II OPP 42/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi C. P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 734/08 w sprawie ze skargi J. S.., M. B., A. O., S. P., S. R., A.K., K. S., K. B., G. Z., J. Z., M. S., J. K., C. P., K. B. i E. G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia (...)lipca 2008 r. nr (...) w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia 25 października 2010 r. C. P. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Rzeszowie (sygn. akt II SA/Rz 734/08) w sprawie m.in. jej skargi na decyzje Wojewody Podkarpackiego z dnia (...) lipca 2008 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalania gruntów. Z akt sprawy wynika, że skargi M. B., K. B., T. B., K. i M. B., J. i J. C., P. D., M. i S. G., A. G., E. i J. G., E. G., K. G., A. K., J. K., H. K., K. Ś., E. K., S. P., C.P., E. R., M. S., S. R., H. i J.S., K. S., K. i J. S. oraz J. Z. wraz z odpowiedzią na skargi i aktami sprawy wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w dniu 31 października 2008 r. (data prezentaty). Pismami z dnia 5 listopada 2008 r. Sąd skierował do skarżących wezwania do uzupełnienia braków formalnych skarg poprzez podpisanie ich przez S. G., H. S., L. S., złożenie pełnomocnictwa do występowania w sprawie w imieniu A. O. i K.B., E. G., udzielenie informacji przez E. i J. G. oraz nadesłanie wypełnionych przez K. i J. S. oraz E. R. formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo pismem z dnia 5 listopada 2008 r. wezwano organ do nadesłania 46 odpisów odpowiedzi na skargę oraz upoważnienia do podpisania decyzji. Pismami z dnia 12 listopada 2008 r., 13 listopada 2008 r., 14 listopada 2008 r., 17 listopada 2008 r. i 27 listopada 2008 r. skarżący uzupełnili braki formalne skarg, E. R. oraz J. i K. S. nadesłali wypełnione formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie pismem z dnia 19 listopada 2008 r. wezwał E. G. do podpisania skargi, natomiast przy piśmie z dnia 20 listopada 2008 r. organ nadesłał odpisy odpowiedzi na skargę. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie pismem z dnia 25 listopada 2008 r. wezwał E. R. i K. G. do nadesłania dodatkowych informacji o ich stanie majątkowym. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2008 r. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie zwolnił J. i K. S. od kosztów sądowych w całości. K. G. i E. R. w pismach które wpłynęły do Sądu w dniach 3 grudnia 2008 r. i 8 grudnia 2008 r. udzielili dodatkowych wyjaśnień dotyczących ich wniosków o przyznanie praw pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie pismami z dnia 9 grudnia 2008 r. oraz 10 grudnia 2008 r. wezwał skarżących do uzupełnienia braków formalnych poprzez nadesłanie odpisów skargi, przesłał skarżącym odpisy zarządzeń wzywających do uiszczenia wpisów sadowych od skarg oraz przesłał skarżącym odpisy odpowiedzi na skargi. W dniu 18 i 19 grudnia 2008 r. skarżący uzupełnili braki formalne skargi oraz dodatkowo K. B., A. G., K. G., L. R., S. G., K. i M. B. i J. K. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy WSA w Rzeszowie postanowieniami z dnia 29 grudnia 2008 r. zwolnił K.G. i E. R. od ponoszenia kosztów sądowych. W dniu 6 i 7 stycznia 2009 r. wpłynęły do Sądu wypełnione przez M. i K. B., J. K. oraz J. S. formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2009 r. referendarz sądowy zwolnił M. S. od kosztów sądowych, natomiast postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r. zwolnił K. i M. B. od kosztów sadowych oraz odmówił ustanowienia na ich rzecz adwokata. Następnie postanowieniami z dnia 26 stycznia 2009 r. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie zwolnił J. S. oraz J. K. od kosztów sądowych i ustanowił dla nich adwokata z urzędu oraz zwolnił A.G. od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości. W dniu 28 stycznia 2009 r. wpłynął do Sądu wniosek K. B. o przywrócenie terminu do nadesłania dokumentów żądanych przez referendarza sądowego. Referendarz sądowy WSA w Rzeszowie postanowieniami z dnia 2 lutego 2009 r. przywrócił termin K. B. do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń oraz zwolnił go od kosztów sądowych i odmówił przyznania mu adwokata z urzędu. Następnie referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 lutego 2009 r. odmówił przyznania S. G. prawa pomocy. W dniu 9 lutego 2009 r. (w zakreślonym terminie) wpłynął sprzeciw A. G. od postanowienia z dnia 26 stycznia 2009 r., w wyniku którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r. przyznał mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismami z dnia 19 lutego 2009 r. Sąd wezwał E. G. do podpisania skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi, a następnie pismem z dnia 13 marca 2009 r. wezwano E. G. i E. R. do nadesłania 78 odpisów skargi oraz E. R. do uiszczenia wpisu od skargi. W wyniku nieuzupełnienia braków formalnych skargi Zastępca Przewodniczącego Wydziału II WSA w Rzeszowie zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Sąd postanowieniami z dnia 7 maja 2009 r. odrzucił skargi M. i S. G., E. R. i E. G. oraz zwrócił E.G. uiszczony wpis sądowy. Odpisy postanowień zostały przesłane stronom przy pismach z dnia 15 czerwca 2009 r. Następnie Zastępca Przewodniczącego Wydziału II WSA w Rzeszowie zarządzeniem z dnia 1 września 2009 r. skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Sąd postanowieniami z dnia 2 września 2009 r. odrzucił skargi H. K. i K. Ś., L. S. i H. S., J. i J. C., J. i E. G. oraz S. G., P.D.. Odpisy postanowień zostały przesłane stronom przy pismach z dnia 7 września 2009 r. W dniu 14 września 2009 r. wpłynął do Sądu wniosek H. K. i K. Ś. