II GZ 135/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 czerwca 2007 r.; sygn. akt VI SA/Wa 167/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. B. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2006 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 27 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 167/07, oddalił wniosek R. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] listopada 2006 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wpisu R. B. na listę radców prawnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, iż od 13 marca 2007 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna bez prawa do pobierania zasiłku. Żona skarżącego, pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 6.462 zł brutto miesięcznie. Na wspólnym utrzymaniu pozostaje troje małoletnich dzieci. Skarżący wraz z żoną są właścicielami mieszkania o powierzchni 72,9 m2, spłacają kredyt w wysokości 330 zł miesięcznie, z którego do uregulowania została jeszcze kwota 24.000 zł. Skarżący posiada oszczędności w kwocie 10.000 zł, umieszczone na lokacie bankowej. Kwota ta pozostała po operacji zakupu mieszkania i nie została przeznaczona na spłatę kredytu z uwagi na korzystne oprocentowanie. Skarżący wskazał również, że po podsumowaniu wszystkich stałych wydatków rodzinie pozostaje miesięcznie kwota w wysokości 2.200 zł na bieżące wydatki. Po przeanalizowaniu sytuacji materialnej skarżącego, Sąd doszedł do wniosku, że R. B. jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, dochody uzyskiwane przez żonę skarżącego pozwalają na pokrycie bieżących wydatków rodziny, bez konieczności uszczuplania oszczędności znajdujących się na lokacie bankowej, a zatem przeznaczenie 200 zł na uiszczenie wpisu sądowego nie spowodowałyby uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że wnioskodawca nie należy do kręgu osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W jego ocenie, rozpoznający sprawę Sąd nie wziął pod uwagę, że skarżący od 10 lat nie posiada stałej pracy, dlatego też nie można uznać, iż posiada jakiekolwiek oszczędności czy dochody pozwalające mu na uiszczenie wpisu. Skarżący pozostaje na utrzymaniu żony i to ona posiada lokatę bankową na kwotę 10.000 zł, której naruszenie w obecnej chwili spowoduje utratę odsetek w wysokości 400 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. − przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że w sprawie występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie, przy czym ocena sądu w tym zakresie odnosi się do rozważenia sytuacji finansowej składającego wniosek w kontekście kosztów, jakie zobowiązany jest on ponieść na poczet prowadzonego postępowania. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, biorąc przy tym pod uwagę fakt, że współmałżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena sytuacji majątkowej skarżącego dokonana przez Sąd I instancji zasługuje na aprobatę. Sąd I instancji trafnie przyjął, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy, uwzględniająca sytuację materialną jego i rodziny, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów w rodzinie skarżącego, deklarowanych przez jego żonę i potwierdzonych stosownymi dokumentami oraz wykazywanych przez skarżącego wydatków, należy stwierdzić, że Sąd I instancji słusznie uznał, iż uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 200 zł leży w granicach możliwości finansowych skarżącego. Fakt, że skarżący od 10 lat nie posiada stałej pracy nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Aktualny stan majątkowy współmałżonki skarżącego, na który składają się bieżące dochody z wynagrodzenia E. B. oraz oszczędności zgromadzone na lokacie bankowej, przy uwzględnieniu wykazywanych wydatków przeznaczonych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb całej rodziny skarżącego wskazuje, że pozostając we wspólnym gospodarstwie małżonkowie posiadają środki finansowe, których wysokość zezwala na pokrycie kosztów sądowych należnych na obecnym etapie postępowania sądowego. Z okoliczności sprawy nie wynika też, aby zgromadzone przez żonę skarżącego środki pieniężne (w kwocie 10.000 zł) na lokacie bankowej były zablokowane lub zabezpieczone, a więc nie ma przeszkód do dysponowania tymi środkami. Zarzut zawarty w zażaleniu, iż naruszenie w chwili obecnej posiadanej lokaty bankowej spowoduje utratę odsetek nie może w żadnym razie uzasadniać słuszności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli strona posiada środki finansowe, to powinna je w pierwszej kolejności wykorzystać na potrzeby prowadzonego postępowania sądowego, po zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a dopiero w dalszej kolejności realizować inne potrzeby życiowe. Należy bowiem zauważyć, że prawo pomocy jest wyjątkową instytucją, mającą na celu umożliwienie dochodzenia praw przed sądem stronie postępowania, znajdującej się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Sąd powinien zapewnić prawidłową równowagę pomiędzy interesem państwa, z jednej strony, a interesem skarżącego w dochodzeniu swych roszczeń przed sądem, z drugiej strony. Oznacza to, że jedynie w uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronie prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość opłaty sądowej, którą strona jest zobowiązana uiścić musi być zawsze oceniana w świetle okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. Uwzględniając powyższe rozważania oraz mając na uwadze całokształt okoliczności niniejszej sprawy nie można uznać, że sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy ze strony państwa. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.