III Ca 935/23

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 935/23</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 22 lutego 2023 r., w sprawie Dz.Kw.3019/22 Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej oddalił wniosek <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">K.</span> o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości <span class="anon-block">B.</span>, obręb 3, gmina <span class="anon-block">B.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span>, województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, stanowiącej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> o obszarze 0,0390 ha i dokonanie w tej księdze wpisu prawa współwłasności na rzecz: <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">M. K.</span>, córki <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">N.</span>, <span class="anon-block">PESEL (...)</span> w udziale wynoszącym ¼; <span class="anon-block">J. T.</span>, syna <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">N.</span>, <span class="anon-block">PESEL (...)</span> w udziale wynoszącym ¼ oraz <span class="anon-block">C. M.</span>, córki <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">F.</span>, <span class="anon-block">PESEL (...)</span> w udziale wynoszącym 1/2 i nakazał zwrot <span class="anon-block">W. K.</span> ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej kwoty 50 zł , stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą uiszczoną przez wnioskodawczynię tytułem opłaty sądowej od wniosku, a rzeczywistą wysokością należnej opłaty.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił i zważył, że po dokonaniu badania treści i formy złożonego wniosku, dołączonych do niego dokumentów, a także dokumentów, na które powołała się wnioskodawczyni, a także z urzędu stwierdzono, iż prawo współwłasności tejże działki przysługuje <span class="anon-block">K. C.</span> i <span class="anon-block">I. C.</span> w udziale wynoszącym 4/8, <span class="anon-block">W. K.</span> – w udziale 1/8, <span class="anon-block">J. T.</span> – w udziale 1/8 i <span class="anon-block">C. M.</span> – w udziale 2/8. Wobec tego wniosek o założenie księgi wieczystej nie mógł zostać uwzględniony, albowiem uczynienie zadość zgłoszonym przez wnioskodawczynię żądaniom doprowadziłoby do założenia księgi wieczystej, w której treść wpisów w dziale II byłaby niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Rolą sądu wieczystoksięgowego jest takie rozstrzyganie wniosków, by było to zgodne z obowiązującym prawem, a nadto w taki sposób aby realizować podstawowy cel w jakim księgi wieczyste są tworzone – ustalenie stanu prawnego nieruchomości (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 1;art. 1 ust. 1)">art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>). Wiedząc, iż uwzględnienie wniosku doprowadziłoby do powstania sytuacji, w której wpis nie odzwierciedlałby rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, sąd wieczystoksięgowy nie może takiego wniosku uwzględnić. W postępowaniu o założenie księgi wieczystej stosuje się również <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 k.p.c.</a>, który stanowi, że rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej (jeżeli taka księga istnieje). Nie jest więc uprawnione przyjmowanie w takim wypadku szerszej kognicji sądu wieczystoksięgowego. Tym samym nie jest możliwe - w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 k.p.c.</a> - zastąpienie dokumentu, który ma być podstawą wpisu, żadnym innym środkiem dowodowym, wykazywanie treści tego dokumentu za pomocą innych środków dowodowych, jak również ustalenie prawa własności nieruchomości lub jej stanu prawnego w innym zakresie w odmienny sposób. Wniosek o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności może być uwzględniony wtedy, gdy będzie pozwalał - zarówno z uwagi na brzmienie żądania, jak i dokumenty, którymi zostanie ono wykazane - na ujawnienie w księdze wieczystej wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, tak by suma ich udziałów wyczerpywała . Brak jest w sprawie dokumentów, które pozwalałyby jednoznacznie stwierdzić, iż <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">A. W.</span>, bądź ich następcy prawni dokonali w sposób formalny, a w konsekwencji też prawnie skuteczny, jakiegokolwiek zniesienia współwłasności nieruchomości, dla której prowadzony był zbiór dokumentów nr 843, a w szczególności zniesienia współwłasności, w wyniku którego następcy prawni <span class="anon-block">A. W.</span> (ostatecznie strony niniejszego postępowania) staliby się jedynymi współwłaścicielami części tej nieruchomości, stanowiącą obecnie <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>. Analiza dokumentów wskazuje, iż prawo współwłasności do tejże działki przysługuje także <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">I. C.</span>. Mylne jest zdaniem Sądu Rejonowego przekonanie wnioskodawczyni, iż z postanowienia Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 4 czerwca 1995 roku wynika coś innego niż jego rzeczywista treść. Postanowienie dotyczy wyłącznie <span class="anon-block">działki (...)</span> a co za tym idzie w żadnej mierze nie dotyczy <span class="anon-block">działki numer (...)</span> dla której obecnie miałby być założona księga wieczysta. O ile kiedyś <span class="anon-block">działka geodezyjna numer (...)</span> będąca współwłasnością 3 rodzin została nawet faktycznie podzielona do odrębnego użytkowania to stwierdzenie zasiedzenia tylko na jednej części nieruchomości (583/1) na rzecz rodziny <span class="anon-block">C.</span> nie przesądza o tym, że przestała ona być współwłaścicielem innej części działki (583/2 i 583/3). Przynajmniej nie jest tak z punktu widzenia sądu wieczystoksięgowego, który musi się opierać wyłącznie na dokumentach będących podstawą wpisu.</p> <p>Apelację od tego postanowienia złożyli: wnioskodawczyni oraz uczestnicy postępowania. Zarzucili skarżonemu orzeczeniu dokonanie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie oraz dokumentacji z <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> poprzez ustalenie prawa własności do <span class="anon-block">działki (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>, objętej wnioskiem o wpis w oderwaniu do treści dokumentacji aktów notarialnych z połowy XX wieku oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej w sprawie I Ns 285/95 i dokonanego badania hipotecznego przez uprawnionego geodetę, co narusza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, iż własność <span class="anon-block">działki (...)</span> objętej wnioskiem pozostaje również w majątku <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">I. C.</span>, a nie jedynie w majątku wnioskodawczyni i uczestników. W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Rawie Mazowieckiej do ponownego rozpoznania celem uwzględnienia wniosku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->co następuje: </strong> </p> <p>Sąd I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł przede wszystkim na gramatycznej wykładni przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 1;art. 1 ust. 1;art. 1 ust. 2)">art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece</a> ( Dz.U. 2018.1916 z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie jednak wniosek zmierza przede wszystkim do założenia księgi wieczystej i dokonania w niej stosownych wpisów. Jak jednak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 lutego 2023 r., w sprawie II CSKP 1239/22 mimo ograniczonej kognicji sądu wieczystoksięgowego może on uwzględnić okoliczności, o których powziął wiadomość w inny sposób niż przy badaniu treści wniosku i dołączonych do niego dokumentów a to przez wzgląd na potrzebę zapobiegania dokonywania wpisów niezgodnych z rzeczywistym stanem prawnym. Zważywszy na tę regułę przyjętą przez Sąd Najwyższy uznać trzeba, że Sąd I instancji nie przeanalizował wszystkich dokumentów złożonych przy wniosku, jak i znajdujących się już w założonych wcześniej księgach wieczystych, przez co wniosku stwierdzającego brak możliwości założenia księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości z wpisami żądanymi we wniosku na tym etapie postępowania nie można uznać za zasadny.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sad Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.</p> </div>