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a w dniu 23 września 2009 r. skarga kasacyjna L.S. i H. S. od postanowienia z dnia 2 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. odmówił H. K. i K. Ś. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, a postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną L. S. i H.S. W dniu 29 października 2009 r. wpłynęła "skarga kasacyjna" L. S. i H. S. od postanowienia 13 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy pismach z dnia 4 listopada 2009 r. przesłał do Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie postanowienia z dnia 26 stycznia 2009 r. W piśmie z dnia 6 listopada 2009 r. Sąd poinformował strony o błędnym pouczeniu o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, zamiast zażalenia od postanowienia z dnia 13 października 2009 r. Przy pismach z dnia 25 listopada 2009 r. Sąd przesłał J. S. i J. K. pisma Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu pełnomocników z urzędu. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r. Sąd odrzucił zażalenie L. S. i H.S. od postanowienia z dnia 13 października 2009 r. Odpis przedmiotowego postanowienia doręczono stronom przy piśmie z dnia 10 lutego 2010 r. W dniu 18 lutego 2010 r. wpłynął do Sądu zwrot korespondencji adresowanej do S. P. z adnotacją "adresat nieznany". W dniu 26 lutego 2010 r. wpłynęło do Sądu zażalenie pełnomocnika L. S. i H. S. od postanowienia z dnia 25 stycznia 2010 r. Zarządzeniami z dnia 26 lutego 2010 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II WSA w Rzeszowie wezwał pełnomocnika L. S. i H. S. do uiszczenia wpisu od zażalenia i uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie 78 jego odpisów. Powyższe wezwania zostały przesłane przy piśmie z dnia 4 marca 2010 r. W dniu 18 marca 2010 r. wpłynęło do Sądu zażalenie J. S. na zarządzenie z dnia 26 lutego 2010 r. wzywające go do uiszczenia wpisu sądowego w imieniu L. S. i H. S. oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w imieniu L. S. i H. S. Pismem z dnia 2 czerwca 2010 r. zwrócono się do USC w P. N. o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu S. P. Natomiast pismem z dnia 4 czerwca 2010 r. wezwano pełnomocnika L. S. i H. S. do nadesłania wypełnionego formularza PPF. W dniu 5 sierpnia 2010 r. wpłynęło do Sądu pismo adresowane do Prezesa WSA w Rzeszowie w sprawie przewlekłości postępowania. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2010 r. odrzucono zażalenie L. S. i H. S. od postanowienia z dnia 25 stycznia 2010 r. Zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2010 r. pozostawiono wniosek L. S. i H. S. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W dniu 26 sierpnia 2010 r. wpłynęło do Sądu pismo C. P. dotyczące przedłużania rozpoznania sprawy. Zarządzeniem z dnia 2 września 2010 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Rzeszowie uchylił własne zarządzenie z dnia 26 lutego 2010 r. wzywające L. S. i H. S. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Przy pismach z dnia 14 września 2010 r. doręczono S. P. na nowy adres odpisy postanowień z dnia 7 maja 2009 r., 2 września 2009 r., 13 października 2009 r. i 25 stycznia 2010 r. Pismem z dnia 25 października 2010 r. C. P. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 734/08. Zarządzeniem z dnia 29 października 2010 r. wyznaczono termin rozprawy w przedmiotowej sprawie na dzień 2 grudnia 2010 r. W dniu 4 listopada 2010 r. skarga na przewlekłość postępowania wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 2 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wydał wyrok stwierdzający nieważność zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga C. P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. W przedmiotowej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności sądowe podejmowane były prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Wydłużenie przedmiotowego postępowania nastąpiło z uwagi na czynności podejmowane przez znaczną liczbę skarżących w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobowiązany był bowiem w pierwszej kolejności wezwać do uzupełnienia licznych braków formalnych złożonych w sprawie skarg, rozpoznania znacznej ilości wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżącym oraz odrzucenie skarg tych skarżących, którzy w przepisanym prawnie terminie braków swoich skarg nie uzupełnili. Wskazane okoliczności sprawiły wydłużenie postępowania w sprawie, ponieważ od ich przeprowadzenia uzależnione było nadanie sprawie dalszego biegu. Podkreślić należy również, że po zakończeniu toczących się dotychczas postępowań wpadkowych w sprawie niezwłocznie wyznaczono termin rozprawy, na którym zapadł wyrok. Oznacza to, iż merytoryczne postępowanie przed Sądem pierwszej instancji zostało zakończone. W przedstawionym stanie rzeczy należy zatem za niezasadny uznać zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd ten wszystkie czynności podejmował terminowo dążąc do możliwie najszybszego zakończenia postępowania. Natomiast jego długość wynika w głównej mierze z wielości stron postępowania i składanych przez nich wniosków, które Sąd był zobowiązany rozpoznać przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. nr 179, poz. 1843 ze zm.), orzekł jak w sentencji.