – nie przekazał ww. skargi z 19 stycznia 2022 r. Jak już wskazano w stanie faktycznym na wstępie uzasadnienia – w urządzeniach rejestracyjnych Sądu skargi strony z 19 stycznia 2022 r. na bezczynność organu z nie odnotowano. W sierpniu 2022 r. wpłynęła tylko późniejsza skarga na przewlekłość. Mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na organ grzywny za nieprzekazanie skargi w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Dokonując ustalenia wysokości grzywny Sąd wziął pod uwagę treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność organu), a także okres uchybienia terminowi przekazania skargi i brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy i uznał, że wymierzenie grzywny w wysokości 500 złotych pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierzył grzywnę orzekając o tym w punkcie I sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia, na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.