II SA/Rz 475/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania -skargę oddala- UZASADNIENIE II SA/Rz 475/11 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w [...] postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez F.K. od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 24 lutego 2011 r., nr [..] odmawiającej K.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na jej dziadka ( F.K., stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Postanowienie wydano na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że odwołujący się F.K. nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania K.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; nie spełnia wymogów stawianych stronie przez art. 28 k.p.a. Podstawą decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (ustawa z 28 listopada 2003 r., Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm., zwana dalej Uśr), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej matce, ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze stosownymi wskazaniami lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei art. 17 ust. 1a Uśr stwierdza, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy. F.K. posiada w wyniku sprawy rozpatrywanej przez organ I instancji wyłącznie interes faktyczny. Przepis art. 28 k.p.a. wymaga natomiast interesu prawnego. W uzasadnieniu postanowienia dodano też, że stroną nie może być również K.S., gdyż jest osobą niepełnoletnią. Nie może zatem skutecznie powoływać się na swój status opiekuna w rozumieniu art. 17 ust. 1, ani też art. 17 ust. 1a Uśr, nie posiada bowiem pełnej zdolności do czynności prawnych. Zdolność taką uzyska dopiero 4 kwietnia 2011 r. Podpisanie "wniosku" przez matkę K. (D.S.) nie usuwa wspomnianej przeszkody, gdyż nadal nie może ona występować w charakterze opiekuna uprawnionego do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę. Jest uczennicą 2. klasy Zespołu Szkół Licealnych w [...], co uniemożliwia jej sprawowanie opieki nad jej dziadkiem. Wniosek o przyznanie świadczenia złożony został zatem przez K.S. bezskutecznie, a prowadzenie postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego z urzędu jest niedopuszczalne. Również zatem odwołanie jest niedopuszczalne. W końcowej części uzasadnienia postanowienia stwierdzono, że zaskarżona decyzja została obciążona wadliwością, gdyż z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. nie przytoczono prawidłowej podstawy prawnej decyzji oraz błędnie wskazano przyczynę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; w decyzji I instancji wskazano bowiem, że status uczennicy, osoby pragnącej zostać opiekunem, sam przez się jest przeszkodą do uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia. Z postanowieniem nie zgodził się F.K., składając na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze stwierdził, że decyzja I instancji oraz postanowienie II instancji wydano z naruszeniem "standardów państw demokratycznych". Obydwa rozstrzygnięcia naruszają prawo. Postanowienie, które powinno stwierdzać niedopuszczalność odwołania w uzasadnieniu wskazuje szereg przepisów prawnych, które w sprawie załatwianej przez Kolegium nie miały mieć zastosowania. Lektura postanowienia prowadzi do przekonania, że z przyczyny niepełnosprawności nie można być stroną postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołujący się zaznaczył też, że jego wnuczka K. jest aktualnie pełnoletnia. Ani jego żona, która jest również niepełnosprawna, ani też inna osoba, nie może zapewnić mu opieki. Wnuczka K. mieszka "na miejscu" i byłaby najlepszym opiekunem; zasługuje zatem na świadczenie pielęgnacyjne. Czas poświęcony na naukę w szkole nie uniemożliwia jej świadczenia pomocy dziadkowi. Świadczenie znacznie natomiast zasili dochód rodziny, gdyż jest dwukrotnie wyższe od zasiłku pielęgnacyjnego. Będzie ponadto podlegało waloryzacji. SKO w [..]., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący w piśmie procesowym, które wpłynęło do Sądu w dniu 1 września 2011 r. poinformował, iż jego żona jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, podtrzymał