I SA/Gl 1305/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odrzucić skargę. UZASADNIENIE Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K z dnia [...], nr [...], którym organ ten, działając jednocześnie jako organ egzekucyjny i wierzyciel, uznał za nieuzasadnione zarzuty, jakie skarżący (zobowiązany) S. S. sformułował w piśmie z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie trzech tytułów wykonawczych z dnia [...]., nr [...], [...] oraz [...] obejmujących zaległości skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za (kolejno): styczeń-kwiecień 2018 r., maj-sierpień 2018 r. i wrzesień-październik 2018 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 18 września 2019 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, a to w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżący wystąpił o zwolnienie od wpisu od skargi, jednakże to jego żądanie referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I SPP/Gl 299/19. Natomiast kolejny wniosek skarżącego [ostatecznie także zgłoszony w tym przedmiocie, a pierwotnie (w chwili jego złożenia) obejmujący nadto ustanowienie pełnomocnika z urzędu] został załatwiony odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SPP/Gl 75/20. Żadne z tych rozstrzygnięć nie zostało zaskarżone. Wobec powyższego w dniu 16 października 2020 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wydał zarządzenie o wezwaniu skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 18 września 2019 r. w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 29 października 2020 r. Kwota należna tytułem wpisu od skargi jak dotąd nie została uiszczona. W piśmie datowanym na 5 listopada 2020 r. i w tym dniu wniesionym skarżący po raz kolejny zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako nieopłacona. Stosownie bowiem do art. 230 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), następnie powoływanej jako: p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis. Z kolei na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa jednak wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a jeżeli pismem tym jest skarga – jej odrzucenia) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Odniesienie powyższego do niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, że skoro w dniu 29 października 2020 r. skarżący otrzymał wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, to kwota należna tym tytułem powinna zostać zapłacona najpóźniej w czwartek 5 listopada 2020 r., co wszak nie nastąpiło. Co prawda, w tym dniu skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie mogło to uchronić go przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Dostrzec trzeba, że w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został już rozpoznany, ponieważ wyżej opisanym, wydanym w dniu 18 sierpnia 2020 r., postanowieniem referendarz sądowy odmówił uwzględnienia tego żądania, a orzeczenie to nie zostało zaskarżone. Co za tym idzie, rozstrzygnięcie powyższej kwestii wpadkowej uzyskało przymiot prawomocności, a w konsekwencji moc wiążącą między innymi wobec sądu, który je wydał. Z uwagi na fakt, iż nie dotyczy ono istoty sprawy, nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jednakże posiada w pełni przymiot prawomocności. Z powyższego wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia opłaty – ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego. Postanowienie odmiennie rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa pomocy mogłoby zapaść jedynie przy spełnieniu przesłanki określonej w art. 165 p.p.s.a., który pozwala dokonać tego w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Dlatego po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po uprawomocnieniu się postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania stronie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji powinien odrzucić skargę na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/96, wydane na podstawie analogicznych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy dodać, iż inna interpretacja wspomnianego przepisu mogłaby pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Na koniec podkreślenia wymaga, że zaprezentowany pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego [zob. przykładowo następujące postanowienia: z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 60/09, z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3379/13, z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14, z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14, z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14 czy z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I FSK 1439/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Mając na względzie powyższe, w rozpatrywanym przypadku należało zastosować art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.