II OZ 974/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na punkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 551/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących treści decyzji o warunkach zabudowy postanawia: uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i nakazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi zwrot na rzecz K. K. kwoty 114 (sto czternaście) zł. UZASADNIENIE Uzasadnienie. K. K. drogą elektroniczną zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących treści decyzji o warunkach zabudowy. Na podstawie zarządzeń p.o. Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 sierpnia 2020 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez: wskazanie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń; wskazanie numeru PESEL; uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł i uiszczenie opłaty kancelaryjnej za wydruki 14 odpisów skargi z dnia 8 lipca 2020 r. w kwocie 14 złotych. Stosowne wezwania w tym przedmiocie skarżący otrzymał drogą elektroniczną 11 sierpnia 2020 r. Termin do uzupełnienia braków skargi biegł w takiej sytuacji od 12 sierpnia 2020 r. do 18 sierpnia 2020 r. W dniu 18 sierpnia 2020 r. skarżący podał numer PESEL, wskazał adres do doręczeń i wniósł o przyznanie prawa pomocy. Natomiast w dniu 19 sierpnia 2020 r. uiścił opłatę kancelaryjną za wydruki 14 odpisów skargi. Postanowieniem z dnia 3 września 2020 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 8 września 2020 r. skarżący uiścił wpis od skargi. Postanowieniem z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 551/20 Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę (pkt 1) i orzekł o zwrocie na rzecz skarżącego kwoty 100 (sto) złotych, uiszczonej tytułem wpisu od skargi. Sąd wskazał, że nie mógł nadać skardze dalszego biegu i przystąpić do jej merytorycznego rozpoznania, ponieważ skarżący pomimo pouczenia o skutkach niewykonania zarządzenia, nie uzupełnił w terminie braku fiskalnego skargi w postaci opłaty kancelaryjnej za wydruki 14 odpisów skargi. Termin do uiszczenia wspomnianej opłaty biegł od 12 sierpnia 2020 r. do 18 sierpnia 2020 r. i upłynął bezskutecznie. Opłata została uiszczona 19 sierpnia 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie w przedmiocie zasądzonych kosztów sądowych wniósł skarżący. Podniósł, że WSA w Łodzi rozstrzygnął koszty sądowe w sprawie bez opłaty kancelaryjnej. Wniósł o zasądzenie zwrotu opłaty kancelaryjnej w wysokości 14 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy skonstatować, ze rozpoznając zażalenie, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami tego środka odwoławczego. Ten brak związania odnosi się do podstaw zażalenia, tj. zarzutów i wniosków podniesionych w tym środku odwoławczym. Od tego braku związania należy jednak odróżnić zakres zaskarżenia. Pomijając ewentualną nieważność zaskarżonego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartym w zażaleniu wskazaniem, co do zaskarżonej części orzeczenia. W odniesieniu do art. 183 § 1 oraz art. 186 P.p.s.a. warto przypomnieć pogląd, według którego, Sąd odwoławczy nie może poddać kontroli niezaskarżonej części orzeczenia sądu pierwszej instancji, ponieważ oznaczałoby to działanie ex officio, które – poza przypadkami nieważności postępowania – nie jest dopuszczalne (patrz: Tadeusz Woś "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne a konstytucyjne prawo do rozpatrzenia sprawy "bez nieuzasadnionej zwłoki", Państwo i Prawo 2003/8/s. 33; Hanna Knysiak-Sudyka [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod. red. T. Wosia, WK 2016, pkt 1 do art. 183). Podkreślić trzeba, że na tle art. 176 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. wyraźnie odróżniono zakres zaskarżenia (wskazanie, czy orzeczenie jest zaskarżone w całości, czy w części) oraz wniosek co do postulowanego dalszego losu zaskarżonego orzeczenia (wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany). Do wymogów formalnych zażalenia należy, w myśl art. 194 § 3 P.p.s.a., sformułowanie wniosku o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia. Jest oczywiste, że tym wnioskiem, podobnie jak podstawą zaskarżenia wskazaną w zwięzłym uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany. Jest to sytuacja odmienna od związania granicami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Jednak z art. 197 § 2 P.p.s.a. nie wynika aby Naczelny Sąd Administracyjny, pomijając ewentualne zastosowanie art. 186 w związku z art. 183 § 2 P.p.s.a., był uprawniony do nierespektowania wskazanego przez żalącego się zakresu zaskarżenia, w rozumieniu art. 176 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stanowisko to znajduje umocnienie w unormowaniach odnoszących się do prawomocności orzeczeń. Zgodnie z art. 168 § 1 P.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Natomiast w myśl art. 168 § 3 P.p.s.a., jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu rozpoznać sprawę także w części. Ta ostatnia sytuacja ma miejsce gdy zachodzi nieważność postępowania (art. 183 § 2 w związku z art. 186 P.p.s.a.). Brak związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami zażalenia nie jest zatem tożsamy z uprawnieniem do działania tego Sądu z urzędu, poza przypadkiem nieważności postępowania. W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny był związany wskazaniem, że zaskarżone zostało orzeczenie zawarte w puncie 2 postanowienia Sądu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie w terminie opłaty kancelaryjnej, o której mowa w art. 235a P.p.s.a. Wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki 14 odpisów skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 sierpnia 2020 r., a zatem siedmiodniowy termin do wykonania wezwania ekspirował w dniu 18 sierpnia 2020 r. Bezsporne jest, że skarżący nie uiścił opłaty kancelaryjnej w wymaganym terminie. Opłata, o której mowa w art. 235a P.p.s.a. nie stanowi wpisu. Nie ma do niej zatem zastosowania art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jest jednak oczywiste, że jej nieuiszczenie wywołuje taki sam skutek, jak nieuiszczenie wpisu od skargi. Wynika to wprost z art. 220 § 3a P.p.s.a. Podkreślić warto, że w myśl art. 235a P.p.s.a., opłatę kancelaryjną pobiera się również za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism. Przepis art. 220 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. Działanie sądu ogranicza się, w tym przypadku, jak wynika z art. 220 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., do wezwania wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast w razie bezskutecznego upływu terminu, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie P.p.s.a.), chyba że chodzi o pismo w postaci skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania. W przypadku niewniesienia od tych pism, pomimo wezwania, należnego wpisu, podlegają one odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Tak samo, w przypadku niewniesienia od tych pism, pomimo wezwania, należnej opłaty, o której mowa w art. 235a P.p.s.a., podlegają one odrzuceniu przez sąd. Żadne inne czynności uwarunkowane opłatą nie są przewidziane w przepisach art. 220 § 1-3a P.p.s.a. Nie ma zatem podstaw do sporządzenia wydruków pism i załączników w celu doręczenia ich stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism Oplata kancelaryjna za wydruki, uiszczona w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki do zakończenia na etapie formalnym, bez obowiązku doręczania wydruków pism oraz załączników innym stronom, jest opłatą nienależną w rozumieniu art. 225 P.p.s.a. i podlega zwrotowi. W konsekwencji należało zwrócić skarżącemu kwotę 114 zł (zwrot wpisu – 100 zł i opłaty kancelaryjnej – 14 zł). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.