I OZ 902/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 756/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 755/12 oddalił skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2012 r., uzupełnionym w dniu 31 sierpnia 2012 r., skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że nie pobiera ani renty ani emerytury, czy zasiłku dla bezrobotnych, zatem nie mając oszczędności pozostaje bez środków do życia, a w takiej sytuacji należy mu się pełnomocnik z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jedynym posiadanym majątkiem jest mieszkanie o powierzchni 32 m². Jednocześnie w uzasadnieniu wyjaśnił, że pozostaje bez środków do życia, nie przysługują mu żadne świadczenia emerytalne i rentowe, jak też zasiłek dla osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 756/12 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 245 i 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012. r. poz. 270 dalej "P.p.s.a.") stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego nie daje podstaw do przyjęcia, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd pierwszej instancji podał, że w złożonym oświadczeniu co prawda wskazał on, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie pobiera renty ani emerytury. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sądowych pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2012 r. wynika, że M.S. ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, przy czym renta ta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia za okres od dnia 1 października 1998 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. wynosi 97.912,05 zł brutto, oraz kwota przysługująca z tytułu odsetek za okres od dnia 5 lutego 2000 r. do dnia 27 stycznia 2003 r. wynosi 10.713,86 zł brutto. W ocenie Sądu pierwszej instancji zgromadzone na koncie skarżącego środki świadczeń rentowych należy traktować jako środki o charakterze oszczędnościowym, których wypłata jest uzależniona od jego woli. Z tych względów skarżącego nie można zaliczyć do kręgu osób ubogich, będących w trudnej sytuacji materialnej. Oznacza to, że jest on w stanie ponieść koszty udziału w postępowaniu sądowym. W niniejszej sprawie nie zachodziły zatem podstawy do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sprawie nie orzekano w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia M.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, która nie jest przez niego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia od dnia 10 stycznia 1998 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. wynosi 97 912,05 zł brutto, zaś kwota przysługująca z tytułu odsetek za okres od dnia 5 lutego 2000 r. do dnia 27 stycznia 2003 r. wynosi 10.713,86 zł brutto. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że sytuacja skarżącego jest tego rodzaju, iż posiadane przez niego środki, w tym przed wszystkim wynikające z przysługującego mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, możliwości ich uzyskania, nie pozwalają na ponoszenie przez niego kosztów zastępstwa adwokackiego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.