VIII SA/Wa 699/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę. UZASADNIENIE Syg. akt VIII SA/Wa 699/22 Uzasadnienie Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. B. (dalej: skarżący, inwestor) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy) Nr [...] z 27czerwca 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB, organ I instancji, organ powiatowy) Nr [...] z 27 kwietnia 2022 r. nakazującą rozbiórkę budynku inwentarskiego, usytuowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w [...]. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB 11 grudnia 2020 r. ustalono, że na działce nr [...] w [...] znajduje się budynek inwentarski o wymiarach około 12,05 m x 5,05 m, który został wybudowany według oświadczenia skarżącego około roku 1982. Obiekt jest murowany i znajduje się około 1,1 m od granicy z działką sąsiednią. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ww. budynku, o czym PINB powiadomił skarżącego pismem z 1 września 2020 r. Postanowieniem Nr [...] z 9 lipca 2021r. organ I instancji, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym budynku gospodarczym usytuowanym na działce nr [...], położonej w [...] oraz nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w terminie do 31 marca 2022 roku, następujących dokumentów: - 4 egzemplarzy projektu budowalnego budynku gospodarczego zlokalizowanego na w/w nieruchomości, sporządzonego przez osoby posiadające stosowane uprawnienia, - zaświadczenie Wójta Gminy [...] o zgodności przedmiotowej budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu działki, - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością. W wyniku postępowania zażaleniowego [...] WINB postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2021 roku, nr [...] uchylił w/w rozstrzygniecie i orzekł co do istoty sprawy. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 roku, nr [...] PINB nakazał M. B. rozbiórkę budynku inwentarskiego o wymiarach 12,05 x 5,05 m, usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej w [...]. Przedmiotem postępowania jest decyzja organu pierwszej instancji nr [...] z dnia 27 kwietnia 2022 roku wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku inwentarskiego. W niniejszym postepowaniu miała miejsce budowa budynku inwentarskiego o wymiarach 12,05 x 5,05 m i powierzchni 60,85 m², który służył do hodowli zwierząt. W niniejszym postępowaniu mamy do czynienia z samowolą budowlaną, a na budowę obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że budowa budynku była realizowana w latach ok. 1998 -2001( co potwierdza analiza zdjęć lotniczych) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z uwagi na przewidzianą art. 48 ust.2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowalne, według brzmienia na datę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie ( Dz.U z 2021, poz. 2351 dalej jako P.b lub prawo budowalne) [...] WINB uchylił postanowienie nr [...] z dnia 30 sierpnia 2021 roku i nałożył obowiązek przedłożenia w terminie do 31 marca 2022 roku dokumentów pozwalających przeprowadzić proces legalizacji. Wymagane w/w rozstrzygnięciem dokumenty nie zostały przedłożone. Stąd organ pierwszej zobowiązany treścią art. 48 ust.4 prawa budowalnego( w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania) do zastosowania ust.1 art. 48 i zasadnie orzekł o nakazie rozbiórki spornego budynku. W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że gdy w przypadku gdy postepowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu albo sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji – np. nie przedkłada wymaganych dokumentów, to wówczas nie ma innej możliwości niż orzeczenie o nakazie rozbiórki. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł M. B. twierdząc, że nie będzie rozbierał budynku, który został postawiony przez jego ojca w latach 80 lub 90. Argumentował, że zaskarżona decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca i nie ma pieniędzy na robienie planów bo ma ważniejsze wydatki. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak też rozstrzygnięcie organu I instancji nie naruszają prawa. Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zarazem art. 48 ust. 3 tej ustawy stanowi, że w postanowieniu o wstrzymaniu budowy ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: - zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; - dokumentów, o których mowa w art. 33 ust.2 pkt 1,2 i 4 oraz ust.3, do projektu architektoniczno – budowalnego nie stosuje się przepisu art. 20 ust.3 pkt 2. Zgodnie z art. 48 ust.4 P.b w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków o których mowa w ust.3, stosuje się przepis ust.1 – rozbiórkę obiektu budowalnego.. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 29 ww. ustawy wymienia przypadki, w których pozwolenie na budowę nie jest wymagane, a przepis art. 30 określa, kiedy wymagane jest dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych właściwemu organowi. Wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia stanowi tzw. samowolę budowlaną, której skutkiem jest zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego trybu przewidzianego w przepisach art. 48-51 tej ustawy. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja WINB Nr [...] z 27 czerwca 2022 r., która utrzymała w mocy decyzję PINB Nr [...] z 3 listopada 2021 r. nakazującą skarżącemu rozbiórkę budynku gospodarczego inwentarskiego j o wymiarach 12,05 m x 5,05 m i powierzchni zabudowy 60,85 m ² , usytuowanego na działce nr ew. [...] w [...]. Budynek został wybudowany w latach 1998 - 2001 co zostało - w ocenie Sądu - prawidło ustalone na podstawie dokumentacji fotograficznej, pozyskanej przez organ I instancji z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Przedmiotowy obiekt został uwidoczniony na zdjęciach 1998 i 2001 roku r. (k. 18 akt administracyjnych). W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (zob. np. wyroki NSA: z 29 września 2018 r. sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, wszystkie publ. cbosa). Jak wynika z treści art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b., w brzmieniu z daty wzniesienia spornego budynku gospodarczego (lata 1998 -2001 r.), pozwolenia na budowę nie wymagała budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej - parterowych budynków gospodarczych o pow. zabudowy do 35 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,8 m. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b. przed przystąpieniem do wykonania inwestycji podlegającej dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. inwestor winien dokonać zgłoszenia zamiaru jego budowy właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W związku z powyższym przedmiotowy obiekt z uwagi na powierzchnię zabudowy (60,85 m²) mógł być realizowany dopiero po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Budowa bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę jest samowolą budowlaną, której skutki mogą być usunięte w toku postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie w sposób oczywisty zaktualizowała się kompetencja (i obowiązek) organu nadzoru budowlanego do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 i 3 P.b. o wstrzymaniu budowy, jak nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentacji koniecznej dla przeprowadzenia procesu legalizacji. Postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane przez WINB w dniu 30 sierpnia 2021 r. Skarżący został w nim poinformowany o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie to nie zostało zaskarżone, a Sąd na gruncie przepisów art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. nie doszukał się podstaw do jego zakwestionowania. Skarżący zaś nie złożył wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu. W takiej sytuacji PINB był zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego na podstawie art. 48 ust.1 P.b., który stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego, w sytuacji gdy nie zostaną złożone wymagane dokumenty. Należy podkreślić, iż stanowisko skarżącego, iż przedmiotowy obiekt wybudował jego ojciec nie ma znaczenia dla potrzeby przeprowadzenia procesu legalizacji. Obowiązki w tym zakresie obciążają aktualnego właściciela nieruchomości, którym jest skarżący M. B. Należy podkreślić, że skarżący miał możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej, jednakże z możliwości tej nie skorzystał, nie przedłożywszy w ustawowym terminie wymaganych dokumentów. Zatem skoro organ odwoławczy instancji zasadnie wydał postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 5 P.b., a skarżący nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia procesu legalizacji na podstawie art. 48 ust. 1 – 5 tej ustawy, to zachodziły podstawy do zastosowania art. 48 ust. 1 P.b. i orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.