II OSK 3037/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1647/20 odrzucającego skargę E.S. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1647/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E.S. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: Zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wezwał skarżącego do zagospodarowania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...]. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 1 czerwca 2020 r. Następnie, pismem z dnia 9 czerwca 2020 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska sprawy zakończonej wydaniem postanowienia z dnia [...] maja 2020 r. Kolejno, w dniu 29 czerwca 2020 r. skarżący złożył na powyższe postanowienie z dnia [...] maja 2020 r. skargę do sądu administracyjnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że przepis art. 52 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia nieostatecznego w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ustawodawca pozostawił stronie wybór formy ochrony prawnej, przyjmując tym samym, że w sytuacji, gdy środkiem zaskarżenia – wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy – można uruchomić wyłącznie tzw. poziomy tok instancji, strona może wedle własnego uznania zdecydować, czy z tego środka skorzystać, czy też zainicjować sądową kontrolę postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Nie dopuszcza jednak możliwości, aby strona mogła jednocześnie złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Dalej Sąd wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący skorzystał z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem alternatywny środek zaskarżenia postanowienia z dnia [...] maja 2020 r. w postaci wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest niedopuszczalny. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiódł skarżący (reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika), zaskarżając to postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że zachodzą inne przyczyny powodujące niedopuszczalność skargi, podczas gdy za taką przyczynę na gruncie niniejszej sprawy omyłkowego wniesienia przez skarżącego dwóch środków zaskarżenia, z których w stosunku do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyraził zamiar jego cofnięcia (co zostało zasygnalizowane Sądowi pierwszej instancji), a co miało istotny wpływ na wynik sprawy powodując nietrafne orzeczenie. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji, rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania wymienione w § 2 tego przepisu. W związku z tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się przesłanek nieważności postępowania, to przeszedł do rozpoznania sprawy w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji wadliwie odrzucił jego skargę jako niedopuszczalną z innych przyczyn, czym naruszył art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a. "jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa". Na gruncie ww. przepisu w literaturze przyjmuje się, że w sytuacji gdy stronie przysługuje prawo zwrócenia się do organu który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to strona może albo złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo złożyć skargę do sądu na tę decyzję. Norma ta dopuszcza zatem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że ustawodawca pozostawił w tym przypadku stronom wybór środka ochrony prawnej (Komentarz do art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, dostępny w Systemie LEX). Również i w orzecznictwie wskazuje się, że wynikająca z treści art. 52 § 3 p.p.s.a. możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej (postanowienia - por. postanowienie NSA z 24.05.2018 r. I OSK 1271/18) w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może być interpretowana jako prawo do równoczesnego korzystania z dwóch możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 18.10.2018 r. II GSK 1678/18). Natomiast w sprawie niniejszej w pierwszej kolejności skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] maja 2020r., a następnie nie czekając na rozstrzygnięcie w administracyjnym toku instancji, wniósł skargę na to samo postanowienie do sądu administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skoro skarżący skorzystał z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to złożenie skargi do sądu administracyjnego na to samo postanowienie nie jest dopuszczalne. Niedopuszczalne jest bowiem, aby ten sam akt był przedmiotem oceny organu w postępowaniu administracyjnym i sądu administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odnosząc się zaś do argumentacji skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego co do tego, że obowiązkiem organu, a następnie sądu (po wpłynięciu skargi wraz z aktami sprawy) było wezwanie skarżącego do sprecyzowania, z którego środka chce on skorzystać. Takie stanowisko nie znajduje uzasadnienia w realiach tej sprawy. Zwrócić należy uwagę, że treść pism nie nasuwa żadnych wątpliwości co do rodzaju wniesionego środka. Brak jest również podstaw do twierdzenia, by pouczenie zawarte w postanowieniu mogło usprawiedliwiać jego nieprawidłowe odczytanie przez skarżącego (str. 3 skargi kasacyjnej). Z treści zawartego w postanowieniu pouczenia wynika jednoznacznie, że skarżącemu pozostawiono możliwość wyboru środka ochrony prawnej, tj. że wedle własnej woli ma on prawo złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo wnieść skargę do sądu administracyjnego. W treści pouczenia wyraźnie wskazano, że warunkiem wniesienia skargi jest rezygnacja z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - pkt 3 pouczenia "jeśli strona nie chce skorzystać z prawa do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozparzenie sprawy może wnieść do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie (...)". Organ nie miał obowiązku zamieszczania w pouczeniu dodatkowych informacji co do skutków nieprawidłowego zastosowania się do pouczenia (por. postanowienie NSA z 21.05.2020 r. I OSK 668/20). Tym samym, skoro w sprawie skarżący został prawidłowo pouczony o możliwych rodzajach środków zaskarżenia, trybie i terminie ich wniesienia, to powoływanie się na wadliwe odczytanie pouczenia nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Nadto dodać należy, iż w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2019 r. II OSK 904/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że omawiany przepis (art. 52 § 3 p.p.s.a.) stanowi przepis szczególny, przewidujący wyjątek od zasady składania skargi od decyzji ostatecznych, stąd też jego rozszerzająca interpretacja, dopuszczająca aktywizowanie uprawnienia do korzystania z alternatywnie przewidzianego przez ustawodawcę uprawnienia do złożenia skargi na decyzję nieostateczną w przypadku uznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za nieskuteczne nie może być uznana za dopuszczalną. A zatem, skoro skarżący skorzystał z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r., to wniesienie skargi na to samo postanowienie należy uznać za niedopuszczalne. Dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia, czy skarżący złożył skutecznie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, jedynym bowiem warunkiem ustawowym do złożenia w niniejszej sprawie skargi było nieskorzystanie z prawa złożenia tego wniosku (por. postanowienie NSA z 13 lutego 2020 r. II GSK 28/20). Dlatego też, skoro w niniejszej sprawie Sąd bezspornie ustalił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez skarżącego przed złożeniem przedmiotowej skargi, nie był on obowiązany do dokonywania dodatkowych ustaleń w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, taka interpretacja art. 52 § 3 p.p.s.a. nie pozbawia skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu. Skoro wolą skarżącego było złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to skarżącemu będzie przysługiwało prawo do kontroli sądowej rozstrzygnięcia organu wydanego w wyniku złożonego wniosku. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.