I OZ 862/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 430/11 o: umorzeniu postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE P. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W skardze skarżący złożył równocześnie wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 29 czerwca 2011 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu wzywając jednocześnie do złożenia kserokopii stosownych dokumentów. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2011 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w uzasadnieniu podając, że jego partnerka prowadząca razem z nim gospodarstwo domowe, nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów, bowiem zajmuje się małoletnimi dziećmi, zaś jego wydatki na utrzymanie, jak również uzyskiwane dochody zostały w wystarczający sposób udokumentowane. Pismem z dnia 24 sierpnia 2011 r. wezwano skarżącego do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym, poprzez wskazanie kto oprócz jego i trojga małoletnich dzieci pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i jakie ta osoba osiąga dochody. Ponadto wezwano go o podanie informacji o posiadanych kontach bankowych i salda tych rachunków za ostatnie sześć miesięcy, a także o oświadczenie się co do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Dodatkowo wezwano skarżącego do przedłożenia kserokopii deklaracji podatkowej za rok 2010, bądź zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2010r. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący oświadczył, że jego partnerka nie pracuje i nie posiada osobistych dochodów, wskazując jednocześnie, ze korzysta z pomocy finansowej i materialnej rodziny jego oraz partnerki. Pismem z dnia 7 września 2011 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia dysproporcji pomiędzy osiąganym dochodem, a ponoszonymi wydatkami na utrzymanie rodziny, ponownie wzywając do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych jego i partnerki, rozliczenia rocznego za rok 2011, dokumentów potwierdzających zadeklarowaną wielkość wydatków ponoszonych na utrzymanie. Ponownie zobowiązano do oświadczenia się czy korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej w ciągu ostatnich 6 miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że sąd podważa wiarygodność dokumentów złożonych przez niego w sprawie, a to: zaświadczenia pracodawcy o uzyskiwanych dochodach, zaświadczeń komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji, decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. dotyczących przyznania alimentów z Funduszu Alimentacyjnego oraz decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. zobowiązującej go do zwrotu alimentów z Funduszu Alimentacyjnego w kwocie 6,904, 42 zł., które to dokumenty w jego ocenie świadczą o jego złej sytuacji materialnej i finansowej. Postanowieniem z dnia 10 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest sprawa z zakresu pomocy społecznej, zaś zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W ocenie Sądu pierwszej instancji ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych powoduje, że postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe, co obligowało Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy do umorzenia postępowania sądowego w tym zakresie. Natomiast w pozostałym zakresie Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarżący w sposób nader lakoniczny umotywował swoje żądanie, a nadto nie dostarczył informacji jak i dokumentów źródłowych wskazanych w wielokrotnych wezwaniach kierowanych do niego przez Sąd, mogących zobrazować w sposób rzetelny jego sytuację majątkową. Tym samym Sąd uznał, że strona nie przedstawiła dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, że jej sytuacja materialna i rodzinna aktualna na dzień złożenia wniosku uzasadnia uwzględnienie przedmiotowego wniosku. W ocenie Sądu za takie dokumenty nie mogą być uznane zawarte w aktach administracyjnych sprawy orzeczenia organów administracji i zaświadczenia wskazane przez skarżącego jako dokumentujące jego obecną sytuację majątkową, z tego względu, że zostały wydane w roku 2010. Wobec tego Sąd uznał, że złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Na to postanowienie P. W. złożył zażalenie, podnosząc między innymi, że została zafałszowana jego trudna sytuacja finansowa oraz podnosząc argumenty związane z decyzją administracyjną zobowiązującą go zwrotu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Zgodnie natomiast z art. 255 powołanej wyżej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Oznacza to, że dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu z treścią dokumentów Sąd może wydać orzeczenie w zakresie prawa pomocy, co Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał już w swoim orzecznictwie. To zaś oznacza, że w przypadku, gdy treść składanych przez stronę oświadczeń budzi wątpliwości Sądu, to powinien on skorzystać z możliwości jakie daje art. 255 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia NSA: z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 102/10; z dnia 11 lipca 2006 r. sygn. akt I FZ 236/06; z dnia 28 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 1304/04 oraz z dnia 19 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 1115/04 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie można natomiast interpretować na korzyść strony faktu, że pomimo wezwania sądu w trybie art. 255 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie potwierdziła ona w sposób nie budzący wątpliwości faktów umożliwiających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ani nie poparła swojej odpowiedzi żadnym dokumentem. Trzeba bowiem podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie zauważyć należy, że skarżący był dwukrotnie wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednakże nie wykonał on wezwania Sądu w sposób wyczerpujący, gdyż jego odpowiedzi w istocie stanowiły polemikę z wezwaniami Sądu. Tym samym jego wyjaśnienia okazały się niejasne i niewystarczające dla ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wobec tego uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Naczelny Sad Administracyjny pragnie w tym miejscu wskazać, że przedmiotem jego rozpoznania była tylko i wyłącznie kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2011 r., zatem pozostałe kwestie podniesione w zażaleniu nie mogły być rozpoznane. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.