II OZ 1046/12

SENTENCJA II OZ 1046 / 12 POSTANOWIENIE Dnia 4 grudnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 51/12 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia oddalić zażalenie . UZASADNIENIE Sygn. akt II OZ 1046 / 12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożonym na formularzu skarżący podał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną B. F. i synami: M. urodzonym 12 lutego 1992 r. i S. urodzonym 10 maja 1997 r. Rubryki formularza dotyczące majątku i dochodów pozostały niewypełnione. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 marca 2012 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie o swoim stanie majątkowym, wysokości dochodów, wydatków, posiadanego majątku. W otwartym terminie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył wniosek o przedłużenie siedmiodniowego terminu z uwagi na wielość okoliczności, do których wykazanie został wezwany oraz konieczność uzyskania stosownych zaświadczeń, w tym zaświadczenia z urzędu skarbowego. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2012 r. termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony o 14 dni, licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Następnie, w wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 6 lipca 2012 r. wezwano J. F. do przedłożenia szeregu dokumentów i szczegółowych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania. Nadto Sąd zwrócił się do Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta Krakowa o informacje celem ustalenia, czy wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości i pojazdów. W terminie otwartym do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca złożył wniosek o przedłużenie terminu. Na wezwanie Sądu o wskazanie przyczyn niedochowania terminu oraz podanie, jakie czynności podjął skarżący celem uzyskania wnioskowanych dokumentów, J. F. nie udzielił żadnej odpowiedzi. Oddalając powyższy wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, że zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od powszechnie obowiązującej zasady ponoszenia tych kosztów przez tą stronę postępowania, która wnosi pisma wszczynające postępowanie sądowe. Cytując treść art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270- zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd wskazał, że użyte w tym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na osobie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak zauważył Sąd, wnioskodawca J. F. nie podał żadnych danych dotyczących jego sytuacji finansowej umożliwiających merytoryczne rozpoznanie jego wniosku i chociaż ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, Sąd przeprowadził postępowanie w tym przedmiocie. Ustalono, że J. F. jest współwłaścicielem pięciu działek w Krakowie oraz siedmiu samochodów (pisma Urzędu Miasta Krakowa z dnia 13 lipca 2012 r. i dnia 9 lipca 2012 r.). Nie jest więc prawdą podana w formularzu przez skarżącego informacja o braku prawa przez skarżącego do jakichkolwiek nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, na gruncie niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że już sam fakt, że wniosek J. F. o zwolnienie go od kosztów sądowych nie zawiera żadnej informacji o jego stanie majątkowym, powoduje z oczywistych względów brak możliwości uzyskania zwolnienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. F., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę i przyznanie mu prawa pomocy. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, iż zaskarżonym postanowieniem naruszono jego prawo do obrony oraz konstytucyjną zasadę równości stron. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pomimo dwukrotnego wezwania go do przedstawienia określonych dokumentów i wyjaśnień oraz pomimo wydłużania mu terminu do ich przedstawienie w żaden sposób nie wykonał kierowanych do niego wezwań. Nie kwestionował również w rozpoznawanym zażaleniu twierdzeń Sądu odnośnie posiadanego majątku w postaci nieruchomości i samochodów, jak również nie formułował w nim żadnych twierdzeń, które pozwalałyby na jakiekolwiek odmienne ustalenia. Na marginesie zauważyć również trzeba, iż fakt że skarżący jest właścicielem co najmniej jednej działki (nr [...] w Z.), odnośnie której prowadzone jest przedmiotowego postępowanie, wynikał z akt sprawy. Już tylko to ustalenie, nieujawnione w formularzu PPF pozwalało na zakwestionowanie jego wiarygodności tym bardziej, że nie deklarował on nigdzie jej zbycie. Ze wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.