VIII SA/Wa 434/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lutego 2020 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] lutego 2020 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), powołując art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 j.t., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania S. R. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] grudnia 2019 r., Nr [...], w sprawie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych i od dnia [...] stycznia 2020 r. odmawiającej pomocy w tej formie - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przytoczyło treść art. 129 § 2 k.p.a. ustanawiającego 14-dniowy termin do wniesienia odwołania i ustaliło, że decyzja organu I instancji została doręczona w dniu 27 grudnia 2019 r. i odebrana w miejscu zamieszkania skarżącej przez opiekunkę środowiskową A. P. zatrudnioną w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w R.. Tego samego dnia o odebraniu pisma A. P. poinformowała syna skarżącej A. G.. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 10 stycznia 2020 r. Ponieważ odwołanie od decyzji złożono 21 stycznia 2020 r., Kolegium stwierdziło, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, co uniemożliwiało merytoryczne rozpoznanie sprawy. Skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła strona zarzucając, że niezgodnie z prawem uznano, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji, w sytuacji gdy decyzję odebrał pracownik organu, który ma istotny konflikt interesów w byciu pełnomocnikiem w sprawie, a nadto upoważnienie jakim się rzekomo legitymuje jest nieważne z uwagi na brak możliwości powzięcia decyzji co do przedsiębranej czynności przez stronę. Zarzucił nadto nieprzyznanie statusu strony dla syna skarżącej, w sytuacji gdy posiada on interes prawny w pozytywnym załatwieniu sprawy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Taka sytuacja, powodująca konieczność uwzględnienia skargi z przyczyn w niej nie podniesionych, ale dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, wystąpiła w niniejszej sprawie. Przechodząc do meritum sporu sprawy niniejszej wywieść należy, że zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału VIII k.p.a. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W myśl natomiast art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z akt sprawy wynika, że decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] grudnia 2019 r. Nr [...] doręczono pod adresem zamieszkania skarżącej, a jej odbiór potwierdziła A. P.. Jak wyjaśniło to Kolegium A. P., która pokwitowała odebranie decyzji w imieniu skarżącej, jest opiekunką świadczącą usługi opiekuńcze w imieniu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R.. Uzasadniając wydanie zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona 27 grudnia 2019 r., stosownie do przepisu art. 42 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu przepis ten nie znajduje jednak w sprawie zastosowania, bowiem reguluje doręczenia bezpośrednio do rąk adresatów pism. Wobec odbioru pisma w mieszkaniu adresata - skarżącej przez inną osobę – opiekunkę środowiskową, zastosowanie winien znaleźć ewentualnie art. 43 k.p.a. Jednakże w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą A. P. trudno uznać za dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. W orzecznictwie wskazuje się, że status "domowników" adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSNAPiUS 1997/11, poz. 187). Domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata (por. postanowienie NSA z 16 listopada 2011 r., II GSK 2165/11, publ. CBOSA). Za domownika należy uznać osobę spokrewnioną z adresatem pisma, ale warunkiem koniecznym powinno być zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem, tj. ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego (wyrok NSA z 9 września 2011 r., II OSK 1333/10, publ. CBOSA). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, subsydiarny charakter doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. nakazuje dokonywać wykładni ścieśniającej tego przepisu, a uznanie pracownika realizującego obowiązki opiekuna na zlecenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dorosłym domownikiem jest zbyt daleko idące, stanowiąc nieuprawnione rozszerzenie kręgu odbiorców zastępczych, wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., II SA/Sz 1040/18; wyrok WSA w Łodzi z 8 sierpnia 2014 r., II SA/Łd 335/14, publ. CBOSA). Zatem doręczenie decyzji organu I instancji pracownikowi wykonującemu obowiązki opiekuna w ramach świadczenia usług w zakresie pomocy społecznej, nie było zgodne ani z powołanym przez organ odwoławczy art. 42 § 1 k.p.a. ani z art. 43 k.p.a. W związku z tym należało ustalić w jakiej faktycznie dacie skarżącej została doręczona decyzja organu I instancji, aby następnie zweryfikować dochowanie przez skarżącą terminu do złożenia odwołania. Wyjaśnienie tych okoliczności, przy uwzględnieniu przedstawionej przez Sąd wykładni, powinno stać się przedmiotem działań Kolegium przy ponownym badaniu warunków formalnych wniesionego przez skarżącą odwołania. Z powyższych przyczyn zaskarżone postanowienie, jako naruszające przepisy prawa procesowego (art. 42 § 1 i art. 134 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.