I SAB/Wa 197/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] lipca 2018 r. nr [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...]; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej J. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE J. A. S. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] lipca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium" lub "organ") postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] lipca 2018 r. Nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu [...] lipca 2018 r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją, jednak do [...] marca 2019 r., kiedy to organ poinformował skarżącą o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego i przewidywanym terminie zakończenia postępowania do [...] maja 2019 r., nie podjął on żadnych czynności w sprawie. W dniu[...] czerwca 2019 r. Kolegium przesunęło termin rozpoznania prawy do [...] sierpnia 2019 r., zaś w dniu [....] lipca 2019 r., a więc rok po złożeniu wniosku, wezwało skarżącą do nadesłania dowodów potwierdzających istnienie po jej stronie interesu prawnego w postępowaniu. Choć dowody te przedłożono w dniu [...] października 2019 r., to do dnia wniesienia skargi nie podjęto już żadnych działań w sprawie. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni; stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 500 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wskazał, że wniosek skarżącej został już rozpoznany decyzją z [...] lipca 2020 r. Nr [...], którą Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z [...] lipca 2018 r. W tej sytuacji nie sposób uznać, że niniejsze postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły. Ponadto w toku postępowania odwoławczego zaistniała konieczność zebrania dodatkowego materiału dowodowego w postaci archiwalnych dokumentów potwierdzających przeniesienie własności nieruchomości. Przy tym stan zagrożenia epidemicznego spowodowanego wirusem Covid-19, uniemożliwiał przeglądanie akt przez strony postępowania, a w konsekwencji Kolegium nie mogło ich poinformować o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Kolegium decyzją z [...] lipca 2020 r. Nr [...], po rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z [...] lipca 2018 r. Nr [...]. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie przez Kolegium postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że choć wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2018 r., to przez ponad 7 miesięcy, nie podjęto żadnych czynności w sprawie. Dopiero w dniu [...] marca 2019 r. wystąpiono do Biura Spraw Dekretowych [...] o wskazanie przeznaczenia nieruchomości zgodnie z Planem Ogólnym [...] z [...] stycznia 1961 r., zaś w dniu [...] marca 2019 r. poinformowano strony o przyczynach zwłoki (w tym konieczność reklamacji przesyłki zawierającej decyzję z [...] lipca 2018 r.) oraz o przewidywanym terminie wydania decyzji do [...] maja 2019 r. Następnie pismami z [...] maja 2019 r. i z [...] czerwca 2019 r. Kolegium wystąpiło do Sądu Rejonowego dla [...] wydanie zaświadczenia o stanie wpisów w dawnej księdze hipotecznej dotyczącej nieruchomości i dokumentów z tej księgi (żądana dokumentacja wpłynęła w dniu [...] czerwca 2019 r. i [...] lipca 2019 r.), zaś pismem z [...] lipca 2019 r. wezwało skarżącą do wykazania interesu prawnego w postępowaniu. Choć dokumenty od skarżącej organ otrzymał w dniu[...] października 2019 r., to nie podjął już żadnych czynności w sprawie, jak również nie informował stron o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Dopiero wniesiona przez skarżącą w dniu [...] lipca 2020 r. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, zmobilizowała organ do podjęcia w dniu [...] lipca 2020 r. decyzji kończącej sprawę. Przewlekłego prowadzenia postępowania przez ponad 2 lata nie usprawiedliwia w tej sytuacji ani konieczność uzupełnienia materiału dowodowego (którego kompletem organ dysponował od [...] października 2019 r.), ani też ogłoszony w Polsce w marcu 2020 r. stan zagrożenia epidemicznego, a następnie stan epidemii z powodu COVID i wstrzymanie biegu terminów procesowych w postępowaniu. Organ działał bowiem w sprawie opieszale i nieskutecznie co przedłużyło termin jej załatwienia. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się natomiast, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie decyzji rozpoznającej złożone wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Zauważyć też należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że skarżąca poniosła szkodę w związku z przewlekłością postępowania. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa, tj. 17 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania. ----------------------- 2