II OZ 1136/11

SENTENCJA Dnia 25 listopada 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K. L. i E. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 320/11, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. L. i E. L. na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 320/11, po rozpoznaniu wniosku K. L. i E. L., odmówił przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że K. i E. L. zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podnieśli, że z są osobami w podeszłym wieku - 76 i 84 lata, posiadają niewysokie emerytury i ponoszą duże wydatki na leczenie. Skarżący mają też duże koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Z uwagi na to, że oświadczenie skarżących, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, było niewystarczające, gdyż zawierało jedynie wskazanie wysokości uzyskiwanych dochodów przez małżonków L. oraz lakoniczne uzasadnienie, w którym skarżący powołali się przede wszystkim na podeszły wiek i konieczność ponoszenia wysokich wydatków na leczenie, zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2011 r. zostali oni wezwani do uzupełnienia wniosku. Skarżący zostali zobowiązani przede wszystkim do przedłożenia dokumentów obrazujących m.in. ponoszone przez nich koszty leczenia, utrzymania mieszkania czy wysokość świadczeń emerytalnych. W wykonaniu tego zarządzenia skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów, które zawierałyby przedmiotowe informacje (np. o wysokości otrzymywanych świadczeń emerytalnych czy też ponoszonych wydatków.) Wnioskodawcy ograniczyli się m.in. do podania kwoty otrzymywanej emerytury, a także kwot ponoszonych wydatków, podnosząc że - można to sprawdzić. Nie przedłożyli nawet wyciągu z posiadanego konta bankowego. W ocenie Sądu takie zachowanie czyni niemożliwym zweryfikowanie twierdzeń skarżących w tym zakresie. Skarżący tym samym pozbawili Sąd możliwości obiektywnej oceny ich sytuacji majątkowej i finansowej. Oznacza to brak wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał dalej, że nie ma obowiązku (ani możliwości prawnej) do występowania do instytucji czy organów celem prowadzenia dochodzenia w celu ustalenia sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawców. Ponadto ciężar wykazania okoliczności uzasadniających wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcach i w interesie strony wnioskującej leży przedstawienie dokumentów celem uzyskania wsparcia Skarbu Państwa w dochodzeniu swoich praw przed sądem administracyjnym. Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie przedstawiając jakichkolwiek dokumentów pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę ich możliwości płatniczych (mimo otrzymanego wezwania), nie uczynili zadość tym wymaganiom. Ponadto nie wykazali istnienia podstaw do uwzględnienia ich wniosku. Tym bardziej, że jak oświadczyli posiadają majątek w postaci mieszkania, nieruchomości - działki rolnej oraz samochodu, a łączna wysokość ich emerytur wynosi 3.040 zł. Skarżący wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie wskazując na podeszły wiek i brak możliwości finansowych. Podnieśli, że nie mają "umiejętności prawnych" do prowadzenia swoich spraw oraz, że wszelkie wyjaśnienia zostały złożone we wcześniejszym wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Art. 255 p.p.s.a. pozostawia swobodnej ocenie Sądu ustalenie czy informacje podane we wniosku są wystarczające i czy konieczne jest wezwanie do uzupełnienia wniosku. Takie wezwanie, skierowane przez Sąd do strony nie wymaga ani uzasadnienia, ani nie podlega kontroli instancyjnej. Sąd I instancji podjął czynności, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., zobowiązał skarżących do przedstawienia żądanych informacji pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty, lecz skarżący nie wykonali prawidłowo zarządzenia Sądu z dnia 9 czerwca 2011 r. Przesłane w odpowiedzi na wezwanie Sądu oświadczenie skarżących nie mogło usunąć wątpliwości występujących w zakresie ich sytuacji majątkowej. W konsekwencji skarżący nie mogą skutecznie kwestionować prawidłowości postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, jeżeli nie zastosowali się do wezwania Sądu a w konsekwencji nie wykazali, że nie mogą ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.