prezentowany pogląd, iż w tej sytuacji opiekę nad nim mogłaby sprawować wnuczka. Stwierdził ponadto, że powoływanie się na archaiczny kodeks rodzinny i opiekuńczy z okresu autorytarnego państwa "mija się z celem", dodatkowo eksponował fakt bycia emerytowanym pracownikiem naukowym i podejmowania w przeszłości działalności publicznej. Dołączył kopię orzeczenia z dnia 1 czerwca 2011 r. o niepełnosprawności swej żony. Wyznaczoną na dzień 7 września 2011 r. rozprawę odroczono, postanawiając o jej terminie powiadomić K.S. Na kolejną rozprawę nie stawił się nikt, zarówno skarżący, za SKO w [..], jak i zainteresowana K.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podkreślić należy, iż przedmiotem kontroli poddane jest postanowienie wydane przez organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a., dające podstawę do wyrzeczenia przez organ rozpoznający wniesione odwołanie od decyzji I instancji, do stwierdzenia jego niedopuszczalności albo do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 k.p.a.), legitymację do wniesienia odwołania ma więc podmiot, który spełnia przesłanki do bycia stroną, ujęte w art. 28 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu, ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Niewątpliwie stroną postępowania w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego była K.S., to jej decyzję doręczał organ I instancji. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że osoba, nad którą opiekę chce sprawować inna osoba, ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadzie art. 17 ust. 1 Uśr, nie ma interesu prawnego w sprawie, w której rozpoznawany jest wniosek o przyznanie takiego świadczenia. Osoba ta ma niewątpliwie interes faktyczny, art. 28 k.p.a. wymaga wszak do legitymowania się przymiotem strony posiadania interesu prawnego w sprawie. F.K. wnosił odwołanie "imieniem własnym oraz mojej wnuczki". Z treści odwołania nie wynika, aby F.K. powoływał się na posiadanie w sprawie własnego interesu prawnego, treść odwołania przede wszystkim koncentruje się wokół nieprawidłowości, jakich dopatrywał się odwołujący się w działaniach Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego swej wnuczce uznawał jako "upokorzenie zupełnie niesprawnego fizycznie człowieka w staraniach o ekwiwalent należnej mu przez państwo polskie opieki za utracone zdrowie". F.K. nie mógł ponadto wnieść odwołania jako pełnomocnik K.S. na podstawie udzielonego mu w dniu 7 marca 2011 r. pełnomocnictwa. W tym dniu K.S. jako osoba niepełnoletnia nie mogła skutecznie udzielać pełnomocnictwa, mogła działać w postępowaniu przez przedstawiciela ustawowego. Z mocy art. 98 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm.) rodzice są przedstawicielami ustawowymi dla dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Sąd nie podziela poglądu skarżącego, wyrażonego w piśmie procesowym, jakoby cyt. ustawa była archaiczną, a powoływanie się na nią przez organ odwoławczy "mijało się z celem". Ustawa ta nadal obowiązuje, a dokonywane w niej przez ustawodawcę zmiany, nie deprecjonują jej obowiązywalności, przeciwnie świadczą o woli pozostawienia jej w obrocie i stosowaniu. Z tego względu stwierdzenie niedopuszczalności wniesionego przezeń odwołania także znajdowało oparcie w dyspozycji art. 134 k.p.a. Nie miały w sprawie oceny legalności zaskarżonego postanowienia także znaczenia wywody F.K. co do jego działalności zawodowej i społecznej. Sąd zaznacza, iż SKO w [...] zbędnie w postanowieniu, po wyłuszczeniu przyczyn, dla których stwierdziło niedopuszczalność odwołania F.K., zajęło się przywoływaniem podstaw materialnoprawnych przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych w aspekcie przedmiotowej sprawy, wypowiadając się przy tym o dostrzeżonych uchybieniach formalnych w decyzji I instancji. W ocenie Sądu wadliwość ta nie ma jednak znaczenia dla wpływu na wynik sprawy (czyli stwierdzenie niedopuszczalności odwołania), a tylko istotne uchybienia mogłyby mieć wpływ na uchylenie przedmiotu skargi przez Sąd. Z tych względów i działając na podstawie art. 151 Ppsa skargę, jako nieuzasadnioną oddalono.