III SA/Gd 634/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia 3 marca 2020 r., nr [...] UZASADNIENIE W dniu 5 sierpnia 2019 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wpłynął wniosek T. W. (dalej zwanej także "stroną", "wnioskodawczynią", "skarżącą") o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem - M. W. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2019 r. Wójt Gminy C. odmówił stronie wnioskowanego świadczenia, jednak decyzja ta decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. została uchylona w całości a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzja z dnia 3 marca 2020 r. (nr [...]) Wójt Gminy C. – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – dalej zwanej "k.p.a."), art. 1 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 11, pkt 21 lit. e/, art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b/, art. 20, art. 23 ust. 1-3, ust. 4aa, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej zwanej "u.ś.r.") oraz zarządzenia Wójta Gminy C. z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych oraz wydawania w tych sprawach decyzji administracyjnych – orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem - M. W. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 3 pkt 1 lit. a/ oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 1b u.ś.r. wskazując, że - jak wynika z akt sprawy - M. W., syn wnioskodawczyni, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lutego 2017 r., z którego wynika, że jego niepełnosprawność powstała dnia 12 września 2010 r., a wiec w 19. roku życia, lecz w sprawie nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto organ stwierdził, że strona od dnia 1 grudnia 1984 r. do dnia 13 września 1998 r. była zatrudniona w A. W późniejszym okresie - jak wskazała w oświadczeniu z dnia 2 marca 2020 r. – nie podejmowała zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad dziećmi, a następnie nad synem M. W. Ponadto z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia 15 listopada 2010 r. wynika, że w okresie od dnia 30 listopada 2009 r. do dnia 14 listopada 2010 r., a więc bezpośrednio przed uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego, strona była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Niepełnosprawność syna M. powstała dnia 12 września 2010 r., a zatem wyrejestrowanie z Urzędu Pracy łączyć można z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Z akt sprawy wynika także, że od dnia 15 listopada 2010 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. strona była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem (decyzja nr [...] z dnia 25-11-2010 i decyzja nr [...] z dnia 15-12-2011), a od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 28 lutego 2021 r. ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad M. W. (decyzja nr [...] z dnia 25-06-2014 i nr [...] z dnia 06-03-2017). Dnia 27 stycznia 2020 r. pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. przeprowadził w miejscu zamieszkania T. W. oraz jej syna rodzinny wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że T. W. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dziećmi. Mieszkanie jest dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych (brak progów, zjazdy, uchwyty). M. W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z uwagi na niedowład lewej strony ciała. Mężczyzna porusza się na wózku inwalidzkim, próbuje wstawać przy balkoniku; jest uczestnikiem zajęć w ŚDS w C., gdzie uczestniczy w zajęciach rehabilitacyjnych i terapeutycznych oraz aktywnie uczestniczy w życiu społecznym. M. W. jest osobą dorosłą, w wieku 30 lat. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności z uwagi na niedowład lewej strony ciała. Wymaga stałej pomocy przy funkcjonowaniu i wykonywaniu podstawowych czynności życiowych i higienicznych. Główną opiekę nad synem sprawuje matka, która pomaga mu przy kąpieli, ubieraniu, goleniu; ponadto przygotowuje posiłki oraz pomaga przy przyjmowaniu pokarmów. Systematycznie uczęszcza z synem na wizyty u lekarzy specjalistów oraz załatwia sprawy w urzędzie; podejmuje działania/starania, aby syn był systematycznie rehabilitowany (obecnie oczekuje skierowania na oddział rehabilitacyjny). Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że strona sprawuje stałą opiekę nad synem. Organ zaznaczył także, że tożsame ustalenia zostały dokonane podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 5 lipca 2019 r. Następnie organ przywołał treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. podkreślając, że strona jest uprawniona do zasiłku dla opiekuna na okres od 1 lutego 2017 r. do 28 lutego 2021 r., zaznaczając przy tym, że w dniu 5 sierpnia 2019 r. złożyła oświadczenie, że zrezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając to na uwadze organ wyjaśnił, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. T. W. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ na mocy decyzji z dnia 6 marca 2017 r. (nr [...]) ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest zapisu umożliwiającego w pierwszej kolejności przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero wskutek przyznania tegoż świadczenia wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Takie działanie doprowadziłoby do sytuacji, w której w obrocie prawnym znalazłyby się dwie decyzje, tj. decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna oraz decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego - obie dotyczące tego samego wnioskodawcy oraz osoby wymagającej opieki. Decyzja przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne mogłaby zostać wydana (o ile spełnione zostaną wszystkie przesłanki ustawowe) dopiero wówczas, gdy z obrotu prawnego wyeliminowana zostałaby decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Reasumując organ wskazał, że - pomimo niekwestionowanej stałej i długotrwałej opieki (uniemożliwiającej stronie podjęcie zatrudnienia lub podjęcie innej pracy zarobkowej), jaką świadczy względem syna T. W. - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje z uwagi nie niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy w sprawie zgodnie ze wskazaniami Kolegium zawartymi w ww. decyzji kasatoryjnej, a stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i wyczerpujący, i jako taki może stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Organ odwoławczy powołując art. 2, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b i ust. 5 u.ś.r. zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż M. W. legitymuje się wydanym do dnia 28 lutego 2021 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lutego 2017 r. [...], z którego wynika, że niepełnosprawność datuje się od dnia 12 września 2010 r. Organ odwoławczy wskazał, że data powstania niepełnosprawności powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności działającego jako pierwsza instancja; wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - działającego jako organ odwoławczy) jest konieczne do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie są właściwe do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia - orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Takie orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność mogła powstać w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ze znajdującego się w aktach sprawy rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem oraz pięciorgiem dzieci, w tym z M. W., który wymaga stałej opieki ze strony osób trzecich. Porusza się na wózku inwalidzkim z uwagi na niedowład lewej części ciała (jest w stanie samodzielnie podnieść się z wózka jedynie przy poręczy). Opiekę nad nim sprawuje skarżąca. Zakres opieki wskazany w tym dokumencie obejmuje m.in. pomoc przy kąpieli, ubieraniu się, goleniu i innych czynnościach fizjologicznych, a także przygotowanie i pomoc w spożywaniu posiłków. Organ odwoławczy stwierdził, że niepełnosprawność M. W. (ur. [...] 1990 r.) powstała, gdy miał on 19 lat, natomiast ze złożonego przez skarżącą po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej pisemnego oświadczenia z dnia 27 sierpnia 2019 r. wynika, że w chwili powstania niepełnosprawności jej syn nie uczył się w szkole lub w szkole wyższej. W tej sytuacji organ odwoławczy podkreślił, że - jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. - warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Trybunał Konstytucyjny w punkcie II sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b omawianej ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zgodnie z treścią tego przepisu, wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne), jednakże – w ocenie organu odwoławczego - w aktualnym stanie prawnym nie ma podstaw do tego, by na mocy przywołanego wyroku można było zaniechać czy też wykluczyć możliwość stosowania przesłanki określonej przepisem art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto należy zwrócić uwagę, że skutkiem wejścia w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego - jak sam skład orzekający Trybunału zwrócił uwagę w pkt 8. uzasadnienia prawnego wyroku - "nie jest uchylenie czy zmiana art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki". Kolegium stwierdziło, że w jego ocenie wyrok ten nie oznacza usunięcia wprost z ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki warunkującej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że zwrócić należy także uwagę na art. 16a u.ś.r. regulujący problematykę przyznawania uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego, który jest świadczeniem opiekuńczym podobnym w swej konstrukcji do świadczenia pielęgnacyjnego (przysługuje za rezygnacje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym członkiem rodziny), a którego przyznanie w żaden sposób nie jest uzależnione od momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. To stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] od lat prezentuje konsekwentnie we wszystkich decyzjach wydawanych w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych przewidzianych przepisami art. 17 u.ś.r. Wykonanie wyroku Trybunału wymaga zatem podjęcia niezbędnych oraz niezwłocznych działań ustawodawczych prowadzących do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Trybunał w swoim wyroku nie przesądził jaki model ustalania świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć, a to oznacza, że ustawodawca ma w tej kwestii pewien margines swobody. Powinien wszakże uwzględnić zarówno możliwości finansowania świadczeń z budżetu państwa, jak również uszanować poprawnie nabyte prawa osób, które korzystają obecnie ze świadczeń w zaufaniu do państwa. Do dnia dzisiejszego stan prawny nie uległ jednak zmianie zgodnie ze wskazaniami Trybunału. W tej sytuacji Kolegium zobligowane jest zauważyć, że ustalenie wyłącznie jednej z przesłanek negatywnych warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. - nie zwalnia organu administracji