I OZ 1776/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 615/17 odrzucające skargę J.N. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 615/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej: "P.p.s.a."), odrzucił skargę J.N. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że J.N. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 lipca 2017 r. Skarga została podpisana przez adwokat B.ŁD., która do skargi załączyła dokument pełnomocnictwa, zgodnie z którym została upoważniona przez stronę do działania przed sądami powszechnymi, organami administracji rządowej i samorządowej, we wszystkich instancjach, a także przed Sądem Najwyższym, Naczelnym Sądem Administracyjnym i innymi instytucjami, osobami prawnymi i fizycznymi w każdej jej sprawie. Zarządzeniem z dnia 27 września 2017 r. adwokat B.Ł.D została wezwana do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, albowiem złożone ze skargą pełnomocnictwo upoważnia do działania w imieniu skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zdaniem Sądu I instancji, zakres złożonego ze skargą pełnomocnictwa udzielonego przez J.N. nie obejmował umocowania adwokat B.Ł.D. do reprezentowania skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym (w szczególności przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach), skoro z treści pełnomocnictwa wynika wyłącznie upoważnienie do reprezentowania strony przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tymczasem pełnomocnictwo procesowe powinno zawierać w swojej treści umocowanie do działania przed sądem, do którego strona wnosi skargę (pismo). Sąd podał, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądami administracyjnymi są Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne. Wezwał zatem adwokat B.Ł.D. do złożenia pełnomocnictwa (lub jego uwierzytelnionego odpisu) do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, natomiast strona skarżąca w wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 10 października 2017 r., nie złożyła żądanego dokumentu pełnomocnictwa ani jego uwierzytelnionego odpisu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J.N., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 40 P.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 kc poprzez błędną wykładnię treści pełnomocnictwa, w szczególności zawartego w nim pojęcia "innymi instytucjami", co doprowadziło do uznania, że pełnomocnik skarżącego złożył skargę działając poza zakresem umocowania, co w konsekwencji skutkowało zastosowaniem art. 49 § 1 P.p.s.a., w sytuacji gdy brak formalny nie zachodził, co skutkowało zastosowaniem przez Sąd art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.; 2) art. 36 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wobec uznania, że pełnomocnictwo nie obejmowało reprezentacji przed sądem administracyjnym, gdyż zapis w pełnomocnictwie o treści "do działania za nas (...) przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i innymi instytucjami" nie uwzględnia postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że w aktach sprawy winien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. Przepis art. 49 P.p.s.a. odnoszący się do braków pisma stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1). W przypadku nieuzupełnienia we wskazanym wyżej terminie braków formalnych skargi sąd stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzuca skargę. W niniejszej sprawie podstawą odrzucenia przez Sąd I instancji skargi J.N., było nieuzupełnienie w terminie jej braku formalnego w postaci przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko należy uznać za nieprawidłowe. Jak wynika bowiem z treści pełnomocnictwa, obejmowało ono swoim zakresem m. in. działanie w imieniu skarżącego przed "Naczelnym Sądem Administracyjnym i innymi instytucjami". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, że sądy są instytucjami. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r., II OZ 1104/10, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Sąd jest instytucją państwową i jako urząd posiada sekretariaty oraz wydział informacji sądowej". W postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2011 r., II GSK 1579/11, Naczelny Sad Administracyjny powtórzył to stanowisko, podnosząc, że: "Sąd jest instytucją państwową i strony postępowania powinny działać w zaufaniu do tej instytucji". Pogląd, że sąd jest instytucją został wyrażony również w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych – por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2010 r., V SA/Wa 108/10, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2013 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2016 r., II SA/Wr 194/16. Podobne stanowisko zajął Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 10 maja 2016 r., IX Ka 11/16, który wskazał w uzasadnieniu, że: "Syndyk jest wyznaczany przez instytucję państwową, jaką jest sąd (...)". Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 sierpnia 2007 r., SNO 42/07, wskazał również, że pojęcie sądu występuje w trzech znaczeniach – instytucjonalnym (organ władzy publicznej), organizacyjnym (urząd państwowy) i procesowym (skład orzekający). Tym samym skoro sąd jest instytucją, to pełnomocnictwo skarżącego dla pełnomocnika upoważniające tego ostatniego do występowania w imieniu mocodawcy "przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i innymi instytucjami" stanowi umocowanie do działania również przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy nie zawierało braków, a zatem nie istniała konieczność odrzucenia skargi na skutek ich nieuzupełnienia. Pełnomocnik strony przedstawił pełnomocnictwo, które upoważniało go do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Podkreślić również należy, że wykładnia art. 49 § 1 P.p.s.a. powinna być dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej). Przy czym prawo do zastępstwa procesowego jest także ściśle związane z prawem do sądu, tak więc wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna również ograniczać stronie realizacji tego prawa Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.