II OPP 13/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.), Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędzia NSA Małgorzata Miron, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi D. M. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1119/19 w sprawie ze skargi D. M. na uchwałę Rady Miasta B. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Skarga D. M. na uchwałę Rady Miasta B. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wraz z odpowiedzią organu na skargę w dniu 12 grudnia 2019 r. Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2019 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika organu do złożenia dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie dla A. R.-D. do reprezentowania w niniejszej sprawie organu, w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że organ nie udzielił odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik organu przedstawił pełnomocnictwo w dniu 13 stycznia 2020 r. Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2020 r. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do wyznaczenia terminu rozprawy, uwzględniając, że stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz.U. z 2018 r., poz. 1496 ze zm.), skargę rozpatruje się w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Zarządzeniem z dnia 3 lutego 2020 r. Przewodniczący Wydziału wyznaczył termin rozprawy na dzień 3 marca 2020 r. Na rozprawie Sąd odroczył ogłoszenie orzeczenia do dnia 9 marca 2020 r. Wyrokiem z dnia 9 marca 2020 r. Sąd oddalił skargę. Uzasadnienie orzeczenia na wniosek skarżącego, który wpłynął do Sądu 16 marca 2020 r. zostało sporządzone w dniu 30 marca 2020 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został wysłany pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 maja 2020 r. i doręczony mu w dniu 4 czerwca 2020 r. W dniu 1 lipca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynęła skarga kasacyjna inwestora. Zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2020 r. Przewodniczący Wydziału polecił doręczenie pełnomocnikowi organu odpisu skargi kasacyjnej. Zarządzenie to wykonano w dniu 25 sierpnia 2020 r. W dniu 2 września 2020 r. wpłynęła do Sądu I instancji odpowiedź organu na skargę kasacyjną. W dniu 8 października 2020 r. akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 8 października 2020 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarga na przewlekłość postępowania toczącego się przed tym Sądem w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1119/19. W skardze wniesiono o: stwierdzenie, że w postępowaniu, którego dotyczy skarga nastąpiła przewlekłość, nakazanie Sądowi I instancji przekazania akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 3 dni od rozpoznania skargi, przyznanie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania skarżący wskazał, że w dniu 30 czerwca 2020 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji z dnia 9 marca 2020 r. Do dnia 5 października 2020 r. akta sprawy nie zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawa dotyczy przepisów tzw. specustawy mieszkaniowej, która w art. 16 określa krótsze terminy rozpoznania tego tupu spraw przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy opóźnił rozpoznanie skargi, gdyż ustawa przewiduje termin 2 miesięcy, a skarga, która wpłynęła w dniu 12 grudnia 2019 r. została rozpoznana dopiero 9 marca 2020 r. Ponadto uzasadnienie wyroku z dnia 9 marca 2020 r. doręczono stronie dopiero 4 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga D.M. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1119/19 nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2018 r., poz. 75) przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 powołanej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Skarżący powołał się w skardze na art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2020 r., poz. 219 ze zm.), który stanowi, iż do skargi, o której mowa w art. 15, stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), z tym że skargę rozpatruje się w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Przepis art. 15 tej ustawy stanowi, że skarga, o której mowa w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506, 1309, 1571, 1696 i 1815), może być wniesiona w terminie 30 dni od dnia opublikowania uchwały, o której mowa w art. 7 ust. 4, w wojewódzkim dzienniku urzędowym lub przekazania tej uchwały inwestorowi. Z przepisów tych wynika, że termin 2 miesięcy na rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny został przewidziany dla skargi na uchwałę rady gminy o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub odmowie ustalenia lokalizacji takiej inwestycji (art. 7 ust. 4 ustawy). W tej sprawie przedmiotem skargi jest uchwała o odmowie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, zatem przepis art. 16 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. miał w tej sprawie zastosowanie. Należy jednak pamiętać, że jest to przepis o charakterze instrukcyjnym. Naruszenie tego terminu samo przez się nie uzasadnia stwierdzenia przewlekłości postępowania. Intencją ustawodawcy było skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, czasu oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Postępowanie w tej sprawie od dnia wpływu skargi do Sądu (12 grudnia 2020 r.) do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji (9 marca 2020 r.) trwało niecałe 3 miesiące, zatem termin, o którym mowa w art. 16 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. został naruszony w sposób nieznaczny. Natomiast postępowanie międzyinstancyjne w tej sprawie trwało 7 miesięcy (od dnia złożenia przez skarżącego wniosku o uzasadnienie wyroku w dniu 16 marca 2020 r. do dnia przekazania akt do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 8 października 2020 r.). Należy jednak wskazać, że okres ten przypadał na czas wprowadzenia w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, co skutkowało znacznymi ograniczeniami w działalności sądów administracyjnych. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został ogłoszony na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 433) od 14 marca 2020 r., a zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491), w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z art. 15zzs ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) zaprzestanie czynności przez sąd prowadzący odpowiednio postępowanie w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Przepis ten został wprowadzony ustawą z 31 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), która weszła w życie 31 marca 2020 r., a został uchylony ustawą z 14 maja 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), która weszła w życie 16 maja 2020 r. Dodać należy, iż na podstawie § 1 zarządzenia Nr 9 Prezesa NSA z dnia 25 marca 2020 r. w sprawie ograniczenia pracy sądów administracyjnych w związku z ogłoszonym na obszarze RP stanem epidemii (publ. www.nsa.gov.pl) praca stacjonarna w Sądach wykonywana była w wymiarze niezbędnego minimum. Organizacja pracy w sądach administracyjnych została zmieniona zarządzeniem Prezesa NSA Nr 13 z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie organizacji pracy sądów administracyjnych w związku z przywróceniem biegu terminów procesowych i sądowych (publ. www.nsa.gov.pl), w wykonaniu którego zwiększono niezbędne obsady kadrowe, w sposób umożliwiający sprawną realizację zadań związanych w szczególności z przygotowaniem spraw do rozpoznania i ich rozpoznaniem. W związku z powyższym w dniu 29 maja 2020 r. został wysłany skarżącemu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 1 lipca 2020 r. do Sądu I instancji wpłynęła skarga kasacyjna skarżącego. Wprawdzie nastąpiło opóźnienie w nadaniu biegu skardze kasacyjnej, lecz spowodowane ono było wskazaną wyjątkową sytuacją w całym kraju, niezależną od Sądu. Znaczne ograniczenie obsady pracowników sądów administracyjnych w okresie od marca do maja 2020 r. skutkowało przedłużeniem się postępowań sądowych w wielu sprawach i miało wpływ na opóźnienie czynności sądowych w późniejszym okresie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.