z obowiązku wszechstronnego ustalenia wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy. Nie można bowiem zapominać, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ odwoławczy stwierdził, że jakkolwiek z przedłożonych przez stronę dokumentów dotyczących zatrudnienia wynika, że pomiędzy ustaniem ostatniego zatrudnienia strony a ustaleniem stopnia niepełnosprawności M. W. upłynął okres 12 lat, jednakże okres ten był przez skarżącą wykorzystany na wychowywanie pięciorga dzieci, a zatem w badanej sprawie możliwe jest przyjęcie, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem. Jak bowiem wynika z zaświadczenia z PUP, w okresie roku bezpośrednio przed ustaleniem stopnia niepełnosprawności syna, strona była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co wskazuje na czynienie starań w celu powrotu na rynek pracy. Opisany powyżej stan zdrowia syna skarżącej jednoznacznie wskazuje zaś na konieczność sprawowania nad nim stałej opieki. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że zbadane zostały wszystkie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, której jednak nie może zostać przyznane z uwagi na wystąpienie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność M. W. powstała, gdy miał 19 lat i nie uczył się w szkole lub szkole wyższej. T. W. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. oraz poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów tej ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi kryterium negatywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że sam fakt uzyskania i pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także poprzez błędną wykładnię art. 27 ust. 5 u.ś.r. polegającą na uznaniu, że w sytuacji skarżącej nie nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, co z kolei skutkowało wadliwym przyjęciem, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie ma zastosowania w sprawie, a to uniemożliwia skarżącej dokonanie wyboru jednego ze świadczeń opiekuńczych i przesądza o niemożności uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, a także wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżąca w dniu 5 sierpnia 2019 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem – M. W. (ur. [...] 1990 r.), który – jak ustalono w toku postępowania na podstawie informacji uzyskanej drogą elektroniczną w systemie zewnętrznym SI EKSMOoN (karta nr 9 akt administracyjnych organu I instancji) - legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lutego 2017 r. [...], z którego wynika, że jego niepełnosprawność powstała dnia 12 września 2010 r., tj. powstała w 19. roku życia, a który z kolei – jak wynika z oświadczenia złożonego przez skarżącą w dniu 27 sierpnia 2019 r. (karta nr 7 akt administracyjnych organu I instancji) – nie uczył się w tym czasie w szkole ani w szkole wyższej, co w ocenie organów obu instancji oznaczało brak spełnienia dodatkowej przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., warunkującej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności, tj. przed 18. rokiem życia lub po osiągnięciu tego wieku do ukończenia 25. roku życia, jednakże w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej. Mając powyższe na uwadze w niniejszej sprawie należało rozstrzygnąć spór, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącej) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo, że niepełnosprawność jej syna, nad którym sprawuje opieka, powstała w 19. roku życia, a więc później niż do ukończenia 18. roku życia, o którym mowa w art. 17 ust. 1b pkt 1 u.ś.r. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącego. W niniejszej sprawie organy uznały bowiem, że z uwagi na fakt, iż niepełnosprawność syna skarżącej (ur. w 1990 r.) istnieje od jego 19. roku życia, przy czym nie powstała w trakcie nauki syna w szkole lub w szkole wyższej, to tym samym skarżąca nie spełnia określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunku do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) nie zmienia w tym zakresie jej sytuacji prawnej. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać. Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104). Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż - jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) - możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008). Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy, tj. art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84). W przywołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8., iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja). Natomiast w akapicie czwartym punktu 8. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazuje dalej, że fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowania prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy natomiast sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8. uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa. Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego - realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich - jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany. W świetle poczynionych rozważań nie można więc uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy - rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) - mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W niniejszej sprawie organy z tego obowiązku się nie wywiązały. Zarówno bowiem organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji co prawda stwierdziły, że wnioskodawczyni spełnia warunek przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r. ponieważ nie ma wątpliwości, że sprawuje stałą i codzienną opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem, a opieka ta wyłącza możliwość podjęcia przez wnioskodawczynię jakiejkolwiek pracy, to jednak odmawiając przyznania świadczenia zgodnie oparły wydane w sprawie rozstrzygnięcia o tę część przypisu – tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. - który został uznany za niekonstytucyjny. Jak już podniesiono, wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zaistniała zatem w omawianym zakresie podstawa do uwzględnienia skargi, bowiem przedmiotowym wyrokiem Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu orzekającego należy odkodować podstawę prawną dla rozstrzygnięcia żądania strony z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dostrzega powodu do zmiany dotychczasowej i aktualnej linii orzecznictwa w tym zakresie, tym bardziej, że także Naczelny Sąd Administracyjny jednolicie ją akceptuje (zob. w tej materii m.in.: wyrok z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2370/16 oraz wyrok z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że organy obu instancji wadliwie przyjęły, iż skarżąca nie może uzyskać wnioskowanego świadczenia ze względu na to, że niepełnosprawność jej syna nie powstała przed upływem okresów wskazanych w art.17 ust. 1b u.ś.r. (tj. pkt 1. - nie później niż do ukończenia przez syna 18. roku życia). Po rozstrzygnięciu wyżej omówionego problemu rozważyć ponadto należało to, czy przyznanie skarżącej zasiłku dla opiekuna mogło wykluczać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie zapatrywanie wyraził organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie ustosunkowało się natomiast w ogóle do stanowiska organu I instancji i podnoszonych w tym zakresie przez stronę zarzutów w złożonym odwołaniu. Należy w tym kontekście podkreślić, że w aktach sprawy znajduje się złożone wraz z wnioskiem o przyznanie omawianego świadczenia w dniu 5 sierpnia 2019 r. oświadczenie, z którego wynika, że skarżąca na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna przyznanego jej decyzją z dnia 6 marca 2017 r. (nr [...]). Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jednak przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego, lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulującego kwestię zbiegu uprawnień do świadczeń, w przypadku wyboru przez stronę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istnieje podstawa do usunięcia z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna zważywszy, że w aktach sprawy – jak wskazano powyżej - znajduje się oświadczenie T. W. z dnia 5 sierpnia 2019 r., z którego wynika jasna intencja skarżącej co do chęci uzyskania korzystniejszego świadczenia. W ocenie Sądu takie oświadczenie strony skarżącej powinno poskutkować wszczęciem postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a następnie – w razie spełnienia przesłanek – wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, zaś pominięcie treści takiego oświadczenia stanowi naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 904/17). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 1175/18) "przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b/ u.ś.r. winien być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Oczekiwanie i wymaganie organu, by strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem przez organ, czy spełnia ona pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Kierując się zatem zasadami zawartymi w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego (czy jak w tym przypadku zasiłku dla opiekuna – przyp. WSA). Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawowe prawo wyboru świadczenia, bowiem organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.)". Ponownie rozpoznając sprawę organy, a w szczególności organ I instancji, powinny rozważyć także powyższe możliwości jej załatwienia. Najistotniejszą kwestią powinno być takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować stronie wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić jej należnego - z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną - wsparcia. W tym miejscu należy zwrócić także uwagę, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego przepisu wynika więc jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia rodzinnego, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Wniosek ten jest więc czynnikiem, który uruchamia postępowanie w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia, które może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku w organie. Skoro wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został w przedmiotowej sprawie złożony przez skarżącą do organu w dniu 5 sierpnia 2019 r., to organy – mając na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. - winny rozważyć przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od sierpnia 2019 r., uwzględniając – dla zachowania ciągłości świadczeń – doprowadzenie do "wygaszenia" decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna z końcem lipca 2019 r. Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią przedstawione wyżej stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP oraz możliwości realizacji prawa wyboru świadczenia w oparciu o regulację zawartą w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).