II SA/Sz 275/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.) oraz na podstawie wskazanych w decyzji uchwał Rady Powiatu Kołobrzeskiego w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu oraz za parkowanie usuniętego pojazdu na parkingu strzeżonym w poszczególnych latach, obciążył G. P., dalej określanego też jako "skarżący", kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem pojazdu marki P. model [...] nr VIN [...] w łącznej wysokości [...] zł, powstałymi od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do przejścia prawa jego własności na Powiat K.. Na koszty te złożyły się: [...] zł za usunięcie pojazdu, [...] zł za przechowywanie pojazdu od [...] lutego 2013 r. do [...] lipca 2016 r. oraz [...] zł za oszacowanie pojazdu. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu [...] lutego 2013 r. ww. pojazd, na podstawie dyspozycji [...] wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w K., został usunięty z ulicy [...] w K. ([...]) ponieważ został pozostawiony w miejscu gdzie było to zabronione i utrudniało ruch drogowy lub w inny sposób zagrażało bezpieczeństwu (art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Pojazd został umieszczony na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w K.. Skarżący powiadomieniem z dnia [...] lutego 2014 r. został wezwany do odbioru pojazdu i poinformowany o skutkach jego nie odebrania w określonym terminie. Skarżący nie odebrał pojazdu. Organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2014 r. ponownie powiadomił skarżącego o skutkach nie odebrania pojazdu w zakreślonym terminie. Korespondencja została odebrana przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2014 r. Następnie Starosta [...] wystąpił, w oparciu o przepis art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Cywilny postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...] [...] orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu [...] Orzeczenie to uprawomocniło się [...] lipca 2016 r. W związku z powyższym skarżącego obciążono kosztami związanymi z usunięciem pojazdu, przechowywaniem i jego oszacowaniem, powstałymi od momentu jego usunięcia do uprawomocnienia się orzeczenia Sądu w sprawie przepadku pojazdu. W odwołaniu od tej decyzji G. P. wyjaśnił, że nie był właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu [...] lutego 2013 r., kiedy to nastąpiło zdarzenie drogowe, a jedynie jego pasażerem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że zarzut odwołującego się, iż w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu nie był jego właścicielem, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Organ I instancji uzyskał bowiem dowód przesłany przez Starostę C. , gdzie przedmiotowy pojazd był zarejestrowany, w postaci umowy kupna-sprzedaży tego pojazdu, z której wynika, że do jej zawarcia doszło w dniu [...] stycznia 2013 r. pomiędzy V. F. zamieszkałą w C. a G. P. zamieszkałym w C.. Umowę tę strony potwierdziły własnoręcznym podpisem, w umowie wskazano numery dowodów tożsamości sprzedającego i nabywcy. Odwołujący się w toku postępowania prowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w K. jak i przez Starostę K. każdorazowo odbierał osobiście adresowaną do niego korespondencję nie zaprzeczając, że jest świadomy konsekwencji związanych z usunięciem pojazdu z drogi, jego przechowywaniem na parkingu strzeżonym oraz postępowania sądowego związanego z przejęciem pojazdu przez Powiat K.. Kwota ustalona przez organ I instancji, z rozbiciem na poszczególne koszty, została ustalona prawidłowo, a decyzja została wydana zgodnie z prawem materialnym i procesowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na opisaną wyżej decyzję G. P. zwrócił się o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że błędnie został uznany za właściciela pojazdu usuniętego z drogi, na co wskazuje umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2013 r., co czyni postępowanie wobec niego bezprzedmiotowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony w ramach prawa pomocy, zwrócił się o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: 1) odpisu umowy kupna-sprzedaży samochodu z dnia [...] lutego 2013 r. na okoliczność braku po stronie skarżącego przymiotu właściciela pojazdu marki P. o nr [...] w dniu jego usunięcia z drogi publicznej, 2) zaświadczenia o pobycie w szpitalu z [...] 3) zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia skarżącego, wydanego dla potrzeb Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na okoliczność problemów skarżącego natury psychicznej, stwierdzonych zaburzeń depresyjnych, zaburzeń depresyjnych nawracających oraz innych określonych zaburzeń psychicznych spowodowanych uszkodzeniem i dysfunkcją mózgu lub chorobą somatyczną. Pełnomocnik wyjaśnił, że w pełni podtrzymuje skargę wniesioną przez stronę oraz zawartą w niej argumentację, że skarżący nie był właścicielem pojazdu, którego zaskarżona decyzja dotyczy. Umową kupna-sprzedaży z dnia [...] stycznia 2013 r. nabył ten pojazd od V. F., ale w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, tj. w dniu [...] lutego 2013 r. nie był już jego właścicielem, ponieważ umową kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2013 r. przeniósł własność pojazdu na nowego właściciela, tj. na B. K.. Tym samym utracił przymiot właściciela i osoby odpowiedzialnej za ponoszenie kosztów o jakich mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W dalszej części pisma pełnomocnik wskazał, że [...] lutego 2013 r. skarżący, jako pasażer pojazdu, miał zostać odwieziony do swojego domu w C.. Niestety w trakcie powrotu doszło do wypadku drogowego w następstwie którego skarżący doznał obrażeń głowy i wstrząśnienia mózgu. Trafił wówczas do szpitala w K.. G. P. nie zgłaszał umowy kupna-sprzedaży samochodu z dnia [...] lutego 2013 r. do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego, albowiem obowiązek taki, w świetle art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, spoczywa na właścicielu, a nie na byłym właścicielu. Dopiero po rozmowie z ustanowionym z urzędu pełnomocnikiem skarżący złożył umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2013 r. do Starosta [...] w C.. W toku postępowania skarżący podnosił, że nie jest osobą zobowiązaną do ponoszenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu, powstałych od dnia wydania dyspozycji o jego usunięcia, ponieważ w tym dniu nie był już właścicielem pojazdu. Skarżący był przekonany, że ta okoliczność jest organom znana, ponieważ umowa z dnia [...] lutego 2013 r. powinna być zgłoszona do Starostwa Powiatowego, a skarżący był przekonany, że tak się stało. Skarżący, nie dość że ucierpiał w zdarzeniu drogowym w dniu [...] lutego 2013 r., dodatkowo mierzy się z wieloma problemami natury psychicznej, cierpi na nawracające zaburzenia depresyjne, przyjmuje leki i znajduje się pod stałą opieką lekarską. Skarżący jest osobą nieporadną, nie ma wiedzy prawniczej i nie posiada doświadczenia w kontaktach z organami władzy publicznej. Dopiero kontakt z ustanowionym pełnomocnikiem uświadomił mu powagę sytuacji w jakiej się obecnie znalazł oraz konieczność wykazania twierdzeń podnoszonych przez niego od samego początku postępowania administracyjnego. Do pisma pełnomocnik dołączył zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia skarżącego oraz kopię odpisu umowy kupna-sprzedaży pojazdu zawartej w dniu [...] lutego 2013 r. w K. pomiędzy skarżącym jako sprzedającym samochód osobowy P. nr nadwozia [...] oraz B. K. zamieszkałą w K. jako kupującą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje. Niniejsza sprawa, pierwotnie wyznaczona do rozpoznania na rozprawie, została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CIVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), wobec wystąpienia okoliczności w przepisie tym przewidzianych. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110). Zgodnie z tym przepisem, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W rozpoznawanej sprawie, prawomocnym postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...] [...] Sąd Rejonowy w K. orzekł przepadek na rzecz Powiatu K. samochodu marki P. o numerze rejestracyjnym [...] i rozstrzygnął o kosztach postępowania. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył apelację od tego orzeczenia, jednak została ona odrzucona. W postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym w K. skarżący podnosił, że w dniu [...] lutego 2013 r. nie był już właścicielem przedmiotowego pojazdu. Nie przedłożył jednak żadnego dowodu potwierdzającego tą okoliczność. Podkreślić w tym miejscu należy, że walor prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. dotyczy przepadku rzeczy – pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Nie ma zatem charakteru ustalającego co do osoby zobowiązanej do uiszczenia kosztów o jakich mowa w art. 130a ust. 10h tej ustawy. Postanowienie o orzeczeniu przepadku dotyczy faktu przejścia własności na rzecz powiatu. Celem takiego orzeczenia nie jest natomiast wiążące ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich – tym bardziej, że zgodnie z art. 130a ust. 10d ustawy Prawo o ruchu drogowym, możliwe jest orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela, ani osoby uprawnionej. Takie rozwiązanie jest możliwe dlatego, że nabycie prawa własności przez powiat, które następuje na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu o przepadku, jest nabyciem pierwotnym, a nie pochodnym. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia, kto był właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, niezbędne jest poczynienie przez organ należytych czynności wyjaśniających (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2158/19, Legalis nr 2392783, wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1751/19, Legalis nr 2370056, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1760/18, Legalis nr 2287465). Skarżący zarówno w postępowaniu przed sądem powszechnym, choć nieskutecznie, jak i w odwołaniu od decyzji Starosty K. obciążającej go kosztami usunięcia pojazdu z drogi, kosztami przechowywania na parkingu strzeżonym oraz kosztami jego oszacowania podnosił, że w dacie zdarzenia nie był już właścicielem tego pojazdu. Ponieważ jednak nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, organ I instancji oraz organ odwoławczy były uprawnione do przyjęcia, że twierdzenia skarżącego, jako gołosłowne, nie zasługują na uwzględnienie. Jednakże, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego przedłożył kopię umowy kupna-sprzedaży samochodu z którym związane są koszty będące przedmiotem sprawy. Z dołączonej do akt umowy miałoby wynikać, że skarżący nie był już właścicielem przedmiotowego pojazdu w dniu [...] lutego 2013 r. Okoliczność ta może okazać się decydująca dla właściwego ustalenia podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów związanych z usunięciem z drogi, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. Pomimo że, jak już wskazano wyżej, skarżący w trakcie postępowania administracyjnego rzeczywiście nie przedłożył ww. umowy choć negował fakt bycia właścicielem pojazdu, to dla wyjaśnienia tej kwestii niezbędne staje się przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, co może i winien uczynić organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę. W świetle przedłożonej przez pełnomocnika skarżącego umowy, skarżący nie powinien być podmiotem zobowiązanym do uiszczenia spornych kosztów. Jednak ocena tego dowodu, przesądzającego o wskazaniu właściwego podmiotu, który winien stać się adresatem decyzji, może być dokonana w ramach postępowania administracyjnego, zgodnie z regułami określonymi przez przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i zastępowania w tym zakresie organów administracji publicznej. Zadaniem Kolegium będzie zatem dokonanie oceny przedłożonej przez stronę skarżącą umowy sprzedaży pojazdu z dnia [...] lutego 2013 r., ewentualne podjęcie próby zweryfikowania jej autentyczności np. poprzez przesłuchanie wskazanego w niej nabywcy pojazdu lub podjęcie innych niezbędnych czynności procesowych. W tym stanie rzeczy, nie przesądzając ostatecznego wyniku rozstrzygnięcia, wobec powstałej konieczności przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i umożliwienia organowi ponownej oceny całego materiału dowodowego, wraz z dokumentem przedłożonym przez stronę skarżącą, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Wobec przedłożenia przez skarżącego umowy z dnia [...] lutego 2013 r., która miałaby potwierdzać fakt przeniesienia własności pojazdu, istotna dla sprawy okoliczność stanu faktycznego jawi się jako niedostatecznie wyjaśniona, co skutkować musiało uznaniem, iż doszło do naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.