II SA/Gl 659/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]. UZASADNIENIE Po rozpoznaniu wniosku skarżącej E. F., decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta S. orzekł o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na syna H. F. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. Po zacytowaniu treści art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 2a i art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.), organ I instancji ustalił, że skarżąca sprawuje nad synem opiekę naprzemienną na podstawie planu wychowawczego z dnia [...] r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] r., którego częścią jest plan wychowawczy. Zatem skarżącej przysługuje połowa wysokości świadczenia wychowawczego, które przyznano jej odrębnym rozstrzygnięciem z dnia [...] r. Nie jest jednak uprawniona do całości świadczenia. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła jej niezgodność z wyrokiem i porozumieniem, wyżej powołanymi. W porozumieniu rodzice ustalili bowiem, że całość świadczenia 500+, które przysługuje obojgu, będzie pobierała matka. W świetle art. 81a kpa, należało zatem orzec na jej korzyść, skoro ojciec dziecka nie złożył wniosku o świadczenie w wymaganym terminie. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium stwierdziło, że niewątpliwie syn skarżącej pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Stąd też zgodnie z jednoznaczną treścią art. 5 ust. 2a ustawy, skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze w pełnej wysokości, a jedynie w połowie, niezależnie od treści zawartego porozumienia. Zajęcie innego stanowiska byłoby sprzeczne z regulacją ustawy. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 7a, art. 8 § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 kpa - z powodu pominięcia treści zawartego porozumienia, 2) art. 5 ust. 2a ustawy - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Jej zdaniem, wobec braku jednoznacznej definicji opieki naprzemiennej, wątpliwości w zapisach porozumienia należało rozstrzygnąć na jej korzyść zwłaszcza, że ojciec dziecka zaakceptował jej starania o wypłatę całości świadczenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty należało podzielić. Prawidłowo organy obydwu instancji uznały, że skarżąca na mocy wyroku rozwodowego, którego integralną częścią stało się przywołane wyżej porozumienie, sprawuje opiekę naprzemienną nad synem. Nie budzi żadnych wątpliwości, że opieka nad synem sprawowana jest przez oboje rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach, jak to przewiduje art. 5 ust. 2a ustawy, wyżej powołanej (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407). W świetle harmonogramu opieki, podczas roku szkolnego ojciec będzie sprawował opiekę nad synem w tygodniach parzystych, natomiast skarżąca jako matka - w tygodniach nieparzystych. Ustalono też szczegółowy harmonogram opieki podczas wakacji, ferii zimowych, dni świątecznych i świąt rodzinnych. Mianowicie: ferie zimowe - każdy z rodziców tydzień, wakacje - po dwa tygodnie naprzemiennie, święta - naprzemiennie każdy dzień. W treści harmonogramu użyto też wprost określenia "piecza naprzemienna". W wyroku rozwodowym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom zgodnie z porozumieniem z dnia [...] r. Co więcej, skarżąca nie miała żadnych wątpliwości, że świadczenie 500+ oraz 300+, przysługuje w takiej sytuacji obojgu rodzicom, skoro takie postanowienie zawarto w pkt IV ppkt 4 porozumienia, ustalając, że całość świadczenia, przysługującego na syna, będzie pobierała matka. Nie ma zaś prawnego znaczenia fakt, że miejsce zamieszkania syna określono u skarżącej. Z mocy art. 26 Kodeksu cywilnego, można uznać tylko jedno miejsce zamieszkania w danym okresie. Sposób sprawowania opieki odpowiada zatem wprost unormowaniu, zawartemu w art. 5 ust. 2a ustawy, zatem w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 7a § 1 i art. 81a § 1 kpa. Rozważenia jednak wymagało, czy w drodze porozumienia rodziców dopuszczalna jest modyfikacja przepisu prawa, który stanowi jednoznacznie, że w przypadku opieki naprzemiennej kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty. Zdaniem składu orzekającego, wobec zawarcia przez rodziców porozumienia co do sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej i pieczy nad dzieckiem, które stało się integralną częścią wyroku sądu powszechnego, organy administracji nie są uprawnione do negowania ustaleń w tym zakresie. Celem świadczenia wychowawczego jest bowiem częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Mając na uwadze cel świadczenia oraz jego wysokość (500 zł), w ocenie sądu administracyjnego dopuszczalne jest zawarcie porozumienia w tej kwestii. Wszak skarżąca występując o świadczenie działała w zaufaniu do organów Państwa. Interes społeczny w żadnej mierze nie stał też w sprzeczności z jej słusznym interesem, o ile ojciec dziecka dostosował się do treści porozumienia i nie wystąpił o świadczenie w przedmiotowym okresie. Istotne jest bowiem jedynie to, czy łączna kwota świadczenia wynosi 500 zł. Do takiej bowiem kwoty Państwo partycypuje w wydatkach na wychowanie dziecka. Pozbawienie pełnego świadczenia w okolicznościach niniejszej sprawy w wyniku literalnej wykładni art. 5 ust. 2a ustawy, narusza zatem konstytucyjne zasady uwzględnienia dobra rodziny (art. 71 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP) oraz ochrony praw dziecka (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). Stąd też w niniejszej sprawie należało zastosować celowościową wykładnię tego przepisu, gdyż żadne wartości chronione konstytucyjnie nie przemawiają za innym rozwiązaniem zaistniałej sytuacji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz bez wyjaśnienia okoliczności sprawy (art. 7 kpa) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie zarządzenia nr 31 Prezesa WSA w Gliwicach oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem ustalić, czy ojciec dziecka uzyskał świadczenie wychowawcze w przedmiotowym okresie i w jakiej wysokości. O podanie tej informacji należy zwrócić się do właściwej gminy po zobowiązaniu skarżącej do podania adresu zamieszkania (zgodnie z jej deklaracją w toku postępowania). Dopiero po wyjaśnieniu powyższej okoliczności możliwe będzie rozstrzygnięcie sprawy przy uwzględnieniu stanowiska Sądu co do wykładni art. 5 ust. 2a ustawy. mr