II SA/Łd 902/22

SENTENCJA Dnia 16 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B., B.B.1 i T. B. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 20 września 2022 roku nr GN-III.7581.215.2022.AG w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę B. B.; 2. odrzucić skargę B. B.1 i T. B. ał UZASADNIENIE W dniu 26 października 2022 r. Wojewoda Łódzki przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę B.B., B.B.1 i T.B. z dnia 11 października 2022 r. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 20 września 2022 r. nr GN-III.7581.215.2022.AG w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia B.B. na postanowienie Starosty Łaskiego z dnia 29 czerwca 2022 r. nr GN.683.1a.2017 o odmowie wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi względem B.B.. W uzasadnieniu organ wskazał między innymi, że do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi pierwotnie wpłynęło pismo B.B. z dnia 23 września 2022 r., zatytułowane "Odwołanie". Pismo to, uzupełnione pismem z dnia 26 września 2022 r., zostało zakwalifikowane jako skarga na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 20 września 2022 r. nr GN III.7581.215.2022.AG i przekazane do sądu wraz z odpowiedzią na skargę, sporządzoną w dniu 19 października 2022 r. W kolejnym kroku, B. B., B. B.1 i T. B. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę z dnia 11 października 2022 r. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 20 września 2022 r. nr GN-III.7581.215.2022.AG, wnosząc o jego uchylenie. Wojewoda Łódzki wniósł o odrzucenie skargi B.B.1 i T.B., bowiem osoby te nie były adresatami kwestionowanego postanowienia, a zatem nie były uprawnione do wniesienia skargi. Z kolei względem skargi B.B. Wojewoda wniósł o odrzucenie jej skargi z uwagi na zawisłą sprawę przed sądem w wyniku wcześniejszej skargi skarżącej zawartej w piśmie z dnia 23 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a."., Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Przepis ten odwołuje się do dwóch, wywodzących się jeszcze z prawa rzymskiego, zasad: lis pendens oraz res iudicata. Pierwsza z nich stanowi, że nie można wszczynać postępowania, jeżeli sprawa w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami już się toczy. Druga zaś, że nie można wszczynać postępowania sądowego, jeżeli sprawa w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami została prawomocnie zakończona. Istotą obu zasad jest to, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz. Do zaistnienia podstawy odrzucenia skargi określonej w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. niezbędne jest stwierdzenie, że skarga dotyczy tego samego przedmiotu (aktu, czynności lub bezczynności organu) i tych samych stron postępowania. Wniesienie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym powoduje wszczęcie postępowania, wywołując skutki procesowe i materialnoprawne. Prowadzi to do powstania stanu sprawy w toku, co stanowi przeszkodę do równoczesnego prowadzenia postępowania sądowego ze skarg tego samego podmiotu i na ten sam akt administracyjny bądź bezczynność w tym samym zakresie. Taki stan trwa aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Instytucja "stanu sprawy w toku" oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens), polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. Prowadzenie dwóch postępowań doprowadziłoby do wydania dwóch wyroków, z których jeden naruszałby zasadę res iudicata. Powstanie stanu tzw. sprawy w toku, w rozumieniu powyższego przepisu, stwarza przeszkodę do równoczesnego prowadzenia postępowania sądowego ze skarg tego samego podmiotu i na ten sam akt administracyjny/czynność bądź ich brak. O wystąpieniu przesłanki określonej w tym przepisie można mówić w sytuacji, w której zachodzi tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. Tożsamość ta musi obejmować elementy podmiotowe i przedmiotowe. Musi zatem dotyczyć tego samego podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków. Tożsamość przedmiotowa ma zaś miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna (por. postanowienie NSA z 13 września 2011 r., I GSK 1077/11). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jak słusznie zauważył organ w niniejszej sprawie B. B. pierwotnie zaskarżyła postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 20 września 2022 r. nr GN-III.7581.215.2022.AG w piśmie z dnia 23 września 2022 r. ("Odwołanie"), które wraz z pismem uzupełniającym z dnia 26 września 2022 r., zostało zakwalifikowane jako skarga i przekazane do sądu wraz z odpowiedzią na skargę. Skarga ta została następnie zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt II SA/Łd 897/22. Z ustaleń sądu wynika, że na mocy zarządzenia z dnia 16 listopada 2022 r., sprawa ta została skierowana do rozpoznania w dniu 16 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarga B.B., złożona w niniejszej sprawie, zawarta w piśmie z dnia 11 października 2022 r. i zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt II SA/Łd 902/22, jest kolejną skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, pochodzącą od tego samego podmiotu (B.B.) i obejmującą ten sam akt administracyjny, wydany przez ten sam organ administracji publicznej. Niewątpliwie więc przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dacie wniesienia przedmiotowej skargi zawisła już sprawa ze skargi B.B. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 20 września 2022 r. nr GN-III.7581.215.2022.AG w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Biorąc powyższe pod rozwagę, z powodu zawisłości sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Łodzi (sygn. akt II 897/22), należało odrzucić przekazaną do sądu przez Wojewodę Łódzkiego w dniu 26 października 2022 r. skargę B.B. z dnia 11 października 2022 r. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 20 września 2022 r. nr GN-III.7581.215.2022.AG (sygn. akt II SA/Łd 902/22). Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia. W odniesieniu do skargi B.B.1 i T.B. wyjaśnić należy, że stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do w niesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa. Przymiotu strony nie ma zatem osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia wyłącznie interesu faktycznego. W konsekwencji takiej regulacji postępowanie sądowoadministracyjne może być prowadzone jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, natomiast brak legitymacji jest podstawą do odrzucenia skargi. Niewykazanie owego związku skutkuje tym, iż podmiot wnoszący skargę nie jest legitymowany do jej wniesienia. Skarga taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem sąd odrzuca skargę jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 - 5a p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga B.B.1 i T.B. dotyczy postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia złożonego jedynie przez B. B. Stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia jest podmiot składający zażalenie. Wobec tego nie sposób uznać, że kwestionowane postanowienie dotyczy własnego interesu prawnego B.B.1 i T.B.. O tym zaś, czy dany podmiot ma w danej sprawie własny interes prawny przesądza konkretny przepis prawa i jego bezpośredni związek z zaskarżonym postanowieniem, tzn. wtedy, gdy zaskarżone postanowienie kształtuje indywidualne prawa lub obowiązki wnoszącego skargę (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2341/06, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie taki związek nie zachodzi. Zaskarżone postanowienie nie kształtuje bowiem sfery prawnej B.B.1 i T.B.. Dodatkowo brak jest przepisu ustawy, który dawałby tym skarżącym uprawnienie do wniesienia skargi w niniejszej sprawie (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie B. B.1 i T.B. nie mają legitymacji do wniesienia skargi, co skutkuje jej odrzuceniem. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 postanowienia. dc